حالىقتى جاسايتىن – تاريح, تاريحتى جاسايتىن – جەكە تۇلعالار. ءداۋىر اعىسىن الىستان اڭداپ, قاجەتتى شەشىمدەردى دەر كەزىندە شىعارىپ, ۋاقىت تولقىنىن باعىندىرا بىلەتىن ۇلت كوسەمدەرى. ەلدىكتى ساقتايتىن دا, ەل سەنىمىن اقتايتىن دا سولار. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ وسىنداي تۇلعالاردىڭ ءبىرى ەمەس, بىرەگەيى.
تاۋەلسىزدىك العان 30 جىل ىشىندە ەلدىڭ ەس جيىپ, ەتەك جاۋىپ, وركەنيەتتى مەملەكەتتەر قاتارىنا قوسىلعانى, ەگەمەندىگىمىز باياندى, تاۋەلسىزدىگىمىز تاباندى بولعانى, ۇلتىمىزدىڭ رۋحاني قۋاتىن شىڭداپ جاتقان ۋاقىت — ەلباسىنىڭ ساۋاتتى دا سالماقتى تۇلعاسىنىڭ ۇزاق جىلعى تابىستى ەڭبەگىنىڭ زاڭدى جەمىسى, تاريح الدىنداعى جەڭىسى ەكەندىگى اقيقات.
ەلباسى تۋرالى ايتقاندا ەلوردا تۋرالى ءسوز قوزعاماۋ مۇمكىن ەمەس. ەلوردا – ەلباسىنىڭ جاسامپاز يدەياسىنان جارىپ شىققان قايتالانباس قولتۋماسى. جالپى ءار ادامنىڭ تاعدىر جولى سان تاراۋ, پەشەنەسى ارقالاي قالىپتاسادى عوي. بىراق اركىمنىڭ ومىرىنەن بولەك, ءبىر ورتادا تابىسقان, ءبىر ارنادا توعىسقان ورتاق تاعدىرلار بولادى. ونىڭ جارقىن ءبىر مىسالى – ەلوردا جانە ەلوردالىقتار دەر ەدىم. ارينە, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش استاناسى جايلى بۇگىنگە دەيىن ايتىلعان اڭگىمەلەر از ەمەس. دەسە دە, ەلوردا تۋرالى ەستەلىكتەر قانشا بولسا دا ءسوز سارقىلمايتىن, تەڭەۋ تاۋسىلمايتىن, ايتىلعان سايىن اشىلا تۇسەتىن ومىرشەڭ تاقىرىپ.
ەلدىڭ تىرەگى ەلوردا بولعاندا, باس قالانىڭ جۇرەگى – ونىڭ تۇرعىندارى. سەبەبى ەلوردا – تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ نىشانى, حالىقتىڭ بولاشاققا دەگەن ۇمتىلىسىنىڭ, ىزدەنىسىنىڭ كورىنىسى. ەلوردا – ءار ادامنىڭ جۇرەگىندە, سوندىقتان ول تۋرالى ءاربىر تۇرعىننىڭ ءوز ايتارى بار.
بۇل رەتتە مەن ەل استاناسىنىڭ الاتاۋ ەتەگىنەن سارىارقانىڭ توسىنە اۋىسۋى – وتكەن 30 جىل ىشىندەگى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ەڭ ماڭدايالدى, جارقىن دا جوتالى جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى ەمەس, بىرەگەيى دەپ سانايمىن.
ءسوز جوق, بۇل تەك تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا عانا قول جەتكىزۋگە بولاتىن تاريحتىڭ سىندارلى ءساتى, تاعدىردىڭ باياندى باعى ەدى. ءبىزدىڭ بۋىنعا وسى ۇلى وزگەرىستەر مەن مۇمكىندىكتىڭ كۋاسى بولۋ باقىتى بۇيىرىپتى. ارينە, مۇنىڭ بارلىعى وزدىگىنەن بولا سالاتىن دۇنيە ەمەس. باس قالانىڭ جوقتان بار بولۋى ەڭ الدىمەن – ەلدىڭ قامىن ويلاعان ەلباسىنىڭ مەملەكەت مۇددەسى جولىنداعى ولشەۋسىز ورلىگى مەن تالاسسىز ەرلىگىنىڭ ارقاسى. تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ وزىنە عانا ءتان اسقاق ازاماتتىق ەركى مەن بيىك رۋحى, قايىسپاس قايراتى مەن پايىمدى پاراساتى, كورەگەن كوشباسشىلىعى مەن كەمەل كوسەمدىگى ءبىزدىڭ حالقىمىزعا بۇگىنگى ەلوردانى سىيلادى. ەلباسىنىڭ جاڭا استانا سالۋ تۋرالى يدەياسى بولماعاندا – سارىارقانىڭ تورىندەگى ساۋلەتى داۋلەتىنە جاراسقان بۇگىنگى باس قالامىز دا بولماۋشى ەدى.
