ۇلى جىراۋ, جىرشى, اقىن جامبىلدىڭ ونەرىن حالىققا كەڭ ناسيحاتتاۋدا, تانىتۋدا, باعالاۋدا ادەبيەتىمىزدىڭ الىپتارىنىڭ ۇلكەن ۇلەس قوسقانىن بايقايمىز. ساكەن سەيفۋلليننىڭ, مۇحتار اۋەزوۆتىڭ, ءسابيت مۇقانوۆتىڭ, عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ, عابيدەن ءمۇستافيننىڭ, ءابدىلدا تاجىباەۆتىڭ جانە باسقا دا قازاق جازبا ادەبيەتى وكىلدەرىنىڭ جامبىل تۋرالى وي-تولعانىستارى, ماقالالارى, ەستەلىكتەرى سۋىرىپ-سالما اقىندىق داستۇرگە, ايتىس ونەرىنىڭ تارلانىنا, جىرشىلىق, جىراۋلىق ونەردىڭ مايتالمانىنا دەگەن ەرەكشە قۇرمەتتى بايقاتادى.
ساكەن سەيفۋللين 1927 جىلدان باستاپ جامبىلمەن بىرنەشە رەت كەزدەسكەن. ءوز ۇيىنە شاقىرىپ الىپ تا جىرلارىن تىڭداعان. «جاباي باتىر» داستانىن, قۇلمامبەتپەن ايتىسىن جازىپ الىپ, ادەبيەت وقۋلىعىنا قوسقان. س.سەيفۋلليننىڭ «كوپتومدىق شىعارمالار جيناعىنىڭ» 6-تومىنا جازعان العى سوزىندە پروفەسسور تۇرسىنبەك كاكىشەۆ ساكەنگە قاتىستى: «اقان سەرى, ءبىرجان سال, مايكوت, قاراقوجا, مۇسايىپ, ت.ب. ونەر قايراتكەرلەرىنىڭ مۇرالارىن ەل ارالاپ ءجۇرىپ جازىپ السا, جامبىل, كەنەن سىندى حالىق اقىندارىمەن جۇزبە-ءجۇز كەزدەسىپ, جەتىسۋعا اتى ءماشћۇر وزگە جىرشىلاردىڭ سوزدەرىنە نازار اۋدارعان» – دەيدى. «جامبىلدىڭ جىرلارى تەڭىز تۇبىندە شاشىلىپ جاتقان مارجان سىقىلدى. ونى جيناپ الىپ, حالقىنىڭ قولىنا بەرۋ – ءبىزدىڭ ارقايسىمىزدىڭ ازاماتتىق بورىشىمىز» – دەگەن ساكەن سەيفۋلليننىڭ باعالاۋىنان ءوز زامانداستارىنا ۇلكەن مىندەت جۇكتەۋشىلىك اڭعارىلادى. ويتكەنى, جامبىلدىڭ توقسان جاسىنا دەيىن اۋىزشا شىعارعان ولەڭدەرى, ايتىستارى, تولعاۋلارى قاعاز بەتىنە تۇسپەگەن, تەك ءومىرىنىڭ سوڭعى ون جىلىندا عانا جادىنداعى جىرلارىن جاڭعىرتا جىرلاپ, جاڭادان شىعارعانى بار, زامانعا ءۇن قوسقانى بار مول رۋحاني مۇرا قالدىرعان. جامبىلدىڭ جىر سەلى حح عاسىردىڭ 30-40-جىلدارىنداعى قازاق زيالىلارىنا «وشكەن جانىپ, ولگەن تىرىلگەندەي» اسەر ەتكەنى بايقالادى. تەمىربەك جۇرگەنوۆ, وراز يساەۆتار 1934 جىلى قازاق حالىق تالانتتارىنىڭ سلەتىنەن كەيىن جامبىلدىڭ جارقىراعان جۇلدىزىنا ايرىقشا نازار اۋدارا باستاعان.
