كەزىندە ايتۇرعان تەمىروۆانى باتىس جۋرناليستەرى بۇرىن كەڭەس وداعىنىڭ دجينا لوللوبريدجيدوعا تەڭەسە, قازاقتار ءوزىمىزدىڭ ءاليا دەپ باۋىرىنا باستى ال باۋىرلاس قىرعىز حالقى ءبىزدىڭ ايتۇرعان-ءاليامىزدى قىرعىز كينوسىنىڭ حانشايىمىنداي الاقانىنا سالىپ وتىر. قىرعىز پرەزيدەنتى سادىر جاپاروۆ مەرەيتوي يەسىن ارنايى قۇتتىقتاسا, ءبىزدىڭ مادەنيەت ءمينيسترىمىز اقتوتى رايىمقۇلوۆانىڭ قازاق حالقىنىڭ اتىنان بىلدىرگەن جۇرەكجاردى لەبىزىن قىرعىزستانداعى قازاق ەلشىلىگىنىڭ وكىلدەرى سالتاناتتى جاعدايدا تابىستادى. وتكەن اپتادا عانا شىعارماشىلىعىنىڭ جارتى عاسىرلىق مەرەيتويىن تويلاعان ايتۇرعانمەن كەزدەستىك. اراداعى اڭگىمە كينو الەمىندە قازاق پەن قىرعىزدىڭ ەنشىسى بولىنبەگەن كەزدەردەگى ەستەلىكتەرىمەن جالعاستى. ول قازاق تاريحىنا قاتىستى جاڭا جوبالاردا ءوزىن كورگىسى كەلەتىنىن دە ايتىپ ءوتتى.
– ايتۇرعان, 1985 جىلى ءسىز باستى رولدە ويناعان «مەرگەندەر» كينودراماسى وداق كولەمىندە انشلاگپەن ءوتتى. «مەرگەندەردەن» كەيىن, 2015 جىلى ءاليا مولداعۇلوۆانىڭ تۋعان جەرى اقتوبەگە كەلىپ كەتتىڭىز.
– ءيا, قازاقستاندىقتاردىڭ ماعان دەگەن ىقىلاسىن سەزىنگەندە, بويىمدى ىستىق تولقىن قۋالاپ وتەدى: ءاربىر ۇلتتىڭ كوزىنىڭ قاراشىعىنداي كورەر دارا پەرزەنتتەرى بولادى. ءالياداي باتىر قىزىنىڭ كينوداعى بەينەسىن قايتا جاڭعىرتۋعا مۇمكىندىك بەرگەن قازاق حالقىنا دەگەن العىسىم شەكسىز.
2013 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىك كۇنى قارساڭىندا مەنى استاناعا شاقىرىپ, ءىى دارەجەلى «دوستىق» وردەنىن تاققان تۋىسقان حالىقتىڭ وسىنشالىقتى زور قۇرمەتىنە ريزا بولدىم. سول كەزدەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد مىرزا مەنى ساحناعا شاقىرىپ جاتىپ: «ول ءبىزدىڭ ءاليامىزدى كەرەمەت سومدادى!» دەپ, قازاق حالقىنىڭ مادەنيەتىنە كىشكەنتاي عانا ۇلەس قوسقانىم ءۇشىن ماعان العىس ءبىلدىردى.
– دىنمۇحامەد قوناەۆ اتامىز «قاسقىردىڭ اپانىن» كورگەننەن كەيىن ءاليا ءرولىن سىزگە ويناسىن دەپ تاپسىرما بەرگەن ەكەن.