بۇل شەشىمنىڭ جەكە ادامنىڭ ءومىرىن عانا ەمەس, تۇتاس قوعامنىڭ كوڭىلىن شارپىعان, جالقىنىڭ عانا ەمەس, جالپىنىڭ تاعدىرىن قامتىعان تاعدىرشەشتى, تاريحي بەتبۇرىس بولعانىنا بۇگىنگى ۋاقىت دالەل.
باس قالانى جاڭادان سالۋ يدەياسىنان باستاپ, ونىڭ ءاربىر دامۋ كەزەڭىن كوڭىلىندە ءتۇزىپ, جۇرەگىنەن وتكىزىپ, ءاربىر بوي كوتەرگەن عيماراتتىڭ ىرگەتاسىنان باستاپ قالانعان كىرپىشىنە دەيىن قاداعالاعان ەلباسىنىڭ ەرەن ەڭبەگىن ەشكىم جوققا شىعارا المايدى.
قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى بولىپ تۇرعان كەزدە ءوزىم اڭعارعان, كوزىم انىق جەتكەن ءبىر اقيقاتتى ايتايىن. ەلوردادا قانداي عيمارات بوي كوتەرسىن, قانداي قۇرىلىس سالىنسىن, بارلىعىندا ەلباسىنىڭ وزىندىك قول- تاڭباسى, قامقور جا- ناشىرلىعى, ەرەكشە نازارى تۇردى. قانداي نىسان بولسىن ۇلكەن نەمەسە كىشى, الەۋمەتتىك نەمەسە كوممەرتسيالىق دەپ بولمەي, بارلىعىنا بىردەي قارادى. بۇگىنگە دەيىن دە باس قالانىڭ دامۋ بارىسى مەن باعىتىن ۇنەمى جەكە نازارىندا ۇستاپ كەلەدى.
سوندىقتان, پرەزيدەنتتىك وكىلدىكتەن ءوز ەركىمەن باس تارتىپ, تاريحي شەشىم قابىلداعان سوڭ, قالىڭ حالىقتىڭ قالاۋىمەن, تۇتاس قوعامنىڭ قولداۋىمەن باس قالاعا نۇر-سۇلتان اتاۋىنىڭ بەرىلۋى – تاريحي ادىلدىك بولعانى داۋسىز. ەلوردا تەك قالا تۇرعىندارىنىڭ ءومىرىن عانا ەمەس, تۇتاس ەلدىڭ تاعدىرىن وزگەرتتى. ەل دامۋىمەن بىرگە بوي كوتەرگەن جاڭا ەل استاناسى حالىقتىڭ جالپى تۇرمىس-تىرشىلىگى مەن ءومىر سالتىنا عانا ەمەس, قوعامنىڭ وي-ورىسىنە, تالعام-تانىمىنا ۇلكەن اسەر ەتتى. بۇگىندە ەل وڭىرلەرى – باس قالاعا قاراپ بوي تۇزەيدى, ەل ازاماتتارى ءوز كەلەشەگىن, بالالارىنىڭ بولاشاعىن ەلدىڭ استاناسىمەن بايلانىستىرادى.
استانانى اۋىستىرۋدىڭ, اسىرەسە, تاۋەلسىزدىك ۇرپاقتارى ءۇشىن تانىمدىق ءارى تاربيەلىك ماڭىزى زور بولدى دەپ سانايمىن. وسكەلەڭ ۇرپاق تاۋەلسىز ەلدىڭ تۇعىرلى ەلورداسى بولاتىنىن ءبىلدى. ەلوردالار تىزبەسىنىڭ تامىرى تەرەڭ تاريحىن ۇعىنىپ, ەل دامۋىنىڭ قارقىندى قالپى قاي كەزەڭدە دە ونىڭ استاناسىمەن تىعىز بايلانىستا بولاتىنىن ءتۇيسىندى. بۇل ەل مەن جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتىڭ ۇرپاق بويىنا تەرەڭ ءسىڭىپ, پاتريوتتىق سەزىمنىڭ قالىپتاسۋىنا تۇرتكى بولدى.