ءابدىلدا تاجىباەۆ 1936 جىلى جامبىلدى ۇزىناعاشتان الماتىعا الىپ كەلىپ, ءوز ۇيىندە بىرنەشە كۇن قوناق قىلادى. سول جولى مۇحتار اۋەزوۆتى, ءسابيت مۇقانوۆتى جامبىلمەن ۇيىندە جۇزدەستىرىپ, تانىستىرادى. «وسىنداي ەدى اعالار» اتتى ەستەلىگىندە ول بىلاي دەپ جازادى:
«– ە, قۇنانباي ەلىنەن ەكەنسىڭ عوي, – دەپ جاكەڭ مۇحتارعا ءبىر قاراپ قويدى.
– اباي ەلىنەنمىن.
– ابايدى دا بىلەمىن. ول ونىڭ ولەڭشى بالاسى ەمەس پە؟.. ءبىزدىڭ جاق دۋان باسى ءاجى قۇنانبايدى جاقسى بىلگەن. ءوزى قىرعىزدىڭ شابدەنى سەكىلدى بولسا كەرەك قوي...
– ال مەن سارىارقادانمىن. ءبىرجان, اقان, بالۋان شولاقتاردىڭ جەرىنەنمىن, – دەپ ءسابيت داۋىستادى.
– بولساڭ بولارسىڭ, – دەدى جاكەڭ سابيتكە كەۋدەسىمەن بۇرىلىپ, – ءوزىڭ دە بالۋان شولاققا كەلەدى ەكەنسىڭ...
ءبارىمىز دە قارقىلداپ سۇيسىنە ك ۇلىپ قالدىق».
وسى جولىعىسۋدا مۇحتار اۋەزوۆ ءوزى باستاپ جامبىلدىڭ بىرنەشە ساعاتقا سوزىلعان جىر نوسەرىندەگى جىلت-جىلت وي, وبراز مارجاندارىن قاعازعا ءتۇسىرىپ الىپ وتىرادى. ءسابيت مۇقانوۆ تا ابدىلداعا «جاز, جازىپ ال!» دەۋمەن بولادى.
مۇحتار, ءسابيت, عابيتتەردىڭ حالىق اقىنىن, ۇلى جىراۋدى تانىپ, باعالاۋى ءوز الدىنا, قالماقان ابدىقادىروۆ, تايىر جاروكوۆ, عالي ورمانوۆ, قاسىم توعىزاقوۆ, قاپان ساتىبالديندەر كەزەكپە-كەزەك جامبىل ۇيىندە حاتشىلىق قىزمەت اتقارعان ەكەن. جاكەڭنىڭ شابىت قىسقاندا شاشىپ تاستايتىن جىر شۋماقتارىن قالتقىسىز قاعازعا ءتۇسىرىپ وتىرعان.
ءا.تاجىباەۆ ءوزىنىڭ ەستەلىگىندە مۇحتار دا, ءسابيت تە جامبىلدىڭ سۋىرىپ-سالما ايتقىشتىق ونەرىنە ءتانتى بولا تۇسكىسى كەلىپ, تاقىرىپتار ۇسىنىپ, تاريحقا, وتكەنگە باعا بەرگىزىپ, ءبىراز سىناپ تا كورگەندەرىن جازادى.
جامبىلدىڭ توقتاۋسىز توككەن جىر جاڭبىرىن تىڭداي وتىرىپ: «جاكەڭ وسىنداي ەكەن-اۋ... اقىن ەمەس, توپان عوي شالىڭ!», – دەپ مۇنداي تۇستا ءسابيت قيقۋعا باسىپ-باسىپ جىبەرەدى. – مىنەكي, – دەدى مۇحاڭ سابەڭە قاراپ, ەكى قولىن بىردەي جايىپ, – يمپروۆيزاتوردىڭ شەبەرلىگى دەگەن وسى. ەپوستاعى بۇرىن قولدانىلىپ جۇرگەن وبرازداردى قالاي پايدالانادى! مۇدىرمەي اعىتىپ, ءوزىنىڭ بيىك يدەيالى تاماشا جىرىن تاباندا تۋدىرىپ وتىرعاندا, حالىق بايلىعى وعان التىنداي قۇيىلىپ, جارقىلداپ جاتقان جوق پا؟! بۇرىنعى ۇلى اقىندار وسىلاي سويلەگەن... – بۇل – ءجۇز جىلداردا ءبىر-اق كورىنەتىن قۇبىلىس. گومەر دەۋىمىزگە وسى جاكەڭ عانا سىياتىن بولۋ كەرەك...».