– ءيا, سولاي بولعانى راس. ءفيلمدى كورگەن دىنمۇحامەد احمەت ۇلى قوناەۆ بۇرىنعى جولداسىم بولوت شامشيەۆكە قازاقتىڭ باتىر قىزى ءاليا تۋرالى كينو ءتۇسىرۋدى ۇسىنادى. ديمەكەڭنىڭ «قاسقىردىڭ اپانىنداعى» اجاردىڭ ءرولىن سومداعان اكتريسا ءبىزدىڭ الياعا ۇقسايدى» دەگەن ءسوزى سول كەزدە ايتىلسا كەرەك. قازاقتىڭ ءوز ىشىندە ءاليانى كىم تۇسىرگىسى كەلمەيدى, ءاليا ءرولىن كىم سومداعىسى كەلمەيدى دەيسىز. ارتىق اۋىز ءسوزدىڭ شىعارىن الدىن الا سەزگەن بولوت ۋاقىتىنىڭ جوقتىعىن ايتىپ, سىپايى قارسىلىق بىلدىرەدى. بۇل ۋاقىت كينونىڭ ستسەناريى دايىن, تەك باستى ءرولدى سومدايتىن اكتريسا تابىلماعاندىقتان, كينو ءتۇسىرۋدى باستاپ كەتۋى كەشەۋىلدەپ جاتسا كەرەك. سونىمەن, ارادا ءبىراز ۋاقىت وتكەندە, بولوت ەكەۋمىز ەلدە جۇرگەندە قازاقستاننىڭ ورتالىق كوميتەتىنەن «كەلىپ كەتىڭىزدەر» دەگەن شاقىرتۋ الدىق. قابىلداۋ بولمەسىندە وتىرعان كەزدە اسكەري فورمادا تۇسكەن سۋرەتتى كورىپ, قاشان تۇسكەنىمدى ەسىمە تۇسىرە الماي قالدىم. سۋرەتتەگى قاسى-كوزى قيىلىپ تۇرعان بويجەتكەن اۋماعان ءوزىم. ءتىپتى ۇقساستىققا باسقا ەمەس, ءوزىم دە تاڭعالدىم.
بىلەسىز بە, مەنىڭ بالالىق شاعىم كەيىپكەرىمنىڭ بالالىق شاعىنا ۇقساس. اتا-انام اسكەري قىزمەتتە بولعاندىقتان, مەن مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ نە ەكەنىن جانە وندا ءتارتىپتىڭ قالاي ساقتالاتىنىن بىلەمىن. ماعان «مەرگەندەر» ءفيلمىن ءتۇسىرۋ كەزىندە ءتارتىپ كومەكتەستى, ويتكەنى ءبىز ءبىر اي بويى الماتىدا تۇردىق, سودان كەيىن ۇزاق ۋاقىت ءتۇسىرىلىم بەلارۋس ەلىندە قىستا, اشىق دالادا, ورمان اراسىندا ءوتتى. بۇل ايتۋعا عانا وڭاي. ءاليا – تاعدىرلى, مىنەزدى تۇلعا! 18 جاسقا تولىپ ۇلگەرمەگەن بويجەتكەن مەرگەندەردى دايارلايتىن ارنايى توپقا قابىلدانىپ, از عانا ۋاقىت ىشىندە ادالدىعى, تاباندىلىعىمەن دارالاندى, كوزگە ءتۇستى.
1985 جىلدار – باتىر قىزدىڭ كوزىن كورگەندەردىڭ ارامىزدا جۇرگەن كەزى. ولاردىڭ كوزى باردا كينونىڭ زاڭىنا باعىنىپ, تىم اسىرەلەپ جىبەرۋ دە مۇمكىن ەمەس. ديمەكەڭنىڭ الدىنان شىققان سوڭ اليامەن ءبىر روتادا بولعان جاۋىنگەرلەردى ىزدەپ, كسرو قورعانىس مينيسترلىگىنە سۇراۋ سالىپ, ءاليانىڭ سەرىگى نادەجدا ۆەتكينانى تاپتىم. فيلمدە ونىڭ ءرولىن مارينا ياكوۆلەۆا وينايدى. كومبات فەدور مويسەەۆيچتى قورعانىس مينيسترلىگى ارقىلى ىزدەپ سۇراۋ سالساق, ول ءوزىمىزدىڭ بىشكەك قالاسىندا, بىزبەن ءبىر اۋداندا تۇراتىن بولىپ شىقتى.
