Kazsat-تان نەگە باس تارتتىق؟

قازىر وسى Kazsat-2-ءنىڭ قىزمەتىن ەل اۋماعىندا 13 مىڭنان استام جەر ستانساسى بار 15 نەگىزگى قازاقستاندىق وپەراتور پايدالانىپ وتىر. سپۋتنيك ىسكە قوسىلعاننان كەيىن بايلانىس وپەرا­تورلارىنا بايلانىس قىزمەتتەرىن ۇسى­نۋ, اقپاراتتىق قىزمەت اياسىن كەڭەيتۋ, ەلەك­تروندى ۇكىمەت, ينتەرنەت جانە ۇيالى بايلانىس جۇمىسىن جاقسارتۋ مۇم­كىندىگى ايتارلىقتاي ءوستى. جەر سەرىگىنىڭ بەلسەندى ءومىر ءسۇرۋى 12,5 جىلعا ەسەپتەلگەن. تەحنيكالىق رەسۋرسى 14,5 جىلدى قۇرايدى. 2021 جىلدىڭ 16 شىلدەسىندەگى جاعداي بويىنشا عارىش كەمەسىنىڭ جۇكتەمەسى 70 پا­يىز دەڭگەيىندە ەكەن. «ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە سايكەس 2021 جىلدىڭ 16 شىلدەسىندەگى اقپار بو­يىنشا جەرسەرىك 3654 تاۋلىك بويى ۇشىپ ءجۇر, وسى ۋاقىت ارالىعىندا 13 مىڭ جەرسەرىكتىك باسقارۋ سەانستارى وت­كىزىلدى, بايلانىس جانە حابار تاراتۋ عارىش اپپاراتتارىن باسقارۋدى قام­تاماسىز ەتۋگە كەم دەگەندە 40 ينجەنەر قاتىستى» دەلىنگەن تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىندە.

بۇگىندە ەكى اپپاراتتان (Kazsat-2, Kazsat-3) جانە «اقكول» (اقمولا وبلىسى), «كوكتەرەك» (الماتى وبلىسى) دەپ اتالاتىن ەكى باسقارۋ كەشەنىنەن تۇراتىن Kazsat عارىشتىق بايلانىس جانە حابار تاراتۋ جۇيەسى ستراتەگيالىق جانە اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىككە كەپىلدىك بەرە وتىرىپ, ەلىمىزدى بايلانىس جانە حابار تاراتۋ قىزمەتتەرىمەن تولىقتاي قامتاماسىز ەتىپ وتىر.

سوڭعى جىلدارى قازىر عا­رىش­تا جۇر­گەن Kazsat-2-ءنى الماستىراتىن KazSat-2R جەرسەرىگىن قۇرۋ تۋرالى ءسوز بو­لا باستاعان. ءتىپتى جاڭا جەرسەرىكتىڭ عا­رىشقا 2024 جىلى ۇشاتىنى, ونى Airbus كوم­پانياسى جاسايتىنى دا بەل­گىلى بولعان. بۇل ماقساتقا مەملەكەت 40 ملرد تەڭگە قاراستىرعان ەدى. الايدا ەل بۇل سال­ماقتى جوبادان باس تارتاتىن سياق­تى. تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى باعدات ءمۋ­سيننىڭ ايتۋىنشا, قازاق­ستان KazSat-2R جوباسىن توقتاتۋ ارقىلى ميل­لياردتاعان قارجىنى ۇنەم­دەپ قا­لادى. بۇل تۋرالى ۆەدومستۆو باس­شىسى پرەزيدەنتپەن كەزدەسۋىندە دە ايتتى. مۇ­نىڭ ەسەسىنە قازىر KazSat-2-ءنى تومەن وربيتالىق جەرسەرىكتەرىنە الماستىرۋ ءۇشىن Starlink, Oneweb جانە SES جوبالارىمەن كەلىسسوز جۇرگىزۋدە.

«بىزدە KazSat-2 جانە KazSat-3 بايلانىس جەرسەرىكتەرى بار. 2024 جىلى KazSat-2 جۇمىسىن توقتاتادى. اۋەلدە ءبىز ونى الماستىرۋدى ويلاعانبىز, الايدا Starlink جانە Oneweb سياقتى تومەن وربيتالى جەرسەرىكتەردىڭ دامۋى جاعدايعا باسقاشا قاراۋعا اسەر ەتتى. مەن KazSat-2R جوباسىن قاراستىرماۋدى ۇسىندىم. ويتكەنى الەمدە جاڭا تەحنولوگيالار دامىپ جاتىر. گەوستاتسيونار­لىق سپۋتنيكتەر قاجەتتى جىلدامدىقتى بەرە المايدى. ياعني KazSat-2 جەر­سە­رىگى 8 مەگابيت بەرسە, تومەن وربيتالى جەرسەرىكتەر گيگابيتكە دەيىن جىل­دام­دىق بەرە الادى. ەكەۋىنىڭ ايىرماسى جەر مەن كوكتەي. سول سەبەپتى ءبىز ۋاقىتى وت­كەن تەحنولوگيالارعا اقشا سالماۋىمىز كەرەك», دەگەن ەدى ب.مۋسين.