بۇل – جامبىلدى ماسكەۋدەگى قازاق كوركەم-ونەرىنىڭ ونكۇندىگىنە اپارار الدىنداعى سىناقتا بەرىلگەن باعا! كەيىن ءسابيت مۇقانوۆ ءوزىنىڭ ء«ومىر مەكتەبى» رومانىندا: «ونكۇندىك زور ابىرويمەن اياقتالدى. كۇلاش بايسەيىتوۆاعا «سسسر حالىق ارتيستكاسى» دەگەن اتاق بەرىلدى. قازاقتىڭ بىرنەشە ارتيستەرى مەن ارتيستكالارىنىڭ كەۋدەلەرىنە وردەندەر تاعىلدى. قازاق كوركەم ادەبيەتىنىڭ وكىلدەرىنەن ەكى ادامعا ەڭبەك قىزىل تۋ وردەنى بەرىلدى: اۋىز ادەبيەتىنىڭ بيىگى – جامبىل جاباەۆقا, جازبا ادەبيەتىنىڭ بيىگى – ساكەن سەيفۋللينگە» – دەپ جازدى.
جامبىل جىرىنىڭ قاراقاستەكتەن قالىقتاپ شىعىپ, الاتاۋدىڭ مۇزارت شىڭدارىن اينالا ۇشىپ, ماسكەۋ اسىپ, ودان ءارى الەم حالىقتارىنىڭ يگىلىگىنە اينالۋى وسىلاي باستالعان ەدى. سوندا جامبىل جىرىنىڭ جاناشىرلارى بولىپ الدىڭعى لەكتە قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيكتەرى جۇرگەنى قانداي عانيبەت!
1938 جىلى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «جامبىل جانە حالىق اقىندارى» اتتى ماقالاسى اۋەلى ورىس تىلىندە «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتىندە جارىق كورەدى, كەيىن قازاق تىلىنە اۋدارىلىپ باسىلادى. جالپى, قازاق حالقىنىڭ ۇشان-تەڭىز فولكلورلىق باي مۇراسىنان سۋسىنداپ وسكەن, كەيىن ەۋروپالىق ءبىلىم دەڭگەيىنەن كورىنگەن م.اۋەزوۆ جامبىلدى قازاق حالىق پوەزياسىنىڭ, عاسىرلار بويى ءىنجۋ-مارجاندارىن بويىنا جيناعان فولكلورلىق ادەبيەتتىڭ تەڭدەسسىز وكىلى دەپ تانيدى. ۇلى ابايدى زەرتتەپ, قازاق جازبا پوەزياسىنىڭ ءحىح عاسىرداعى عۇلاما اقىنىن سان قىرىنان اشقان اۋەزوۆ, ەندى ۇلى جامبىلدىڭ ەپوستىق تۇلعا-جاراتىلىسىن تانۋدا, حح عاسىرداعى قازاقتىڭ سوڭعى جىراۋىن جۇرتشىلىققا تانىستىرۋدا دا كورەگەندىك بايقاتادى. ول: «جامبىل تۆورچەستۆوسىنىڭ نەگىزگى موتيۆتەرى مەن يدەيالىق, تاريحي تامىرلارى تىكەلەي ونىڭ الدىندا وتكەن ماحامبەت, ءسۇيىنباي, ت.