بيزنەستى تىڭ تەحنولوگياعا يكەمدەۋدىڭ يگىلىگى

وپەراتسيالىق شىعىنداردى ازايتادى

بۇل زەرتتەۋگە سۇيەنسەك, بانكتەر بۇلتتى تەحنو­لوگياعا بۇرىن­نان اۋىس­قانىمەن, وعان ءالى دە كۇمان­مەن قارايتىندار بار. سايكە­سىن­شە ىسكەر ورتادا بۇعان قاتىس­تى ەكىۇداي پىكىر قالىپتاسقان. كەي­بىرى تىڭ تەحنولوگيانىڭ ارتىق­شى­­لىعىن قولداسا, ەندى ءبىرى قاۋىپ­سىزدىك ماسەلەلەرى مەن رەتتەۋشى ۇيىم­داردىڭ تالاپتارىن العا تارتىپ, ونى قولدانۋدان باس تارتسا كەرەك.

Accenture-ءدىڭ مالىمەتىنە سايكەس بۇلتتى قىزمەت­تەرگە كوشۋ كەز كەلگەن كومپانيانىڭ وپەراتسيالىق شىعىندارىن 10-20%-عا جانە ءونىمدى نارىققا شىعارۋ ۋاقىتىن 30-50%-عا ازايتادى. كوروناۆيرۋس ىندەتى پايدا بولعالى بەرى اشىق بۇلتتى قىزمەتتەردىڭ اۋقىمدى دەرەكتى وڭدەۋ مۇمكىندىگى, سونداي-اق تۇراقتىلىعى مەن يكەمدىلىگى قارجى ۇيىمدارى ءۇشىن بۇرىنعىعا قاراعاندا الدەقايدا ماڭىزدى بو­لا ءتۇستى. پاندەميا كەزىندە قار­جى­گەرلەر بۇلتتى ەسەپتەۋ جۇيە­سى (قوعامدىق جانە جەكە) مەن ەسكىر­گەن تەحنولوگيانىڭ جۇمىسىن سالىستىرۋعا مۇمكىندىك الدى. Accenture كومپانياسىمەن جۇ­مىس ىستەيتىن بانكير­لەر اشىق بۇلت­تى قىزمەتتىڭ جاقسى ناتيجە كور­­سەت­­كەنىن بايقاعان. ايتالىق, بىر­نەشە ساعاتتا ۆيرتۋال­دى بايلانىس ورتالىقتارىن قۇرۋعا جول اشىلدى.

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, اتالعان ەسەپتەۋ جۇيەسىنە اۋىسۋ بانك­تەردەن بولەك, تۇتاستاي قارجى سالاسىنا تىڭ سەرپىلىس اكەلەدى. ونى ەنگىزۋدى قول­دايتىنداردىڭ قاتارى جىل ساناپ كوبەيىپ جاتىر. ماسەلەن, كون­سالتينگتىك كوم­پا­نيانىڭ زەرت­­تەۋىندە كور­سە­تىل­گەندەي, بۇلتتى قىز­­­مەتكە سا­لىنعان ينۆەستيتسيانىڭ كولە­مى 30%-عا وسكەن. Forrester زەرت­تەۋ كوم­­پانياسى 2022 جىلعا قا­راي بۇل باعىتتاعى ءوسىم جىلىنا 15%-عا دەيىن تومەندەيدى دەپ بولجاپ وتىر. دەسە دە بۇل جالپى تەح­­نو­لوگيا­لىق شى­عىن­داردىڭ ايتار­لىق­تاي قىس­قارۋىنا الىپ كەلمەيدى دەيدى ماماندار.

 تىڭ تەحنولوگيا ءۇمىتتى اقتاماعان

Accenture كليەنتتەرىنىڭ ارا­سىن­داعى ءىرى بانك­تەردىڭ 15%-ى تەك ءبىر تاسىمالداۋشىنىڭ قىز­­مەتىن پاي­دالانسا, قالعان 60%-ى مۋلتيبۇلتتى سترا­تەگيا­نى تاڭ­­داۋدى قۇپ كورگەن. دەمەك بىر­نەشە پروۆايدەردىڭ (ەڭ تانىمال Amazon Web Services جانە Microsoft Azure) قىزمەتىنە جۇ­گى­نەتىنىن اڭ­عارتادى. ايتسە دە زاماناۋي تەحنولوگيالىق اعىمنان كوڭىلى قالعان قارجى ۇيىمدارى دا جوق ەمەس. بىلتىر جۇرگىزىلگەن Cloud Outcomes 2.0 Survey زەرتتەۋىنە ساي­­­كەس بانكتەردىڭ تەك 35%-ى عانا بۇلت­تى ەسەپتەۋ ۇمىتتەرىن اق­تاعانىن جەت­كىزگەن. سالا ماماندارى مۇنداي فاك­تىلەر كوبىنەسە سترا­تەگيالىق سايا­ساتتىڭ دۇرىس جولعا قويىل­ما­عا­نىنا بايلانىستى ورىن الاتىنىن ايتتى.