– ءاليانىڭ ومىردەگى بولمىسىنان الىستاپ كەتپەۋىڭىزگە فەدور مويسەەۆيچتىڭ ىقپالى بولعانى انىق. دەگەنمەن, ءتۇسىرىلىم كەزىندە ءاليا وبرازىنىڭ سىزگە سىر اشپاي, ءىشىن بەرمەي قويعان كەزدەرى بولدى ما؟
– ارينە ءاليانىڭ «باۋىرلار, جاۋىنگەرلەر, سوڭىمنان ەرىڭدەر!» دەپ العا شىعاتىن كەزى بار عوي. جالپى, ءاليانىڭ قىسقا عۇمىرىندا مۇنداي جاۋاپتى كەزەڭ ءۇش رەت بولىپتى. فەدور مويسەەۆيچپەن اڭگىمەدەن كەيىن ءاليا وبرازى ماعان جاقىنداي ءتۇستى.
فەدور مويسەەۆيچپەن «مەرگەندەر» ءفيلمىنىڭ كەڭەسشىسى بولدى. ول دايىندىق بارىسىندا ءاليانىڭ مىلتىقتى قالاي ۇستاعانىن, ونىڭ باسىن قالاي بۇرعانىن ەگجەي-تەگجەيلى ايتىپ بەرەتىن. ول ومىردەگى ءاليانىڭ وتە نازىك ەكەنىن, ايتقانىنان قايتپايتىن قايسار مىنەزدى ەكەنىن, بويى مەنەن بيىگىرەك ەكەنىن ايتىپ وتىراتىن. سوڭعى دەمى ۇزىلگەنشە ارالاسىپ تۇردىق, مەنى ايتۇرعان دەمەي ليەچكا دەيتىن. «ەكى تامشى سياقتىسىڭدار. مەنىڭ ليەچكامنىڭ رۋحى سەنىڭ جۇرەگىڭە كەلىپ دامىلداعان شىعار» دەۋدەن تانباي كەتتى.
قازاق حالقىنىڭ ۇلى قىزى ءاليانىڭ مەنىڭ بەينەممەن بايلانىستىرىلعانىنا وتە قۋانىشتىمىن. مەنىڭ فوتوسۋرەتىم مەرەيتويىندا شىققان كىتاپتا ەكەنىن بىلەمىن, سونىمەن قاتار اقتوبەدەگى مۋزەيىنەن دە سۋرەتتەرىمدى كوردىم. دەگەنمەن, ىرىمشىل حالىقپىز عوي. ۇلى وتان سوعىسى شەيىتتەرىن ەسكە العان شەرۋلەردەن ءوزىمنىڭ سۋرەتىمدى بايقاپ قالعان كەزدە بويىمدا ازداپ قورقىنىش سەزىمى پايدا بولادى.
– «مەرگەندەردىڭ» كوپ بولىگى –بەلورۋسسيادا تۇسىرىلگەنىن بىلەمىز. ءفيلمنىڭ رەجيسسەرى, سول كەزدەگى جۇبايىڭىز بولوت شامشيەۆ ءتۇسىرىلۋ الاڭىندا ءسىزدى وتقا دا, سۋعا دا سالعان دەسەدى. سول راس پا؟
– جالپى, بولوت مەنىڭ ءاليا رولىنە بەكىتىلۋىمە قارسى بولدى. ارتىق اڭگىمەدەن مەنى دە, ءوزىن دە قورعاعىسى كەلدى. كەيىن كەلىسىم بەرۋدەن وزگە جول قالماعاسىن ءاليانى جوعارى دەڭگەيدە سومداۋىم ءۇشىن بارىن سالدى.