ب. پوەزياسىندا عانا جاتقان جوق, الدەقايدا تەرەڭدە – سان حالىقتىڭ ءارى سان عاسىرلىق كونە زامانعى ەپوسىندا, تاريحي جىرلارىندا, اڭىزدارى مەن اڭگىمە, حيكايا-مۇرالارىندا جاتىر» – دەپ تۇجىرىمدايدى. الەم حالىقتارىنىڭ فولكلورىنداعى سياقتى حالىقتىڭ ارمان-اڭسارىن ارقالاۋ, بولاشاققا ءۇمىت-سەنىمىن وياتۋ – جامبىل جىرلارىنىڭ دا نەگىزگى ءتىنى, وزەگى بولعاندىعىن, سونىمەن بىرگە ول ءوزى ءومىر سۇرگەن ورتادا, قوعامدا دا حالىقتىڭ ءسوزىن سويلەپ, ەلدىڭ مۇڭىن جوقتاعانىن, وزبىرلىق, قيانات اتاۋلىعا ولەڭ سوزبەن قىرعيداي تيگەنىن, ەلدىڭ قامىن ويلاعان ەرلەرىن, باتىرلارىن اسپەتتەپ جىرعا قوسقانىن, داستاندار جازعانىن ايتادى. «مىناۋ تۇرعان ابايدىڭ سۋرەتى مە, ولەڭ ءسوزدىڭ ۇقساعان قۇدىرەتىنە. اقىل, قايرات,ءبىلىمدى تەڭ ۇستاعان, قارسى كەلەر ابايدىڭ كىم بەتىنە!» – دەپ ۇلىلىقتى تانىپ, تاعزىم جاساعانىنا دا كۋا بولامىز.
ءسابيت مۇقانوۆ 1946 جىلى جامبىلدىڭ 100 جىلدىعىنا ارناپ شىعارىلعان تولىق جيناعىنا العىسوز جازىپ, ماقالاسىن « ۇلىلىق سىرى» دەپ اتايدى. كەيىن بۇل ماقالا تولىقتىرىلىپ «جامبىل جاباەۆ» دەگەن اتپەن ادەبي پورترەتتەر جۇيەسىندە جازۋشىنىڭ ون التى تومدىق تاڭدامالى شىعارمالار جيناعىندا جاريالاندى. جامبىل جاباەۆتىڭ ومىرباياندىق ءارى شىعارماشىلىق جولىن نەعۇرلىم مول قامتىعان بۇل ماقالا ءوزىنىڭ قۇندىلىعىن جويمايتىنىنا ۋاقىت تورەشى كوز جەتكىزە تۇسۋدە. وسىدان ون جىل بۇرىن ۇلى جىراۋدىڭ تۋعانىنا 165 جىل تولۋىنا وراي مەرەيتويلىق ءىس-شارالار جامبىلدىڭ ۇزىناعاشتاعى مۋزەي-ۇيىنەن باستاۋ العان بولاتىن. مادەنيەت ۇيىندە مەرەكەلىك جيىن بولدى. وعان ءبىر توپ قالامگەر قاتىستىق. وسى مەرەيتوي قوناقتارىنا جامبىلدىڭ 2 تومدىق تاڭدامالى شىعارمالار جيناعى سىيعا تاراتىلدى. العى سوزىنە «كەمەڭگەر اقىن» دەگەن اتپەن س.مۇقانوۆتىڭ جوعارىدا اتالعان ماقالاسى بەرىلگەن. قوس تومدىقتىڭ قۇراستىرۋشىسى پروفەسسور سۇلتانعالي سادىرباەۆ ەدى.