حالىقارالىق جوبالارمەن كەلىسىم جاسالامىن دەگەنشە KazSat-2-ءنىڭ مىن­دەتىن KazSat-3 اتقارا تۇرادى. «رەس­پۋب­ليكالىق عارىشتىق بايلانىس ورتا­لىعى» اق باسقارما توراعاسى مالىك جۇيرىكتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, KazSat-2 ءوز جۇمىسىن اياقتاعاننان كەيىن (شامامەن 2024-2025 جىلدارى) مەملەكەتتىك ورگاندار مەن كۇشتىك قۇرىلىمداردىڭ جەلىسى KazSat-3-كە اۋىستىرىلادى. سونداي-اق تسيفرلى تە­لەراديو تاراتۋ, ەلدىڭ قور­عانىس جۇيەسىن قامتاماسىز ەتۋ دە KazSat-3-ءتىڭ موينىنا جۇكتەل­مەك. شا­مامەن 2029 جىلعا تامان Kazsat-3-تە عا­رىش­تاعى ساپارىن ءتامامداي­دى دەگەن جوسپار بار.

مينيستر ايتىپ وتىرعان Starlink – ايگىلى SpaceX كومپانياسى جاساعان جاھاندىق سپۋتنيك جۇيەسى. ول ينتەرنەتى مۇلدەم جوق, قىمبات نەمەسە سەنىمسىز جەرلەردى جوعارى جىلدامدىقتاعى كەڭ جولاقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتەدى. جالپى, Starlink-ءتى سامعاتۋداعى بىرەگەي ماقسات – كۇللى جەر ءجۇزىن ينتەرنەتپەن قامتۋ ەدى. ول ءۇشىن جەرگە جاقىن وربيتاعا 12 مىڭ سپۋتنيك شى­عارىلۋى ءتيىس (10 ملرد دوللاردى كە­رەك ەتەدى). قازىر تەك 1800-ءى عا­نا شى­عارىلعان جانە ولار سىناق جاع­دا­يىندا جۇمىس ىستەۋدە. بارلىق قا­جەت­تى جەرسەرىكتەرى تۇگەل شىعارىل­عان سوڭ SpaceX ينتەرنەت تاراتۋعا رۇقسات الۋ بويىنشا كەلىسسوزدەردى باستايدى. الايدا ونداي رۇقساتتى الۋدى ءار ەل جەكە جۇزەگە اسىرۋى ءتيىس جانە بۇل پرو­تسەسس تىم ۇزاققا سوزىلۋى مۇمكىن. ازىر­گە Starlink ينتەرنەتىنىڭ جۇكتەۋ جىل­دامدىعى 135 مبيت/س, ينتەرنەتتى بەرۋ جىلدامدىعى 25 مبيت/س بو­لىپ تۇر. سيگنال ساپاسى ايتار­لىق­تاي تۇراقتى ەمەس. قانشالىقتى كوپ سپۋت­نيك ۇشى­رىلسا, سيگنال ساپاسى دا سون­شالىقتى تۇراقتالا تۇسەدى.

ءمۋسيننىڭ دە ءۇمىت ەتىپ وتىرعانى وسى – Starlink. «بۇل اقپاراتتىق-كوم­مۋ­نيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىممەن قام­تىل­ماعان اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى, ونەركاسىپتىك كاسىپورىنداردى, بيزنەس-قاۋىمداستىقتى كەڭ جولاقتى ينتەرنەتپەن قامتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءار­بىر ەلدى مەكەندى ينتەرنەتپەن قامتۋ ءۇشىن SpaceX-پەن كەلىسسوز ءجۇرىپ جا­تىر. تەلە­پورت ستانساسىن الماتى ماڭى­نا ورنا­لاستىرۋ جانە سىناق ءۇشىن بەس ەلدى مەكەنگە قوسۋ تۋرالى الدىن الا كەلى­سىم بار» دەگەن ەدى ءبىر سوزىندە.

قازىر اۋىل تۇگىل قالانىڭ وزىندە ين­­­تەرنەت ءجيى تارتپاي قالىپ جاتادى. Speedtest Global Index دەرەگى بويىن­شا ەلىمىزدەگى ءموبيلدى ينتەرنەت جىل­دامدىعى 53,38 مبيت/سەكۋندتى قۇرايدى. ينتەرنەت جىلدامدىعى بويىنشا قازاق­ستان الەمدە 86-ورىندا تۇر. وسى تۇر­عىدان العاندا ب.ءمۋسيننىڭ KazSat-تان باس تارتۋىن, يلون ماسك جوباسىنا ءۇمىت ارتۋىن تۇسىنۋگە بولاتىنداي.