قوش, سونىمەن تىڭ جۇيەنىڭ با­سىمدىلىعى نەدە؟ جوعارىداعى زەرت­تەۋدە ايتىلعانداي, بۇلتتى تەح­­­نولوگيالار تەك بيزنەسى يكەمدى, ين­نوۆاتسيالىق جاڭاشىل­دىقتاردى ەن­گىزەتىن بانكتەردە عانا جوعارى سۇرانىستا بولىپ, وندىرىستىك ونىم­دىلىكتى ارتتىرۋدا سەپتىگى مول.

تۇتاستاي العاندا, بانك سەكتورىندا يننوۆاتسيا­لىق دامۋ ءۇردىسى قارقىن الىپ كەلەدى. ماسەلەن, بارلىعىنا ورتاق بۇلتتى پلاتفورمالاردا جۇمىس ىستەيتىن Stripe, Monzo, Chime جانە Transferwise سەكىل­دى ستارتاپتاردىڭ اراسىن­داعى باسەكەلەستىك بانكتەردى قول­دا­نىس­تاعى بيزنەستى قۇر جاڭ­عىرت­پاي, تىڭ تەحنولوگيانى ەن­گىزۋگە ەرىكسىز ماجبۇرلەپ وتىر. ال­بەتتە, قارجى ۇيىمدارى بيز­نەس­تىڭ جاڭا باعىتتارىن وز­دەرىنىڭ تەحنولوگيالىق باعدار­لاما­لارىنىڭ نەگىزىندە دامىتا الادى. بىراق نەسيە بەرەتىن كوم­پانيالارعا تىڭ تەتىكتەردى, اتاپ ايتقاندا اۋقىمدى تالداۋ جۇرگىزۋگە قاۋقارلى جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيا­لارىن ءبارى­بىر دە قولدانۋعا تۋرا كەلەدى. ال ونى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ءتيىمدى جولى اشىق بۇلتتى ەسەپتەۋ جۇيەسىندە جاتىر. بۇعان قوسا ونىڭ قۇنى جەكەمەنشىك ينفراقۇرىلىممەن سا­لىستىرعاندا الدەقايدا تومەن. اسى­رەسە بۇل ايىر­ماشىلىقتى كليەنت­­­تەردىڭ قاتارى كوبەيگەندە باي­قاۋعا بولادى. بانكتەرگە بۇلت­تى قىزمەتتى ۇسىنا­تىن پرو­ۆاي­دەرلەردىڭ جۇمىسى جەكە قو­سىمشالاردى ازىرلەپ, ىسكە قوسۋ شى­عىندارىمەن سالىستىرعاندا قىم­بات كورىنۋى مۇمكىن. الايدا Accenture-ءدىڭ تاجىري­بەسى كورسەت­كەندەي, جالپىعا ورتاق پلاتفورمالاردى پايدالانىپ, بيزنەس پرو­تسەستەردى جاڭارتاتىن بانكتەردە عانا شىعىندار ازايعان.

بۇلتتى تەحنولوگيالارعا كو­شۋ­دى كوزدەيتىن قارجى ۇيىم­دا­رىن­­دا تاڭداۋدىڭ ءۇش نۇسقاسى بار. ناق­تى ايتساق, اشىق بۇلتتى جۇيە (Public cloud), جەكە بۇلتتى ەسەپتەۋ (Private cloud) جانە گيب­ريدتى بۇلت­تى جۇيەنى (Hybrid cloud) قول­دانۋ مۇمكىندىكتەرى قاراس­تى­رىلعان.