س.مۇقانوۆ ءوزىنىڭ پورترەتتىك ماقالاسىندا جامبىلدى قازاق جىرشىلىق, جىراۋلىق مەكتەبىنىڭ حح عاسىرداعى ءىرى وكىلى دەپ تانىپ, وسى ويىن بىلاي دا اڭعارتادى: «جاكەڭ الەۋمەتتىك جانە جەكە ومىرىندەگى ءسوزىنىڭ كوبىن ولەڭمەن سويلەگەن كىسى. بىراق وقۋشى كوپشىلىككە ەسكەرتە كەتەتىن نارسە: جاكەڭ دە, ءسوزدى ولەڭمەن سويلەيتىن وزگە اقىندار دا ەشۋاقىتتا ولەڭدەرىن جيناۋ نەمەسە ساقتاۋ ماقساتىمەن ايتپايدى, ولار كەزەگى كەلگەن جەردە ولەڭمەن سويلەپ قالادى دا, سول ولەڭ ءسوزدى تىڭداۋشىلاردان ۇعىپ تاراتاتىندار بولماسا, اقىننىڭ ءوزى ايتقان ولەڭ-ءسوزىن ەسىنە ساقتاۋعا تىرىسپايدى, قايتالاپ ايتپايدى. سوندىقتان دا قازاقتىڭ يا بولماسا باسقا ەلدەردىڭ حالىق اقىندارىنىڭ ءبىر زور تاريحي وقيعاعا ارنالعان ۇزاق جەلىلى جىرلارى, يا ۇزاق كولەمدى ايتىستارى بولماسا, قىسقا تاقىرىپقا ارناعان جىرلارىنىڭ جۇزدەن توقسان توعىزى ۇمىتىلىپ وتىرادى. ارعى عاسىرلاردىڭ ۇمىتىلعان قازاق اقىندارىن ايتپاعاندا, ءحىح عاسىردا اتتارى ءمالىم قازاق اقىندارىنىڭ كوبىن ايتىس جانرى ارقىلى عانا بىلەتىندىگىمىز وسىدان».
1846 جىلى تۋىپ, 1945 جىلى دۇنيەدەن وزعان جامبىلدىڭ عاسىرلىق عۇمىرىنىڭ 85 جىلى اقىندىقپەن وتكەنىنە نازار اۋدارتا وتىرىپ, س.مۇقانوۆ ونىڭ ءومىرىنىڭ سوڭعى ون جىلىندا عانا جىرلارىن قاعازعا ءتۇسىرىپ الۋ ءىسى جەدەل قولعا الىنعانىن, وسىنىڭ ناتيجەسىندە قىرۋار جىر-داستاندارى حالىق يگىلىگىنە جاراتىلعانىن تىلگە تيەك ەتەدى. س.مۇقانوۆ جامبىل تۋرالى ماقالالارىنداعى وي-پىكىرلەرىن «اۋىز ادەبيەتىنىڭ بيىگى», «حالىق اقىنى», ء«سوزدى ولەڭمەن سويلەيتىن ادام» دەگەن انىقتاما اتاۋمەن ايقىنداپ وتىراتىنىن بايقايمىز. جامبىل مەن س.مۇقانوۆ اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى جازىپ وتىرعاندا مىنا ءبىر دەرەك ويعا ورالا بەردى. نەگىزى, س.مۇقانوۆقا قاتىستى بۇل دەرەكتى كەلتىرۋشى – ەسەنكەلدى جاقىپوۆ, ونى جازىپ العان – گەرولد بەلگەر. ءبىز ەندى سوعان نازار اۋدارتايىق: «...ابدەن قارتايىپ, توزعان جامبىل ءبىر كۇنى قاتتى اۋىرىپ قالادى. شالدى ءۇيتىپ-ءبۇيتىپ ەمحاناعا جەتكىزەدى. ەسى كىرەسىلى-شىعاسىلى. كوڭىلىن سۇراپ سابەڭ بارادى. بارسا, شالدىڭ جاعدايى وتە ناشار. ازەر سويلەيدى. ء«سابيت, – دەيدى شال, – كەتىپ بارام. دەمىم تاۋسىلدى. سەن مەنىڭ جانازامدى شىعار». نە ىستەۋ كەرەك؟ سوۆەت زامانى. ءسابيت بولسا قىزىلدىڭ قىزىلى. بىراق شال كەتىپ بارا جاتىر. جۇزگە كەلگەن شال كەڭەس وكىمەتىن قايتسىن؟! سابەڭ دەرەۋ دارىگەر مەن مەدبيكەنى شىعارىپ جىبەرىپ, ەسىكتى جاۋىپ, جاكەڭنىڭ قاسىنا وتىرا قالىپ, ايات وقي باستايدى عوي. جاكەڭ تىڭداپ جاتىپ, ءجۇرىپ كەتىپتى...