ەلوردادا تۇراقتى تۇردە اسكەري پارادتار وتكىزىلىپ, مەملەكەتتىڭ باس تۋىن كوتەرۋ ءراسىمىن جىل سايىن سالتاناتتى شارا اياسىندا ۇيىمداستىرۋدى جولعا قويدىق.
بۇگىندە ەلوردا – جاستار قالاسى. ياعني بولاشاق زياتكەرلىك ورتانىڭ ءدال وسى ورتالىقتا قالىپتاساتىنى – تالاسسىز بولجام. ونىڭ العىشارتتارى بۇگىندە جوق ەمەس. قالادا ورتا مەكتەپتەر سانى 1997 جىلى 46 بولسا, بۇگىندە 123-كە جەتىپ, وقۋشىلار سانى 200 مىڭعا ءوستى. شاكىرتتەردىڭ بۇگىنگى زامان تالابىنا ساي ىزدەنىستەرىنە تولىق جاۋاپ بەرەتىن زاماناۋي ستيلدە, قاجەتتى تەحنيكالارمەن جابدىقتالعان جاڭا «وقۋشىلار سارايى» اشىلدى.
قاي زاماندا دا ستۋدەنتتەر ەڭ بەلسەندى جاستار توبىنا جاتادى. مەكتەپ بىتىرگەن ءاربىر جاس جوعارى ءبىلىم الۋدى ارماندايدى جانە ەل استاناسىنا كەلىپ ستۋدەنت اتانۋدى ماقسات تۇتادى. بۇگىندە نۇر-سۇلتان قالاسىندا 16 جوو بار جانە رەسپۋبليكا بويىنشا ەل ستۋدەنتتەرىنىڭ 10%-دان استامى باس قالادا ءبىلىم الىپ جاتىر.
سولاردىڭ اراسىندا اسىرەسە ءبىلىم بەرۋدىڭ الەمدىك بارلىق ستاندارتىنا تولىق ساي كەلىپ وتىرعان «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ» تانىمالدىعى مەن وزىندىك ءبىلىم بەرۋ ەرەكشەلىگى ەل ىشىندە عانا ەمەس, حالىقارالىق دەڭگەيدە دە ۇلكەن قىزىعۋشىلىققا يە ەكەندىگىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى.
بۇگىندە ەلوردانىڭ ءوزىنىڭ جاس ينتەلليگەنتسياسى تولىق قالىپتاستى. مادەنيەت سالاسىندا «جاستار تەاترى» جەكە وتاۋ تىگىپ, قۇرىلدى. جازۋشىلار وداعىنىڭ ەلوردالىق فيليالى بۇگىندە ءوزىنىڭ دەڭگەيىنە ساي نىعايىپ, ەلدىڭ ەڭ نەگىزگى شىعارماشىلىق ورتالىعىنا اينالدى. مۇنىڭ بارلىعى دا ەلوردانىڭ وزىندىك رۋحانياتىنىڭ, مادەنيەتىنىڭ قالىپتاسىپ, دامۋىنا ۇلكەن سەرپىن بەرىپ كەلەدى.
مەنىڭ باس قالاداعى قىزمەتىمنىڭ باستالۋى – ەل استاناسىنىڭ العاشقى 10 جىلدىق مەرەيتويىمەن تۇسپا-تۇس كەلدى. ونى لايىقتى ۇيىمداستىرىپ, ابىرويلى وتكىزۋ – ءبىزدىڭ سول كەزدەگى جاس مەملەكەتىمىز ءۇشىن ماڭىزدى ەدى. سول كەزدەن باستاپ تابان اۋدارماي 7 جىل بويى باس قالامىزدىڭ دامۋى مەن ءوسىپ-وركەندەۋىنە, سونىڭ ىشىندە قالانىڭ الەۋمەتتىك سالاسىنىڭ قىر-سىرىنا قانىعىپ, ماڭىزدى ماسەلەلەرىن شەشۋ جولىندا قولىمنان كەلگەنشە ەڭبەك ەتتىم. سول جىلدارى اسىرەسە استانادان مۇمكىندىك ىزدەپ, ەل ورداسىنا اعىلعان ىشكى كوشى-قون اعىنى قارقىندى بولدى. قالا تۇرعىندارىنىڭ سانى جىل ساناپ ەمەس, اي ساناپ ۇلعايىپ وتىردى. بۇل ءوز كەزەگىندە – بالاباقشادان باستاپ, مەكتەپ, اۋرۋحانا, حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ, مادەنيەت ۇيلەرىن, سپورت عيماراتتارىن سالۋ سىندى تولاسسىز دا تىنىمسىز جۇمىستاردىڭ دەر كەزىندە شەشىمىن تابۋىن تالاپ ەتتى.
