رۋحتى جىرلارى, تەرەڭ زەرتتەۋلەرىمەن الەمدى مويىنداتقان ايتۋلى تۇلعا, قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى, اقىن, لينگۆيست-زەرتتەۋشى, تۇركولوگ, ديپلومات, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ 85 جاسقا تولعان مەرەيتويىنا وراي يۋنەسكو قامقورلىعىنداعى حالىقارالىق مادەنيەتتەردى جاقىنداستىرۋ ورتالىعى جانە الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى. «تانىپ-ءبىلىپ ءوزىمىزدى وزگەدەن, ءبىز كوشەمىز وزىمىزگە بەت الىپ: ولجاس جانە مادەنيەتتەردى جاقىنداستىرۋ» دەپ اتالعان كەلەلى باسقوسۋعا قابىرعالى قالامگەردىڭ ازاماتتىق قىرى مەن شىعارماشىلىق سىرى كەڭىنەن ارقاۋ بولدى.
جيىن شىمىلدىعىن اشقان قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى, اقىن ۇلىقبەك ەسداۋلەت ولجاس شىعارماشىلىعى حاقىندا وي تەربەپ, ەلشى بولعان كەزىندە ەلمەن-ەلدى, ال كەمەلىنە كەلگەن شاعىندا الەم مادەنيەتىن جاقىنداستىرىپ جۇرگەن تۇلعانىڭ ەرەن ەڭبەگى جايىندا باياندادى. «ولجاس سۇلەيمەنوۆ ەلىنىڭ وتارسىزداندىرۋ قولىمەن جاسىرىلعان, وشىرىلگەن تاريحىنا جۇگىنىپ قانا قويماي, قاتارلاستارىنىڭ كوكىرەگىن وياتىپ, ء«بىز كىمبىز, قايدا بارامىز؟» دەگەن سۇراققا بىرگە جاۋاپ ىزدەدى. كوشپەلى وركەنيەت پەن مادەني مۇراعا قالدىرعان ىزگىلىك مەكتەبىن قالىپتاستىردى» دەگەن وداق توراعاسى قايراتكەردىڭ ءومىر بەلەستەرى مەن ونەگەلى جولى قاي كەزدە دە ۇرپاققا ۇلگى بولا بەرەتىنىن ايتتى.
اقىننىڭ الەم نازارىن اۋدارعان «از ي يا» ەڭبەگىنىڭ جازىلعانىنا قىرىق جىلدان اسسا دا لينگۆيستەر, تاريحشىلار مەن ساياساتكەرلەر وسى ەڭبەك جايلى ءالى كۇنگە پىكىر تالاستىرىپ كەلەدى. ءتىل تاريحىن زەرتتەگەن جازۋشى-عالىمنىڭ «مىڭ ءبىر ءسوز» تاعى دا باسقا كوپتەگەن ەڭبەگى بۇگىندە ەلىمىزدىڭ عانا ەمەس الەمدىك مۇرالار تىزىمىنەن ورىن الار تۋىندىلار ەكەندىگىنە تالاس جوق. اقىننىڭ «نەۆادا-سەمەي» قوزعالىسىنىڭ قۇرىلۋىنا مۇرىندىق بولىپ, قانشاما جانعا قاسىرەت شەكتىرگەن پوليگوننىڭ جابىلۋىنا زور ۇلەس قوسۋى تاريحي ەرلىك. قايراتكەردىڭ ەلدىڭ ساياسي ومىرىنە ەتەنە ارالاسا ءجۇرىپ, تاريح پەن تانىمعا, بابالار جولىن زەرتتەۋگە ارناعان قولتاڭبالارى دا از ەمەس.
ولجاس ومار ۇلىن مەرەيلى مەجەسىمەن ونلاين فورماتتا قۇتتىقتاعان مادەنيەت جانە سپورت ۆيتسە-ءمينيسترى نۇرعيسا داۋەشوۆ ۆەدومستۆو باسشىسى اقتوتى رايىمقۇلوۆانىڭ ىستىق لەبىزىن جەتكىزدى. قۇتتىقتاۋدا اقىننىڭ شىعارماشىلىعى مەن قايراتكەرلىگى حاقىندا ايتىلىپ, ادامزات دامۋىنا قوسقان ۇلەسى كەڭىنەن ءسوز ەتىلدى. «ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ پوەزياسى – ادەبيەتتىڭ عاجايىپ فەنومەنى. جازۋشى, سىنشى اسقار سۇلەيمەنوۆ ايتقانداي, ونىڭ بۋىندارى قازاق جەرىنىڭ ەركە سامالىنان دەمالىپ, ماحامبەت پەن قۇرمانعازى كۇيىنىڭ پوەتيكالىق ىرعاعىن كورسەتەدى. ولجاس سۇلەيمەنوۆ قازاق حالقىنىڭ سان عاسىرلىق تاريحىن مۇڭى مەن قۋانىشىن ءوز ولەڭىنە ارقاۋ ەتە وتىرىپ, ادامزات رۋحانياتىنىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قوستى» دەلىنگەن قۇتتىقتاۋدا.