مىنە, ەرلىك, ازاماتتىق, ادامگەرشىلىك دەپ وسىنى ايت. مۇنداي سابەڭدى كىم بىلگەن, كىم كورگەن؟! ەستەلىك جازساڭ, وسىنداي جۇرت ەستىمەگەن مالىمەتتەردى كورسەتىپ, ءتىزىپ, ادامنىڭ رۋحىن كوتەرەر دەرەك كەلتىر. سولاي ەمەس پە؟ الدە, مەنىكى دۇرىس ەمەس پە؟» – دەپتى ەسەنكەلدى جاقىپوۆ.
1941-1945 جىلدارداعى سۇراپىل سوعىس جىلدارىندا قىسقا مەرزىمدىك ساپارمەن تۋعان جەرىنە كەلىپ قايتقان قازاقتىڭ قوس باتىرى مالىك عابدۋللين مەن باۋىرجان مومىش ۇلىن «جاكەڭنىڭ باتاسىن الىڭدار!» – دەپ سابەڭ كەزەكپە-كەزەك جامبىلعا ەرتىپ بارادى. بۇل جونىندە سابەڭ دە جازدى, مالىك پەن باۋىرجان دا ءوز ەستەلىكتەرىندە تارتىمدى توقتالعان. جاكەڭ قازاقتىڭ اتاقتى اقىندارىن, جازۋشىلارىن, باتىرلارىن ءبىر كورگەندە سىناي قاراپ, ءدال باعا بەرىپ وتىرعانى دا قايران قالدىرادى.
« ۇلى ابايدىڭ قۇرداسى, كوزى تىرىسىندە گومەر اتانعان الىپ اقىن اتامىز جامبىل دۇنيەگە ەكى رەت تۋىپ كەلگەن ادام: توعىز اي, توعىز كۇندە انا قۇرساعىنان تۋدى, توقسان جاسقا كەلگەندە زامان قۇرساعىنان تاعى ءبىر تۋدى... قازاقتىڭ گومەرىن تۋعىزۋ ءۇشىن زامان توقسان جىل تولعاتتى...
اقىن جامبىلدىڭ ەكى رەت تۋعانى دا, ءتۇرلى زاماندا جاساعانى دا, ءومىرىنىڭ ەڭ سوڭعى ون جىلىندا بۇكىل دۇنيە تانىعان اتاق الۋى دا – فەنومەن. سيرەك كەزدەسەتىن, سەبەبىن وسى كۇنگە دەيىن عىلىم تابا الماي قويعان سىر. اسىرەسە توقسان جاس پەن ءجۇزدىڭ اراسىنداعى ون جىلدا اقىندىق دارىننىڭ بۇرىنعىسىنا قاراعاندا ەسەلەپ شارىقتاپ كەتۋى دۇنيەجۇزىلىك دانالاردىڭ ومىرىنەن دە كەزدەسكەن ەمەس». بۇل – قازاقتىڭ ءسوز زەرگەرى, كلاسسيك جازۋشىمىز عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ جامبىل تۋرالى جازىلعان «فەنومەن – فەنيكس» اتتى ماقالاسىنان الىنعان ءۇزىندى. وندا ۇلى جىراۋدىڭ ءجۇز جىل جاساعان ۇزاق عۇمىرىنا تاڭعالۋدان گورى, ءجۇز جىلدىڭ سوڭعى ون جىلىنداعى بۇرقىراپ كوزى اشىلعان جىر دارياسىنا تاڭىرقاۋ باسىم. بۇل ماقالاسىندا عابەڭ جامبىل جاباەۆتىڭ عۇمىرباياندىق قىرىنا از توقتالادى, ىشكى جان دۇنيەسىندەگى عالامات بۋىرقانۋدىڭ سىرىن اشۋعا ۇمتىلادى: «جامبىل ومىرگە جىميا قاراپ, سىناي وسكەن اقىن ەدى. ونىڭ ويلى كوزدەرىنىڭ تۇبىندە قاشاندا ءبىر سىقاق ۇشقىنى تۇراتىن. الدەنەنى تۇسىندىرە باستاساڭ «مەن ءبىر الجۋعا اينالعان شال دەپ وتىرسىڭ-اۋ!» دەگىسى كەلگەندەي, مۇرت استىنان ميىعى جىميا باستاعانىن سەزۋشى ەدىڭ. ايتا باستاعانىڭدى ءىلىپ اكەتىپ, ولەڭمەن وزىڭە قايتا ايتقاندا اقىن جۇرەگىنىڭ ىستىق جالىنىنا, وي-سەزىمىنىڭ تەرەڭدىگىنە تاڭعالاتىنسىڭ», – دەيدى ول.