قالانىڭ بۇگىنگى كۇنگە دەيىنگى ءوسۋ قارقىنى ەش توقتاعان جوق. مىسالى, 1997 جىلى قالادا 36 عانا بالاباقشا بولعان ەكەن. قازىر قالا بويىنشا 410 مەكتەپكە دەيىنگى ورتالىقتاردا 55 مىڭنان استام بالا بار. دەگەنمەن, بالاباقشالار سانىنىڭ قارقىندى وسۋىنە قاراماستان, ورىن جەتىسپەۋشىلىگى ماسەلەسى ەلوردالىقتار ءۇشىن ءالى دە وتكىر تۇر. مۇنىڭ ءوزى استاناداعى بالا تۋ كورسەتكىشى مەن كوشىپ كەلىپ جاتقان جاس وتباسىلار قاتارىنىڭ قانشالىقتى قارقىندى ەكەندىگىن كورسەتەدى.
جالپى, قالانىڭ العاشقى باس جوسپارى بويىنشا ەلوردالىقتاردىڭ سانى 2030 جىلعا قاراي 1 ميلليون 200 مىڭ ادامدى قۇرايدى دەگەن بولجانعان. دەگەنمەن ەل ازاماتتارىنىڭ باس قالاعا كوشىپ كەلۋ قارقىنىنىڭ ناتيجەسىندە بۇل كورسەتكىش جوسپارلى مەرزىمىنەن 10 جىل بۇرىن ورىندالدى.
استانالىقتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 1997 جىلدان بەرى 69 جاستان 75 جاسقا جەتىپ, رەسپۋبليكالىق ورتاشا كورسەتكىشتەن اسىپ تۇر. مۇنىڭ ءوزى تۇرعىنداردىڭ الەۋمەتتىك تۇرمىسىنىڭ كوتەرىلىپ, قالانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ جۇيەلى جەتىلگەندىگىنىڭ كورسەتكىشى. ءبىر عانا مىسال, ەگەر 1994 جىلى سول كەزدەگى اقمولا قالاسىندا 10 عانا ەمحانا بولسا, بۇگىنگى كۇنى ءتۇرلى باعىت بويىنشا مەديتسينالىق ورتالىقتاردىڭ سانى 250-گە جەتىپ وتىر.
استانالىقتاردىڭ عانا ەمەس, بۇكىل ەلدىڭ يگىلىگىنە اينالعان, قالا بەردى حالىقارالىق ماڭىزعا يە بولعان باستى عيماراتتار دا وسى جىلدار ىشىندە بوي كوتەردى. ولاردىڭ قاتارىندا, «تاۋەلسىزدىك سارايى», «حان-شاتىر» ساۋدا ورتالىعى, «قازاق ەلى» تاۋەلسىزدىك مونۋمەنتى, «ماڭگىلىك ەل» سالتاناتتى اركاسى, ساۋلەتى كەلىسكەن «استانا-وپەرا» وپەرا جانە بالەت تەاترى, ەلىمىزدەگى تۇڭعىش جابىق «استانا-ارەنا» ستاديونى, Qazaqstan ورتالىق كونتسەرت زالى, «سارىارقا» رەسپۋبليكالىق ۆەلوترەگى, «قازمەديا ورتالىعى», رۋحانيات ورتالىعى – «حازىرەت سۇلتان» مەشىتى سياقتى ساۋلەتى مازمۇنىنا ساي نىساندار بۇگىندە حالىق يگىلىگىنە جاراتىلىپ كەلەدى.
استانا تەك ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ عانا ساياسي-اكىمشىلىك ورداسى بولۋمەن شەكتەلگەن جوق. قىسقا ۋاقىتتىڭ ىشىنە جاس قالامىز – الەمدىك دەڭگەيدەگى حالىقارالىق ورتالىققا اينالىپ ۇلگەردى. جاھان جۇرتشىلىعى قازاق ەلىنىڭ استاناسىن – بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتىڭ جارشىسى, بىتىمگەرلىك پەن كەلىسىمگە كەلۋدىڭ الاڭى رەتىندە تانىدى.
