596 ملرد تەڭگە. بۇل – ەل تۇرعىندارىنىڭ بىلتىر ينتەرنەت ارقىلى جاساعان ساۋداسىنىڭ جالپى سوماسى. ءبىر جىل ىشىندە ەلەكتروندى كوممەرتسيا نارىعى 82 پايىزعا ورلەپتى. پاندەميا كەنەت بۇيىردەن سوققاندا ادامدار وزدەرىنىڭ قالاي عانا ونلاين تۇتىنۋشىعا اينالىپ شىعا كەلگەنىن دە اڭعارماي قالسا كەرەك.
ارينە, مۇنى جاقسى جاڭالىققا بالايمىز. اقشا اينالىمى ارتتى. ازاماتتاردىڭ ونلاين ساۋاتى كوتەرىلدى. الايدا جاقىندا ءبىر قىزىق دەرەك شىقتى. بىلتىر مامىر ايىنان بەرى قازاقستاندىقتار نەگىزىنەن رەسەيلىك ينتەرنەت-دۇكەن تاۋارلارىن ساۋدالاي باستاعان. ساتىلىم سانى 23-كە, ال ورتاشا چەك 10 پايىزعا – 12 176 تەڭگەگە ءبىر-اق وسكەن.
«پاندەميا قازاقستان تۇرعىندارىنىڭ ينتەرنەتتەگى تولەم كولەمىن ارتتىردى. اينالىم 2019-2020 جىلدارمەن سالىستىرعاندا 35 پايىزعا ارتتى. نەگىزىنەن «تەلەۆيدەنيە», «ينتەرنەت جانە IP-تەلەفونيا» جانە «فرانشيزا» ساناتتارى بويىنشا ساتىلىم دەڭگەيى ارتقان», دەپ جازادى يۋKassa ساراپشىلارى.
بۇعان قاراپ قازاقستاندىقتاردىڭ كوبىنە گادجەت پەن تۇرمىستىق تەحنيكانى, سونىمەن قاتار تاماق ونىمدەرىن, سپورت پەن تۋريزمگە ارنالعان تاۋارلاردى, اۆتوبولشەكتەر مەن اكسەسسۋارلاردى كوپتەپ ساتىپ العانىن بايقايمىز. سونداي-اق قازاقستاندىقتار كيىم, اياقكيىم, اكسەسسۋار, كوسمەتيكا, پارفيۋمەريا, كادەسىي جانە بالالار تاۋارلارىنا دا بەلسەندى تۇردە ونلاين تاپسىرىس بەرگەن. 2021 جىلداعى ازىرگە ەڭ ۇلكەن ورتاشا چەك – 56 659 تەڭگە. اتالعان ساتىلىم تۋريزم ساناتى بويىنشا جاسالعان. رەسەيلىك ينتەرنەت-دۇكەندەردىڭ كليەنتى بولۋ تۇرعىسىنان قاراعاندى, نۇر-سۇلتان, شىمكەنت, سەمەي, الماتى قالالارى كوش باستاپ تۇر.
از ۋاقىت بۇرىن وسى سالانىڭ ءجاي-كۇيىن ادەيىلەپ زەرتتەگەن PwC بىلتىر ونلاين-تاپسىرىس دەڭگەيىنىڭ 20, ال ورتاشا چەكتىڭ 52 پايىزعا وسكەنىن ايتىپ ەدى.
«دوللارمەن جاسالعان نارىق كولەمى دە 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 72 پايىزعا ءوستى. بۇل تەڭگەنىڭ قۇنسىزدانۋىمەن بايلانىستى. وفلاين دۇكەندەردەن بارىپ تاۋار الۋدىڭ مۇمكىن بولماۋى نارىقتاعى ويىنشىلاردىڭ ءوز پلاتفورما, سەرۆيس, تولەم پروتسەسىن جانە جەتكىزۋ قىزمەتىن دامىتۋىنا سەرپىن بەردى. بۇل جاعداي ءوز كەزەگىندە تۇتىنۋشىلار تاراپىنان سەنىمنىڭ ارتۋىنا جانە ەلەكتروندى كوممەرتسيانىڭ ەرەكشە قارقىنمەن دامۋىنا اسەر ەتتى», دەلىنگەن زەرتتەۋ ماتىنىندە.