بەلورۋسسياعا كەلگەن كەزدە ءبىز كىشكەنتاي بالالارىمىزبەن وفيتسەرلەر ۇيىنە, قالعان اكتەرلەر بولسا جوعارى ساناتتى قوناقۇيلەرگە جايعاستى. بولوت وسى شەشىمى ارقىلى مەنىڭ رەجيسسەردىڭ جۇبايى رەتىندە بەرىلەتىن ارتىقشىلىقتاردى تىيىپ تاستاپ, ماعان ارتىعىراق كوڭىل ءبولىنىپ كەتۋىنە جول بەرمەدى. ءتۇسىرىلىم بىتكەن سوڭ وزگە ارتىستەر دۇكەن ارالاپ, دامحانالارعا كەتكەندە مەنىڭ «ەكىنشى اۋىسىمىم» – بالالارىمنىڭ كۇتىمى باستالاتىن. كەشكى ساعات 9-دان كەيىن ءبىز ورنالاسقان وفيتسەرلەر ۇيىندە جارىق سوندىرىلەتىن. وعان دەيىن بالالاردى جۋىندىرىپ, كيىمدەرىن دايىنداپ, تاماقتارىن بەرىپ ۇلگىرۋىم كەرەك. ال تاڭعى 5-تە كينوعا ءتۇسىرىلىم باستالادى. سىرتتا – 40 گرادۋس اياز. كينو اشىق الاڭدا نەمەسە ورمان ىشىندە تۇسىرىلگەندىكتەن, اۋانى جىلىتۋ ءۇشىن تەحنيكانىڭ كومەگىن پايدالاناتىن. ءتۇسىرىلىم بارىسىندا 2 ساعاتتاي قار استىندا جاتقان كەزىم دە بولدى. قيىندىقتى جاستىعىم, سوسىن 18 جاسىندا قىرشىنىنان قيىلعان الياعا دەگەن ماحابباتىم جەڭىپ شىقتى دەپ ويلايمىن.
– كەيىن, بەرگى جىلدارى قازاق باۋىرلار مەنى ءاليانىڭ وبرازىندا قابىلداۋىنا قانداي جاعداي سەبەپ بولدى دەگەن سۇراققا جاۋاپ ىزدەگەن شىعارسىز...
– كەيدە, سول سۇراقتىڭ جاۋابىن ءالى كۇنگە دەيىن ىزدەيمىن. دايىندىق بارىسىندا ءاليانىڭ ءومىرىن, ەرلىك جولىن كوپ زەرتتەدىم, ەلگە جازعان حاتتارىن وقىدىم. ونىڭ جازعان ءار حاتىنىڭ ءار جولىنداعى جاسىرىنعان سەزىمدەردى ىزدەدىم, جۇرەكتىڭ سۇزگىسىنەن وتكەردىم. ءاليانىڭ ەلگە جازعان ءاربىر حاتىنان تانىم كوكجيەگىن, ونىڭ قازاق ەلىنە دەگەن ماحابباتىن, ونىڭ ارماندارىن كوردىم. كوزىن كورگەن قارۋلاس جولداستارىنان ءاليانىڭ كوپ ءسوزدى ەمەس, ۇستامدى جانە العان بەتىنەن قايتپايتىن مىنەزدى بولعانىن, ءاليانىڭ ءدال سول ساتتە باسقا جولمەن جۇرە المايتىنىن ءتۇيسىندىم. بۇل – ونىڭ تاعدىرى.
مەن ءاليانىڭ قاعازداعى ءومىرىن زەرتتەپ قانا قويماي, سونىڭ كەيپىنە ءتۇسىپ, كوركەم فيلمدەگى «مايدان دالاسىنا» شىقتىم. ءاليا كيگەندەي اۋىر شەكپەندەردى, اۋىر اياقكيىمدەردى كيىپ, ءزىل باتپان قارۋدى اسىنىپ, قاقاعان قىستا, شىلىڭگىر شىلدەدە جەر باۋىرلاپ جاتىپ, «جاۋمەن سوعىستىم». سول وبرازدا فيلمگە تۇسكەندە تۇتاس جان-جۇيەممەن, ساناممەن ءاليانىڭ رۋحىمەن, ءاليانىڭ وبرازىمەن ءومىر سۇرگەنىم سونشالىقتى, ونىڭ بەينەسى جۇرەگىمنىڭ ءبىر قالتارىسىنا قالىپ قويدى: ءاليا مەن ءۇشىن جاي عانا كەيىپكەر ەمەس, سوعىس جىلدارى قارۋ اسىنعان كوپ جاۋىنگەردىڭ ءبىرى دە ەمەس. ء«اليانىڭ ءومىربايانى ءبىر اتىلعان وق سياقتى قىسقا» دەپ جازعان ءبىر اۆتوردىڭ ءسوزى مەنىڭ كەيىپكەرىمنىڭ تاعدىرىن تۋرا سۋرەتتەگەن سەكىلدى. ول ءوز وتانىن, ءوز ەلىن, ءوزىنىڭ تۋعان-تۋىستارىن شەكسىز جاقسى كورگەن, جۇرەگى نازىك, كوڭىلى ۇمىتكە تولى ادەمى بويجەتكەن ەدى, ول سوعىستا ءجۇر ەكەنمىن دەپ ءوزىنىڭ نازىك بولمىسىن جوعالتقان جوق, جانى مەن ارىنىڭ تازالىعىن ساقتادى.