كەيدە ويلايسىڭ, تاڭىرقاپ وتىرىپ تا تالاي سىردى اشۋعا بولادى ەكەن-اۋ دەپ. عابەڭ جازادى: «تاڭعالارلىق ءبىر نارسە – وزىمەن تۇستاس اقىنداردىڭ بارىندە ازىراق تورىعۋ بولسا, جاكەڭدە ول جوق. ءتۇن ارتىندا كۇن بارىنا شەكتەنگەن ەمەس...». وسىنىڭ ءبارىن جاڭا داۋىردە قايتا تۋعان اقىننىڭ وزىندىك ەرەكشە بولمىسى دەپ ۇعىندىرادى. 1953 جىلى ن.پوگودين مەن ءا.تاجىباەۆتىڭ ستسەناريى بويىنشا رەجيسسەر ەفيم دزيگان «جامبىل» كينوكارتيناسىن تۇسىرەدى. باستى رولدە – شاكەن ايمانوۆ. وسى فيلم تۋرالى عابيت مۇسىرەپوۆ تالداپ رەتسەنزيا جازادى. كينوكارتينانىڭ جەتىستىكتەرىمەن قوسا, كوپتەگەن كەمشىلىك تۇستارىن باقايشاعىنا دەيىن شاعىپ, تالدايدى. عابەڭدى تولعاندىرعان كينونىڭ ءتۇسىرىلۋى عانا ەمەس, جامبىل وبرازىنىڭ قاي دەڭگەيدە شىققاندىعى. بۇل رەتتە دە ع.مۇسىرەپوۆتى حالىقتىق اقىننىڭ عاجايىپ عۇمىرناماسى بەيجاي قالدىرماعانىن بايقايمىز.
«جامبىل – مەنىڭ جاي اتىم, حالىق – مەنىڭ شىن اتىم!» دەپ ايتۋ ءۇشىن ادامنىڭ بويىندا قانشاما قايرات پەن كۇش, رۋح پەن جىگەر, ورلىك پەن ەرلىك, ۇلتتىق نامىس بۋىرقانىپ جاتۋى كەرەك دەسەڭىزشى! جامبىل ۇلى جىراۋ رەتىندە تۇستاس زامانداستارىنا, ادەبي قاۋىمعا قانشالىقتى ۇعىنىقتى بولدى دەسەك تە, بولمىس-ءبىتىمى تۇلعالانا بەرەتىن, زەرتتەلە بەرەتىن, جاڭا قىرلارىمەن تانىلا بەرەتىن كۇردەلى تۇلعا.
ادىلعازى قايىربەكوۆ,
اقىن, حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, الماتىداعى س.مۇقانوۆ پەن ع.مۇسىرەپوۆتىڭ ادەبي-مەموريالدىق مۋزەي كەشەنىنىڭ جەتەكشىسى