سونداي-اق تەلەفون ارقىلى جاسالعان ونلاين ساتىلىم كولەمى دە 2019 جىلعى 80 پايىزدان 2020 جىلى 88 پايىزعا دەيىن جوعارىلاعان. رەسەي ينتەرنەت-دۇكەندەرىنىڭ ساۋداسىن قازاقستاندىقتاردىڭ قىزدىرىپ جاتقانىن ايتتىق. جاقىندا پەتەربۋرگ حالىقارالىق ەكونوميكالىق فورۋمى ءوتىپ, وندا 2030 جىلعا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتاعى (ەاەو) ەلەكتروندى ساۋدا ۇلەسىن ارتتىرۋ جايى ءسوز بولدى. ءسوز باسىنداعى دەرەك پەن بۇل اڭگىمەنىڭ ءبىر-بىرىمەن قانشالىقتى بايلانىسى بار, الدىڭعىسى سوڭعىسىنىڭ جەمىسى مە, ول جاعىن بىلمەدىك. دەسە دە شەندىلەردىڭ كەيبىر ءسوزىن كەلتىرىپ وتەيىك. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيانىڭ (ەەك) مالىمدەۋىنشە, وداق اياسىندا ونلاين ساۋدا دامۋى ءۇشىن الدىمەن سالىق تولەۋ, لوگيستيكا جانە تۇتىنۋشىلار قۇقىعىن قورعاۋ سياقتى ماسەلەلەردى شەشىپ الۋ كەرەك.
«بىزگە ەلەكتروندى كوممەرتسيانىڭ بىرىڭعاي نارىعىن قالىپتاستىرۋ جانە دامىتۋ وتە ماڭىزدى. الايدا بۇعان دەرەكتەر الماسۋدىڭ ۇلتتىق ستاندارتتارى, تولەم جۇيەلەرى كەدەرگى كەلتىرۋدە. وداقتا ونداي بارەرلەر بولماۋى ءتيىس. مۇددەلى تاراپتار كەيبىر تاۋارلاردىڭ نارىقتاعى تانىمالدىلىعىن جاساندى تۇردە ارتتىرىپ, باسقالاردى ىعىستىرعىسى كەلەدى. كوميسسيا نارىقتاعى ۇستەم جاعدايىن اسىرا پايدالاندى دەپ ايىپتالعان قىتايلىق Alibaba كومپانياسىنا ۇقساس جاعدايدى بولدىرماۋعا نيەتتى. ەاەو-دا ەلەكتروندى كوممەرتسيا ءۇشىن ەشقانداي ديسكريميناتسياسىز اشىق ورتا قۇرۋعا بارلىق مۇمكىندىك بار», دەيدى ەەك ساۋدا ءمينيسترى اندرەي سلەپنيوۆ.
ماتەريالدى ازىرلەۋ بارىسىندا رەسەيلىك Ozon ينتەرنەت-دۇكەنىنىڭ دە قازاقستاندىق نارىققا شىعۋدى جوسپارلاپ وتىرعانى جايلى وقىپ قالدىق. بۇعان دەيىن كومپانيا بەلارۋس ەلىندە «وزون روكەت بەل» وپەراتسيالىق كومپانياسىن تىركەگەن. ولار الداعى بەس جىلدا تمد-نى جاۋلاۋدى ماقسات تۇتىپ وتىر ەكەن. قازىرگى كەزدە بۇل ينتەرنەت-الاڭقايدا 20 سانات بويىنشا 11 ملن-عا جۋىق تاۋار ءتۇرى ۇسىنىلادى.
ينتەرنەتتە شەكارا جوق دەسەك تە ونىڭ دا وزىندىك تەرريتورياسى مەن دەربەستىگى بولۋى كەرەك ەكەنىن باعامدايمىز. رەسەيلىك ينتەرنەت-دۇكەننەن تاۋار الۋ – اقشاڭدى رەسەيگە جىبەرۋ. قازاقستاندىقتاردىڭ ونلاين تولەم قابىلەتىنىڭ ارتا تۇسكەنىنە قۋانا وتىرىپ, ەندىگى كەزەكتە ءوزىمىزدىڭ وندىرۋشىلەر مەن ساتۋشىلار ەلەكتروندى الاڭقايدا بەلسەندى بولا تۇسسە ەكەن دەيسىڭ. ايتپەسە, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا باسشىلارىنىڭ بىرىڭعاي ورتا قۇرامىز دەپ, ەلەكتروندى ساۋدا الاڭىن دا ورتاق «بازارعا» اينالدىرامىز دەپ بەلسەنۋى بىزگە ونشا جاعىپ وتىرعان جوق.