اقىندى مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاپ, جۇرەكجاردى لەبىزىن بىلدىرگەن ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ رەكتورى جانسەيىت تۇيمەباەۆ قازاق حالقىنىڭ, تۇركى الەمىنىڭ ماقتانىشىنا اينالعان تۇلعانىڭ ولەڭدەرى ارقىلى الەمدىك رۋحانيات اۋقىمىن قامتىپ, حالىقارالىق مىنبەرلەردە ادامزاتقا ورتاق ماسەلەلەردى كوتەرگەندىگىن, قوعامداعى كۇرمەۋى قيىن ىستەرگە بەيجاي قاراماي, ۇلت مۇددەسىنە قىزمەت ەتۋدەگى باتىل قادامدارى جايىندا وي تولعادى. «قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن كەزدەسۋىندە فرانتسيانىڭ ەكس-پرەزيدەنتى جاك شيراك ءسىزدىڭ ولەڭىڭىزدى وقىپ, قازاق حالقىنا ايرىقشا قۇرمەت كورسەتكەنى ەسىمىزدە. سەكسەننىڭ بەل ورتاسىنا شىعىپ, ازاماتتىق اجارى ايقىن, قايراتكەرلىك كەلبەتى كەلىسكەن تولىمدى تۇلعاعا اينالعانىڭىز ءۇشىن مىڭ العىس ايتامىز» دەپ اتاپ ءوتىپ, الەم ازاماتى دەڭگەيىنە كوتەرىلگەن اقىننىڭ رۋحتى جىرلارى بۇگىندە ميلليونداعان وقىرماننىڭ جۇرەگىنە جول تاپقاندىعىنا توقتالدى.
ولجاس ومار ۇلىنىڭ مەرەيتويى قازۇۋ قالاشىعىندا حالىقارالىق تۋرنيرمەن باستالسا, ەندىگى كەزەكتە اقىن قۇرمەتىنە وراي اۋديتوريا جانە مۇراجاي بۇرىشى اشىلاتىن بولادى.
قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى تىلەكتەس ەسپولوۆ اتالعان وقۋ ورنى ستۋدەنتتەرىنىڭ ولجاس سۇلەيمەنوۆپەن كەزدەسۋى ەرەكشە سەرپىن بەرىپ, رۋح سىيلايدى دەپ اتاپ ءوتتى. بۇگىندە ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا وتەتىن ءداستۇرلى كەزدەسۋلەرمەن قاتار ۇيىمداستىرىلىپ تۇراتىن ۆولەيبول ءتۋرنيرىنىڭ ماڭىزى ءبىر بولەك. ال اقىن ەسىمىمەن اتالاتىن الەۋمەتتىك ءبىلىم ينستيتۋتى, «تازا پلانەتا» عىلىمي-تانىمدىق ورتالىعىنىڭ ستۋدەنتتەر ءۇشىن ماڭىزى ەرەكشە. ولجاس ومار ۇلىنىڭ اۋىل بالالارى وقيتىن ۋنيۆەرسيتەتكە ىقىلاسى ەرەكشە. ويتكەنى قازاق حالقىنىڭ مادەني بولمىسى, سالتى مەن ءداستۇرىنىڭ قاينارى اۋىلدارىمىزدا. سوندىقتان دا جىلدار بويى ەل ەكونوميكاسىنىڭ كۇرەتامىرىنا اينالعان اۋىل بالالارىمەن كەزدەسۋدىڭ وزىندىك ماڭىزى بار. بۇگىندە «دوستىق» ستۋدەنتتەر اسسامبلەياسى, «جاس اقىندار» مەكتەبىندە مادەني-رۋحاني باعىتتاعى مازمۇندى كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىلىپ تۇرادى.
الماتى اكىمدىگى اتىنان قۇتتىقتاۋ لەبىزىن بىلدىرگەن مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى عاني مايلىباەۆ ونەگەلى ءومىر يەسىنىڭ شىعارماشىلىعىنا توقتالدى. ءسوز ورايى كەلگەندە قالالىق اكىمدىك تاراپىنان اقىن مەرەيتويىنا جانە «ادامعا تابىن, جەر, ەندى» پوەماسىنىڭ جازىلعانىنا 60 جىل تولۋىنا وراي «كۇنتىزبە-كۇندەلىك» جارىق كورگەنىن اتاي كەتكەن ءجون. مەرەيتويلىق باسىلىمدا ۇلى اقىنعا قۇرمەت رەتىندە ولەڭدەرىنەن ۇزىندىلەر مەن دايەكسوزدەر بەرىلگەن. ال جيىندا ءسوز العان تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور عالىمقايىر مۇتانوۆ مەرەيتوي يەسىن قۇتتىقتاي كەلە, اقىن قولتاڭباسىنىڭ ەرەكشەلىگى مەن تەرەڭدىگى حاقىندا وي قوزعادى.
ءارى قاراي كونفەرەنتسيا جەكە سەسسيالار بويىنشا جالعاسىن تاپتى. العاشقى سەسسيانىڭ جۇمىسىن اقىن, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى باقىتجان قاناپيانوۆ جۇرگىزدى. كونفەرەنتسيادا فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ, رەسەي حالىقتار دوستىعى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ءبىرىنشى پرورەكتورى, پروفەسسور نۇر قيراباەۆ, يراننىڭ پارسى ءتىلى مەن ادەبيەتى اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, پروفەسسور سافار ابدۋللو, يۋنەسكو مادەنيەتتەردى جاقىنداستىرۋ ورتالىعىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى يگور كرۋپكو قاتارلى عالىمدار بايانداما جاسادى.
الماتى