بۇگىندە ءۇيىمنىڭ تورىندە ءاليانىڭ سۋرەتى تۇر. ونى ماعان بەلگىلى قىرعىز كينورەجيسسەرى مەليس ۋبۋكەەۆ سىيلادى. اۆتورىنىڭ كىم ەكەنى ەسىمدە جوق. قازاقستاندىق «كەش You» توبى «مەرگەندەر» ءفيلمىنىڭ كادرلارىن پايدالانا وتىرىپ, ء«اليا» انىنە بەينەبايان تۇسىرگەنىن العاش رەت چەحيادا جۇرگەنىمدە كوردىم. انشىلەر مەنىڭ ەلەكتروندى پوشتامدى تاۋىپ الىپ, كليپتى جولداپتى. بەينەباياننان وسىدان وتىز جىلعا جۋىق ۋاقىت بۇرىن ءاليانىڭ رولىندەگى ءوزىمدى كورگەندە جانارىما جاس ءۇيىرىلدى. ءفيلمدى ءتۇسىرۋ بارىسىندا ءوزىم عانا بىلەتىن قيىندىقتار, ساعاتتاپ قار استىندا جاتقان ساتتەرىم ەسكە ءتۇستى. ءاليانىڭ وبرازىنا ەنۋ دە, ول وبرازدان شىعۋ دا ءالى كۇنگە دەيىن قيىن. قازاق كورەرمەندەرى اراسىندا مەنى ءاليانىڭ وبرازىنان شىعارعىسى كەلمەيتىندەردىڭ كوپ ەكەنىن قازاقستانعا كەلىپ-كەتىپ جۇرگەندە بايقادىم. باتىر قىزدىڭ وبرازىنا تىم تەرەڭدەپ ەنىپ كەتكەنىمدى كەيىن ءتۇسىندىم.
– «ىستىقكولدىڭ القىزىل قىزعالداقتارى» ءسىزدىڭ كينوداعى دەبيۋتتىك ءرولىڭىز بولىپتى. جالپى, ءسىز كينو الەمىنە قالاي كەلدىڭىز؟
– كينوعا كەزدەيسوق كەلدىم. بالا كۇندەگى كينوعا قاتىستى تۇسىنىگىم اۋىل كلۋبىنداعى كينو دەڭگەيىنەن ءارى اسقان جوق. اجەم ادۋىندى كىسى بولاتىن, قىز بالاعا ءتان ادەپ ەتيكاسىن اجەمنەن ۇيرەندىم. ءار جەكسەنبى سايىن اۋىلداعى كلۋبقا جەتەلەپ الىپ كەلەتىن. ءتۇرلى ۇيىرمەلەرگە اپاردى, قىسقاسى توپ جارىپ شىعۋىما مۇمكىندىك بەرەتىن تالانتتىڭ جاسىرىنىپ قالۋىنا, جوعالىپ كەتۋىنە جول بەرمەدى. جوعارى سىنىپتا وقىپ جۇرگەن كەزدە فرۋنزە (قازىرگى بىشكەك) مەن وقىپ جۇرگەن مەكتەپتە «قىرعىزفيلمنىڭ» رەجيسسەرلەرىنىڭ كومەكشىسى كەلدى. سول كەزدە جوسپاردا تۇرعان «ىستىقكولدىڭ القىزىل قىزعالداقتارى» كينوسىنا بوتا كوزدى, قاسى-كوزى قيىلعان, قاپ قارا, ۇزىن بۇرىمدى قىز بالا كەرەك ەكەن. مەكتەپتە كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەسىنىڭ بەلسەندى مۇشەسى رەتىندە, ۇستازدارىم مەنى ۇسىندى. قىزىقتىڭ كوكەسى اتا-انامنىڭ قارسىلىعىنان باستالدى. اشۋعا بۋلىققان اكەم العاشقى كۇندەرى الگى رەجيسسەرلەردى ءۇيدىڭ تابالدىرىعىنان دا اتتاتقان جوق. اراداعى ۇزاق اڭگىمەدەن سوڭ اكەيدىڭ قاباعىنداعى سەڭ سوگىلدى, باتاسىن بەردى. بالا كۇنىمدە شىعىس تىلدەرى ينستيتۋتىنا وقۋعا ءتۇسۋدى ارماندادىم.