وسى جىلدار ىشىندە, قازاقستاننىڭ ەقىۇ-نا توراعالىعى مارتەبەسىندە ۇيىمداستىرعان «استانا ءسامميتى», VII قىسقى ازيا ويىندارى, الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزدەرى, يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمى ەلدەرىنىڭ فورۋمى, استانا ەكونوميكالىق فورۋمى سىندى الەمدىك ءىس-شارالاردى ەلوردا اتىنان قابىلداۋ جۇمىستارىنا بەلسەنە ارالاستىق. ەلدىڭ كوڭىلىنەن, ەلباسىنىڭ سەنىمىنەن شىعىپ, تۇتاس ۇجىمدىق ۇيىمشىلدىقپەن بارلىعىن دا ابىرويمەن وتكىزە بىلدىك. جالپى قاي قىزمەتتە جۇرسەم دە, ەلوردامىز ءۇشىن ەڭبەك ەتكەن جىلدارىمدى ءومىربايانىمنىڭ جارقىن بەلەستەرىنىڭ ءبىرى دەپ سانايمىن جانە ارقاشاندا جىلى سەزىممەن ەسكە الامىن.
«استانا – وتانىمىزدىڭ جۇرەگى, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تىرەگى» (ن.ءا.نازارباەۆ). استانا – ۇلان-عايىر ەلىمىزدىڭ باس قالاسى, الەم تانىعان جاس قالا. ءبىزدىڭ ءداۋىرىمىزدىڭ ءحى-ءحىىى عاسىرلارىندا ارقادا قىپشاق تايپالارى كوشىپ-قونىپ جۇرگەن. وتكەن عاسىردا ارحەولوگتەر اقمولا جەرىنەن كونە قالانىڭ ورنىن تاپتى. بوزاق – قازىرگى استانادان نەبارى 15 شاقىرىم جەردە. قالاشىق ح-ءحىىى عاسىرلاردا گۇلدەنىپ, جىبەك جولى بويىنداعى ساۋدا ورتالىقتارىنىڭ بىرىنە اينالعان. سونداي-اق بوزاق قىپشاق بيلەۋشىلەرىنىڭ ەلورداسى بولعان. دەمەك ەلباسىمىزدىڭ استانا ورنىن ارقا توسىنە تاڭداۋى كەزدەيسوقتىق ەمەس, تاريحتى بولجاپ, بولاشاقتى تۇيگەن كورەگەندىك. 1996 جىلى اقمولا قالاسىن استانا جاسايمىز دەگەندە قوعامنىڭ باسىم بولىگى كۇمانمەن قارادى. الايدا 1998 جىلدىڭ 10 ماۋسىم كۇنى تاۋەلسىز قازاقستان جاڭا دا جاس قالا – استانانىڭ اتىن بۇكىل الەمگە پاش ەتتى.
ەتەك-جەڭىن ەندى قىمتاپ, ەسىن جيعان ەگەمەن ەلدىڭ بىرەگەي ۇلدارى قازاق ەلىنىڭ بولاشاعى ءۇشىن بارىن سالا ەڭبەك ەتتى. حالقىمىزدا «باسى قاتتى بولسا, اياعى ءتاتتى بولادى» دەگەن دانا ءسوز بار. استانا دامىپ, كوركەيە ءتۇستى. ايبىندى استانامىز جارىق جۇلدىزداي جارقىرادى. استانامىز ءار كۇنى جىلعا تاتيتىن, ءار جىلى عاسىرعا تەڭ قارقىنمەن دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇستى. استانا – ساۋلەتى كەلىسكەن الىپ شاھار. باس قالاداعى ەڭ عاجايىپ, اسەم مۇنارا – بايتەرەك. تىرشىلىك يەلەرىنە تىرەك, سۇيەنىش, قورعان, پانا دەگەن ۇعىمدى بىلدىرەتىن الىپ مۇنارا ەلىمىزدىڭ سيمۆولىنا اينالعان. گۇلدەنگەن استانامىز, تۇرلەنگەن جاس قالامىز – ەلدىك پەن تۇتاستىقتىڭ عاجايىپ ۇلگىسى. جاس ۇرپاقتىڭ كەلەشەگىن ويلايتىن كەمەڭگەر تۇلعا – نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ۇلى دالا تورىنەن اسقاق تا عاجاپ قالا تۇرعىزۋى – تەڭدەسسىز قايسارلىق. ءار ەلدىڭ استاناسى – سول ەلدىڭ تولقۇجاتى. «استاناسىنا قاراپ ەلىن تانيدى» دەگەن ەلباسى سوزىندە تەرەڭ ءمان بار. استاناداي عالامات قالا قازاق جەرىنىڭ ماڭگىلىك جەرۇيىعىنا اينالادى.
