قىزىلوردا وبلىسىندا سەكسەۋىل ورمانى القابى جىل سايىن ۇلعايىپ كەلەدى. تۇقىمى كۇزدە سەبىلەتىن دالا وسىمدىگىن ەگۋ جەلتوقساننىڭ ورتاسىنا دەيىن توقتامايدى. ءشول دالانىڭ شىرايىن كىرگىزىپ تۇرعان سەكسەۋىلىڭىزدىڭ بۇدان باسقا دا ەرەكشەلىگى كوپ.
2018-2020 جىلدارى ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى كوميتەتى كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ ورمان قىزمەتى جانە بيوارتۇرلىلىكتى ساقتاۋ قورىمەن بىرلەسە وتىرىپ, ارال تەڭىزىنىڭ تابانىنداعى 13,300 گەكتار اۋماققا 5 ملن ءتۇپ سەكسەۋىل كوشەتىن وتىرعىزدى. جوباعا كورەيانىڭ ورمان قىزمەتى 1,7 ملن دوللار ينۆەستيتسيا ءبولىپتى. بەلگىلەنگەن نورماتيۆ بويىنشا ەگىلگەن سەكسەۋىلدەردىڭ شىعىمدىلىعى 30-35 پايىزدىق كورسەتكىشكە جەتىپ, ونى كورەيادان كەلگەن ارنايى وكىلدەر جوعارى باعالاعان ەكەن.
جالپى, تەڭىزدىڭ تارتىلعان تابانىنا گالوفيتتى وسىمدىكتەر وتىرعىزۋ جۇمىستارى كوپ جىلدان بەرى جالعاسىپ كەلەدى. وتىز جىلعا جۋىق ۋاقىت ىشىندە 190 مىڭ گەكتار جەر ورمانعا اينالدى. الداعى 5 جىلدا تاعى 213 مىڭ گەكتارعا سەكسەۋىل ەگۋ جوسپارلانىپ وتىر.
جۋىردا وبلىسقا جاساعان ساپارىندا ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆ ارال تەڭىزىنىڭ قۇرعاعان تابانىنداعى فيتوورمانمەليوراتسيالىق جۇمىستارمەن تانىستى.
كەزىندە ۇشان سۋدىڭ استى بولىپ, بۇگىندە قۇرعاعان اۋماق كولەمى – 4,6 ملن گەكتار. ونىڭ 2,2 ملن گەكتارى ءبىزدىڭ جەردە, 2,3 ملن گەكتارى وزبەكستان تەرريتورياسىندا جاتىر. ەجەلگى الىپ ايدىن تابانىنان جىل سايىن ۇشقان 100 ملن توننا تۇز بەن قۇم مىڭداعان شاقىرىمعا جەتىپ تۇر.
– تەڭىز تابانىنىڭ تۇزى مەن قۇمىن تۇراقتاندىرۋدىڭ ەكولوگيالىق ءتيىمدى جانە قاۋىپسىز جولى – بايىرعى وسىمدىكتەر ەگۋ. ءبىر ءتۇپ سەكسەۋىل 4 توننا قۇمدى توقتاتا الادى. سوندىقتان رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن, دۇنيەجۇزىلىك بانك, عالامدىق ەكولوگيالىق قور كومەگىمەن تەڭىز تابانىن جەلەككە اينالدىرۋ ءىسى جالعاسا بەرەدى. بۇل – مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باقىلاۋىندا تۇرعان ماڭىزدى باستاما, – دەدى م.مىرزاعاليەۆ.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بيىل «ارال ماڭىنىڭ ەكولوگيالىق باعدارلانعان ايماقتىق دامۋى» اتتى جوبا باستالدى. گەرمانيانىڭ ەكونوميكالىق ارىپتەستىك جانە دامۋ فەدەرالدى مينيسترلىگى 8 ملن ەۋرو بولگەن جوبا 2024 جىلدىڭ ماۋسىم ايىنا دەيىن وزبەكستان اۋماعىنداعى قاراقالپاقستان مەن حورەزمدە, بىزدەگى قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ وبلىستارىندا جۇزەگە اسىرىلادى.
سونىمەن قاتار الداعى ۋاقىتتا ارال تابانىندا سەكسەۋىل وتىرعىزۋدىڭ ارنايى باعدارلاماسى قابىلدانباق. كورشىلەس وزبەكستان مەملەكەتىمەن تاجىريبە الماسۋ شارالارى جالعاسىپ, ەكسپەديتسيالار ۇيىمداستىرىلادى.
وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسى ماماندارىنىڭ مالىمەتىنشە, ايماقتا ورمانداردى مولىقتىرۋ مەن كولەمىن ۇلعايتۋ شارالارى ۇزدىكسىز جۇرگىزىلىپ كەلەدى.
بيىل ورماندى مولىقتىرۋ جۇمىستارى 14,3 مىڭ گەكتارعا جۇرگىزىلمەك, ونىڭ 3 مىڭ گەكتارى ارال تەڭىزىنىڭ قۇرعاعان ۇلتانى. سونىمەن قاتار وبلىستاعى سەكسەۋىل مەن سايالى اعاش كوشەتتەرىن وسىرەتىن ورمان تۇقىمباقتارىنىڭ كولەمى 22 گەكتاردان 100 گەكتارعا ۇلعايىپ, ولاردا 1 ملن-عا جۋىق سايالى اعاش كوشەتتەرى دايىندالىپ جاتىر.
جالپى, ەلدى مەكەندەردى كوگالداندىرۋ جانە جاسىل ايماق قۇرۋدىڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان وڭىرلىك جوسپارى اياسىندا الداعى 5 جىلدا 467,7 گەكتار جەرگە 1,1 ملن-نان استام جەرگىلىكتى كليماتقا بەيىمدىلگەن اعاش كوشەتتەرىن وتىرعىزۋ جوسپاردا تۇر.
بيىلعى ناۋرىز مەيرامىنىڭ قارساڭىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ 5 جىل ىشىندە ورمان قورىندا 2 ملرد, قالالار مەن ەلدى مەكەندەردە 15 ملن اعاش وتىرعىزۋ جونىندەگى باستاماسىن ىسكە اسىرۋ باستالدى. شارا شەڭبەرىندە «مەكەنىم – جاسىل ەلىم», «بۇل مەنىڭ اعاشىم» اكتسيالارى وتكىزىلدى. ال «مەكەنىم – جاسىل ورمانىم» جالپىۇلتتىق اعاش وتىرعىزۋ اكتسياسىندا ارال تەڭىزىنىڭ ۇلتانىندا 180 مىڭنان استام سەكسەۋىل كوشەتى وتىرعىزىلدى. وسى اكتسياعا قالا, اۋدان ەلدى مەكەندەرىنەن 7 270-تەن استام تۇرعىن قاتىسىپ, جەرگىلىكتى توپىراققا جەرسىندىرىلگەن 20 مىڭنان استام سىر تالى, قارا اعاش, جەمىس كوشەتتەرى تىگىلدى. وسكەلەڭ ۇرپاققا تابيعاتتى ايالاۋدى جانە قورعاۋدى ۇيرەتۋ ماقساتىندا مەكتەپ وقۋشىلارى اراسىندا «بۇل – مەنىڭ اعاشىم» اتتى چەللەندج ۇيىمداستىرىلىپ, مەكتەپ اۋلالارىندا 8 070 ءتۇپ اعاش ەگىلدى.
قىزىلوردا