انام ينجەنەر-ساۋلەتشى بولۋىمدى قالادى. بىراق تاعدىردىڭ جوسپارى باسقا بولىپ شىقتى. تاعدىرىڭدى الدىن الا بولجاپ, ءوزىڭ بەلگىلەپ العان شەڭبەرمەن ءجۇرۋ مۇمكىن ەمەس ەكەن. العاشقى ماحابباتىم, ۇستازىم بولوت شامشيەۆپەن كەزدەستىم. ماحابباتىما دا, ونەرگە دە ادال بولدىم.
قازىلار القاسىنىڭ توراعاسى سەرگەي بوندارچۋك تبيليسيدەگى بۇكىلوداقتىق كينوفەستيۆالدا ماعان «ەڭ جاقسى دەبيۋت ءۇشىن» سىيلىعىن تاپسىرعان كەزدە: «ماڭگىلىك كينو الەمىنە قوش كەلدىڭىزدەر!» دەگەن بولاتىن. مەنىڭ كينوداعى ءومىرىم وسىلاي باستالدى. سول كينوداعى قالىچا ارقىلى مەن ءوزىمدى وينادىم. مەنىڭ جاستىعىمدى ەسكەرگەن رەجيسسەرلەر كينو ءتۇسىرۋ بارىسىندا مەنىڭ مىنەزىمە لايىقتاپ, ستسەناريگە وزگەرىستەر ەنگىزدى. ادال, اڭعال جانە ەلىكتەي عانا قىزدىڭ ءاربىر قيمىلى تابيعي بولىپ شىقتى. باسقاشا مۇمكىن ەمەس ەدى.
– وسىعان دەيىن بولوت شامشيەۆپەن كەزدەسكەن كەزدە ورتاق پەرزەنتتەرىڭىز شىڭعىس پەن سۇيەۋتاي جايلى ايتقان ەدى. بالالارىڭىز تۋرالى ايتىڭىزشى...
– بالالارىم اكەسى ءتارىزدى كينونىڭ اينالاسىندا جۇرەتىن شىعار دەپ ويلايتىنمىن. كوزىن اشقان كۇننەن باستاپ كينونىڭ اسۇيىندە, كينوفەستيۆالداردا ءجۇردى. ءتىپتى ۇلىمىز اكەسىنىڭ «قاسقىردىڭ اپانىندا» سامات پەن اجاردىڭ ۇلى بەكتۇردى ەكراندادى. ورتا مەكتەپتى ءتامامداپ, قولىنا اتتەستات العان كۇنى باسقا سالانى تاڭدايتىنىن ايتتى. ال قىزىمىز لينگۆيستيكا جاعىنا كەتتى. قازىرگى قىزمەتى – حالىقارالىق ۇيىمداردا.
بالالارىمنىڭ اكتەرلىك كاسىپتى تاڭداماعانىنا ءبىر جاعىنان قۋانامىن. ال مەن اكتريسا بولۋ ارقىلى ءوز ءومىرىمدى بوس وتكىزدىم دەپ ويلامايمىن.