پاندەميا بۇلتتى تەحنولوگيانىڭ ارتىقشىلىعىن كورسەتتى

سوڭعى ۋاقىتتا قازاقستاندا جۇمىسى اقپاراتتىق تەحنولوگيا­مەن بايلانىستىرىلعان كومپانيالاردا بۇلت­تى تەحنولوگيا­لار مەن بۇلتتى سەرۆيستى ۇسى­ناتىن پروۆايدەرلەردىڭ قىز­مەتىنە سۇرانىس ارتقان. ونىڭ ارتىق­شىلىعى كوروناۆيرۋس پاندەميا­سى سال­دارىنان ەنگىزىلگەن كاران­تين رەجىمىندە انىق ءبىلىندى. جاڭا شەشىمدەردى ەن­گىزۋدە «قازاق­تەلە­كوم» اق-نىڭ تابىستى ىزدە­نىستەرى جوق ەمەس. ۇلت­تىق باي­­لانىس وپەراتورىنىڭ دەرەگىنە سايكەس كوم­پانيا دەزا­گرەگاتتاۋ (وپەراتسيالىق جۇيەلەر مەن قوسىمشالاردى بازالىق جاب­­دىقتان اجىراتۋ, اپ­پاراتۋرا­دان ءبولۋ), ۆيرتۋالداندىرۋ ء(بىر ەسەپتەۋ ماشيناسىندا ءبىر نەمەسە بىرنەشە جۇيەنى ىسكە قوسۋ) جانە جۇيەلەردىڭ اشىقتىعى پرين­تسيپتەرىنە نەگىزدەلگەن جاڭا بايلانىس ينفراقۇرىلىمىن قۇ­رۋ­عا بايلانىستى بۇلتتى شەشىم­دەرىن ۇسىنۋعا دايىن. «قازاقتەلەكوم» اق قوعاممەن باي­لانىس قىزمەتىنىڭ اقپاراتىنا سۇيەن­سەك, قازىر CloNN (Cloud Network Node) تەحنولوگياسى نەگى­زىندە الماتى مەن ەلوردادا ەكى بۇلتتى بايلانىس تورابى ىسكە قوسىلعان. ۇلتتىق كومپانيا بۇلتتى بايلانىس توراپتارىن قۇرۋعا ارنالعان جوبالاردى تەحنولوگيالىق ترانسفورماتسيا ستراتەگياسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىپ كەلەتىنىن ايتا كەتكەن ورىندى.

ء«بىز بۇلتتى ينفراقۇرىلىمدى بىرتىندەپ جانە ۇزدىكسىز دامىتىپ كەلەمىز. ءار جوباعا بۇلت­تى ينفرا­قۇرى­لىمنىڭ جاڭا ار­حيتەكتۋرالىق ەلەمەنتتەرىن قو­سا­مىز. كەلەسى كەزەكتە Docker جانە Kubernetes نەگىزىندە قول­دانبالى-بۇلتتى جۇيەنى ۆيرتۋالداندىرىپ, ۇيلەستىرۋ, سونداي-اق SDN شە­شىمدەرىن ەنگىزۋگە قاتىستى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ مىندەتى تۇر», دەدى «قازاقتەلەكوم» اق يننوۆاتسيالار جونىندەگى باس ديرەكتورى نۇرلان مەيىرمانوۆ.

ۇلتتىق بايلانىس وپەراتورى تىڭ ينفراقۇرى­لىم­عا كوشۋ ءداس­تۇرلى قىزمەتتەردىڭ دامۋىنا سەر­پىن بەرىپ قانا قويماي, سونىمەن بىرگە جاڭا بيزنەس پەن تسيفرلى ترانسفورماتسياعا جول اشادى دەگەن سەنىمدە. باستاپقىدا CloNN توراپتارى تەك جەلىنىڭ جۇك­تەمەسىن ازايتۋ ءۇشىن عانا ەمەس, سول سەكىلدى امبە­باپ بۇلت رەسۋرستارى رەتىندە دە قۇرىلعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. ونىڭ پايداسى پاندەميا كەزىندە بۇلت­تى رەسۋرستارعا جانە بوس جادىعا سۇرانىس كۇرت ارت­قاندا ءتيدى. Cloud Network Node جۇيەسى كارانتين رەجىمىندە بەينەباقىلاۋ جۇرگىزۋ, الەۋمەتتىك قاشىق­تىقتى ساقتاۋ, قاشىقتان وقىتۋ, ءبىلىم بەرۋ ترافيگىن وقشاۋ­لاۋ سىندى قىزمەتتەردى جۇزەگە اسىرۋعا ۇسىنىلدى.

«ساراپشىلارىمىزدىڭ ايتۋىنشا, CloNN جوباسىنىڭ كەلە­­شەكتەگى جوسپارى اۋقىم­دى. بى­لايشا ايتقاندا, اتال­عان­ بۇلتتى باي­لانىس توراپ­تارى «قازاق­تەلە­كومنىڭ» ينفراقۇرى­لىمدىق «جۇ­رەگىنە» اينالىپ, وعان دەزا­گرە­گاتتاۋ, ۆيرتۋالداندىرۋ قاعي­داتتارىنا نەگىزدەلگەن جاڭا جەلىلىك ينفراقۇرىلىم قوسى­لادى», دەدى «سامۇرىق-قازى­نا» اق تسيفرلاندىرۋ جانە ترانس­فورماتسيالاۋ جونىندەگى باس­قارۋ­شى ديرەكتورى داۋرەن كەرەي­باەۆ.

ءسوز ورايى كەلگەندە ايتا كە­تەيىك, ەلىمىزدە بۇل باعىتتا جانە اۋقىمدى دەرەكتەردى وڭدەۋدە «ۇلت­­تىق اقپاراتتىق تەحنولوگيا­لار» اق, «قازاقتەلەكوم» اق جانە «ترانستەلەكوم» اق سىندى كوم­پانيالار كوش باستاپ تۇر.