سارىارقا توسىندە XXI عاسىر عاجايىبى, الەمدىك مەگاپوليس, ارمان قالا بوي كوتەردى. وسى جىلدار ىشىندە قالا حالقىنىڭ سانى ءۇش ەسە ارتىپ, 298 مىڭ ادامنان 1 ميلليون ادامعا جەتتى. قالا حالقىنىڭ تابيعي ءوسىمى 5,5 ەسە ارتىپ, ءاربىر مىڭ ادامعا شاققاندا 4,8-دەن 26,4-كە دەيىن ءوستى. ەلورداداعى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ سانى ءۇش ەسە كوبەيدى. جىل سايىن جاس وتاۋ, جاڭادان شاڭىراق قۇراتىن جاستار سانى 3 مىڭنان 11 مىڭعا دەيىن كوبەيىپ, ءتورت ەسە ارتتى. وسى جىلدار ىشىندە جاڭا جۇمىس ورىندارىمەن قامتىلعان استانالىقتار سانى 136 مىڭنان 466 مىڭعا دەيىن ءوسىپ, 3,5 ەسە ارتتى. 20 جىل ىشىندە قالا اۋماعى 258 شارشى شاقىرىمنان 800 شارشى شاقى- رىمعا دەيىن ءوستى. ەلىمىزدىڭ ەلورداسى اقمولاعا قونىس اۋدارعاننان بەرگى وتكەن 20 جىل – مەملەكەتىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىن, گەوساياسي ەركىندىگىن, تەرريتورياسىنىڭ مىزعىماستاي بەرىكتىگىن, ەل ەكونوميكاسىنىڭ قارقىندى دامۋ ستراتەگياسىن قامتاماسىز ەتكەن تاۋەلسىز قازاقستان تاريحىنداعى بەتبۇرىس كەزەڭ. ايتا كەتەرلىگى, وسى جىلدار ىشىندە استانادا تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ سيمۆولدارىن ايشىقتايتىن الىپ تا بىرەگەي نىساندار بوي كوتەردى. ماسەلەن, «بايتەرەك» پەن «قازاق ەلى» مونۋمەنتتەرى ماڭگىلىك ەلىمىزدىڭ ەڭسەلى ەسكەرتكىشىندەي. حالىقارالىق دەڭگەيدەگى القالى ءىس-شارالاردى وتكىزۋگە ارنالعان تاۋەلسىزدىك سارايى, بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايى الەمدىك ماڭىزدى ماسەلەلەر قارالاتىن, شەشىمدەر قابىلداناتىن ورتالىق رەتىندە تانىلا باستادى.
ال «قازاقستان» كونتسەرت زالى, «استانا-وپەرا» وپەرا جانە بالەت تەاترى, «شابىت» سارايى سەكىلدى بىرەگەي ونەر سارايلارى الەمدىك ساۋلەت ونەرىنىڭ وزىق ۇلگىلەرىنە جاتاتىن عاجايىپ عيماراتتار رەتىندە كەلۋشىلەردى ءتانتى ەتۋدە.
تاربيەلىك تۇرعىسى جايلى تولعاساق, تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تاريحىنداعى جاڭا ەلوردامىزدى اسپەتتەپ, ۇلىقتاۋ ارقىلى ءبىز ەلىمىزدىڭ كەلەشەگى جاس ۇرپاقتىڭ بويىنا وتانسۇيگىشتىك قاسيەتتەردى دارىتىپ, قانىنا پاتريوتتىق سەزىمدەردى سىڭىرۋدەمىز. وسىلاردىڭ بارلىعى ءبىر ارناعا توعىسا كەلە, ۇلتتى ۇيىستىرۋعا, مەملەكەتتىلىگىمىزدى نىعايتۋعا قىزمەت ەتىپ جاتىر.
ايدا بالاەۆا,
اقپارات جانە قوعامدىق
دامۋ ءمينيسترى