– ءاربىر تۇلعانىڭ جۇلدىزدى ءساتى بولاتىنىن عىلىم جوققا شىعارمايدى. جۇلدىزدى ءساتىڭىز جارقىراپ تۇرعان كەزدە شەتەلگە كەتتىڭىز, بولمىسىڭىزعا مۇلدەم جات ورتاعا ءتۇستىڭىز. ايتۇرعان تەمىروۆا ءوزىن ءوزى جوعالتىپ الادى دەپ قورىققان جوقسىز با؟
– بۇل – تاعدىر. تاقىرىپتى تەرەڭدەتپەۋىڭىزدى وتىنەمىن. جاڭا ورتاعا بەيىمدەلۋ ءۇشىن كوپ ۋاقىت كەرەك بولدى. بالالارىم مەن اكەلەرىنىڭ اراسىنىڭ الىستاپ كەتۋىنە جول بەرگەن جوقپىن. بالالارىم اكەسىن قۇدايدىڭ جەر بەتىندەگى كولەڭكەسىندەي كوردى.
قازىرگى جولداسىمنىڭ كومەگىمەن جاڭا ورتاعا بەيىمدەلۋ كەزەڭى ماعان قيىن سوقپادى. العاشقى ۋاقىتتا وزبەكستاندا تۇردىق. سودان سوڭ قىرعىزستانعا قايتىپ كەلدىك. سودان سوڭ چەحياعا برنو قالاسىنا تۇپكىلىكتى قونىس اۋدارۋعا شەشىم قابىلدادىق. بىراق بۇل تۋعان ەل, تۋعان جەردەن مۇلدەم شەتتەپ قالدى دەگەندى بىلدىرمەيدى. جىلىنا ءبىر رەت جازعى ۋاقىتتى وتباسىممەن, نەمەرەلەرىممەن بىرگە ىستىقكولدىڭ جاعاسىندا وتكەرەمىن.
– ءسىزدىڭ كينوداعى تاجىريبەڭىز باي. ءبىزدىڭ ەلدە اكتەرلەر تاجىريبە جيناعان سوڭ كينوعا قاراي اۋىسىپ جاتادى. كينو ءتۇسىرۋ, رەجيسسۋراعا اۋىسۋ جوسپاردا جوق پا؟
– اكتەردىڭ رەجيسسەرلىككە اۋىسۋى – قالىپتى قۇبىلىس. اكتەر رەجيسسەرلىكتى ءتۇسىرۋ الاڭىندا ءجۇرىپ ۇيرەنەدى. بۇل ارمان مەندە دە بار. بىراق ءوزىمدى رەجيسسەر ەمەس, ستسەناريست رەتىندە سىناعىم كەلەدى. قازىر مەنىڭ قولىمدا ءۇش ستسەناري بار. ءتىپتى ەكرانداۋعا دەمەۋشى دە تابىلدى. ايتپاقشى, بۇرىنعى جۇبايىم بولوت شامشيەۆكە بۇل تۋرالى ايتقانمىن. تالابىمدى قولدادى. اقىل-كەڭەسىن بەردى. قازىر كينونىڭ ءوزى كوممەرتسياعا اينالىپ كەتتى. كينونىڭ ءدامىن تۇنىعىندا تاتقاندىقتان, ءاز ونەردى كوممەرتسياعا اينالدىرۋعا ءداتىم بارار ەمەس.
– تاعدىرعا سەنەسىز بە؟
– مەن ءوزىم تابيعاتىمنان ءوپتيميستپىن. قانداي جاعداي بولسىن, ءبارى جاقسى بولاتىنىنا, تاعدىرعا, ءتىپتى مەنى قورشاپ, قورعاپ جۇرەتىن پەرىشتەلەردىڭ بار ەكەنىنە سەنەمىن. تاعدىردىڭ ماعان دەگەن قاباعى وڭ بولدى, جولىمدى جاقسى ادامدارمەن ءتۇيىستىردى. حالىق جادىندا قىرعىز كەرەمەتى داۋىرىندەگى فيلمدەردىڭ اكتريساسى رەتىندە قالعىم كەلەدى.
– قىرعىز كينولارىنا قاتىسقىڭىز كەلە مە؟
– سوڭعى جىلدارى مەن ءۇش فيلمدە وينادىم, ونىڭ ىشىندە شەبەر گەننادي بازاروۆتىڭ ەكى ءفيلمى: «پەرىشتە كۇنى» جانە «قاراگىز». سوڭعىسى, ايتپاقشى, يالتا كينوفەستيۆالىندە گران-پري الدى.
– حح عاسىر باسىندا ءومىر سۇرگەن كەڭەس كينوسىنىڭ جۇلدىزى تاتيانا وكۋنەۆسكايا گەددا گۋبلەردى ويناۋدى ارمانداعانىن ايتىپتى. قازىر شەتەلدە, ەلدەن جىراق ءجۇرسىز. تاڭداۋىڭىزدا قىرعىز-قازاق تاريحىندا وزىندىك ورنى بار انا بەينەلەرىنە ورىن بار ما؟
– بىلەسىز بە, جاس كۇنىمنەن ماعان وسى سۇراق ءجيى قويىلدى. ەرتەرەكتە قاسىمالى ءبايالينوۆتىڭ اجارىن ويناعىم كەلەتىنىن ايتاتىنمىن. بۇگىندە ءبىزدىڭ ەلدە فيلمدەر تۇسىرىلمەي جاتقان كەزدە جانە اكتەرلەر جۇمىسسىز قالعاندا اسپانداعى ايعا قول سوزىپ ارمانداي المايمىن.
جاقىندا پرەزيدەنتتەرىڭىز قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» دەگەن تاقىرىپپەن جاريالانعان ماقالاسىندا كوركەم جانە دەرەكتى تاريحي تۋىندىلاردا مەملەكەتتىلىك جانە مەملەكەتشىلدىك يدەياسى ءاردايىم كورىنىس تابۋى قاجەتتىگىن ايتتى. وسىعان دەيىن قازاق حاندىعىنا قاتىستى كينولاردى قاراپ شىقتىم.
قازاقتىڭ كينو يندۋسترياسى جاڭا جوبالار باستاپ جاتقانىن الىستا جۇرسەم دە ەستىپ جاتىرمىن. ماڭگىلىككە جاس بولىپ كورىنگىسى كەلەتىن, كوسمەتيكالىق وتالاردىڭ كومەگىمەن جاسىن جاسىراتىن اكتريسالاردىڭ قاتارىنان ەمەسپىن. 18-30 جاستاعى جاس قىزدار مەن كەلىنشەكتەردى ويناۋعا جاسىم ءوتىپ كەتتى. بىراق قازاق-قىرعىز تاريحي جانرىنداعى, قازىرگى زامانداعى ورتا جاستاعى انا نەمەسە قازىرگى زامانعى ايەل بەينەسىن سومداۋعا قازىرگى جاسىم دا, سىمباتىم دا مۇمكىندىك بەرەدى. تاريحي جانرداعى جاڭا جوبالارىڭىزدا قازاق حاندارىنىڭ سەنىمدى سەرىگىنە اينالعان انالار بەينەسىن سومداۋعا دايىن ەكەنىمدى گازەتتەرىڭىز ارقىلى كورەرمەندەرىمدى قۇلاعدار ەتىپ قويعىم كەلەدى.
شىندىعىندا, كەز كەلگەن اكتريسا ۇلكەن ءرول ويناۋدى, وبراز جاساۋدى, تۇلعانى بەينەلەۋدى ارماندايدى. بىراق مەن بۇرىن ويناعان رولدەرىمە وكىنبەيمىن. ولاردىڭ بارلىعى مەن ءۇشىن وزگەلەردەن قىمبات, ءتىپتى ءبارى بىردەي ءساتتى بولماسا دا, مەن ولاردى وتە جاقسى كورەمىن.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
گۇلبارشىن ايتجانبايقىزى,
«ەgemen Qazaqstan»