شاعىن نەسيە بەرۋ سالاسىنداعى 2020 جىلدىڭ باستى وقيعالارىنىڭ ءبىرى بۇرىن باقىلانباعان نەسيە بەرۋشىلەردىڭ (لومباردتار, نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەر, ونلاين-نەسيە بەرۋشىلەر) ميكروقارجى ۇيىمدارىمەن (مقۇ) بىرىگۋى بولدى. مقۇ ۇلتتىق بانكتىڭ باقىلاۋىندا 2016 جىلدان باستاپ, ال 2020 جىلدان باستاپ قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ باقىلاۋىندا بولادى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
قازىرگى ۋاقىتتا بارلىق بانكتىك ەمەس نەسيەلىك ۇيىمدار ميكروقارجىلاندىرۋ دەپ اتالاتىنىن وسىعان دەيىن حابارلاعانبىز.
كرەديتورلاردىڭ شوعىرلانۋى نارىقتىق كورسەتكىشتەردىڭ ديناميكاسىنا اسەر ەتتى. سوڭعى مالىمەتتەرگە سايكەس, مقۇ نەسيەلىك پورتفەلى 2020 جىلدىڭ باسىنان باستاپ 30% ءوسىپ, ءۇشىنشى توقساننىڭ سوڭىندا 380 ملرد.
– سونىمەن بىرگە 90 كۇنتىزبەلىك كۇن ىشىندە مەرزىمى وتكەن قارىزدىڭ ۇلەسى (90+ NPL) 6,9% دەيىن ءوستى. كورسەتكىشتىڭ ناشارلاۋىنا ونلاين-نەسيە بەرۋشىلەر ۇسىنعان مەرزىمى وتكەن قارىزداردىڭ ستاتيستيكاسىندا ەسەپكە الۋ, سونداي-اق كوكتەمدە ەنگىزىلگەن توتەنشە جاعداي جانە ودان كەيىنگى ەكونوميكالىق قۇلدىراۋ اسەر ەتتى, – دەپ تۇسىندىرەدى ەربول ومارحانوۆ.
2020 جىلدىڭ توعىز ايىندا مقۇ-نىڭ تازا پايداسى 2019 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا شامامەن 18,5 ملرد. پاندەمياعا بايلانىستى وقيعالار سەكتوردىڭ تابىستىلىعىنا اسەر ەتتى. بۇل تۋرالى ساراپشى بىلاي دەيدى.
– 2020 جىلدىڭ ناۋرىزىنان باستاپ مقۇ بانكتەرمەن بىرگە نەسيە پورتفەلىن ءىس جۇزىندە التى ايعا دەيىن ساقتاپ, حالىققا جانە شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە كەيىنگە قالدىرۋدى ۇسىندى, - دەپ تۇسىندىرەدى ەربول ومارحانوۆ.
سونىمەن بىرگە, ەربول ومارحانوۆ كارانتين كەزىندە حالىقتىڭ ونلاين رەجيمىندە ۇسىنىلاتىن شاعىن نەسيەلەرگە سۇرانىسى ارتقانىن اتاپ ءوتتى.
– الايدا ونلاين-نەسيەلەۋ نارىعى ءداستۇرلى شاعىن نەسيەلەندىرۋدەن ەرەكشەلەنەدى. ميكروقارجى ۇيىمدارى شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە قولداۋ كورسەتەدى. قاشىقتىقتان جۇمىس جاسايتىن ونلاين-نەسيە بەرۋشىلەردىڭ كوپشىلىگى نەگىزىنەن تۇتىنۋشىلىق نەسيە بەرۋگە ماماندانعان. ءبىز ءبارىمىزدى ميكروقارجى ۇيىمدارى دەپ اتاعانىمىزبەن, ءبىز ءوز قىزمەتىمىز بەن مىندەتتەرىمىز بويىنشا كونتسەپتۋالدى تۇردە ەرەكشەلەنەمىز, – دەپ اتاپ ءوتتى ول.
سونىمەن بىرگە ول شوب-پەن تىكەلەي جۇمىس جاسايتىن ءداستۇرلى مقۇ جەكە تۇلعالارعا ينتەرنەتتەگى تۇتىنۋشىلىق نەسيە بەرەتىن ميكروقارجى ۇيىمدارىنا قاراعاندا ەداۋىر شىعىنعا ۇشىراعانىن تۇسىندىرەدى.
– ءداستۇرلى ميكروقارجى ۇيىمدارى, لاكمۋس سىناعى نەمەسە شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ جاعدايىن انىقتايتىن ينديكاتور سياقتى كەز-كەلگەن وزگەرىستەرگە وتە سەزىمتال, – دەپ اتاپ ءوتتى ەربول ومارحانوۆ.
ونلاين-باعىتتى دامىتۋ سەكتور ءۇشىن دە ماڭىزدى بولدى. كوپتەگەن مقۇ بولاشاقتا قاشىقتىقتان جۇمىس جاساۋ باسىمدىققا يە بولاتىنىن ءتۇسىندى. ينتەرنەت ارقىلى قىزمەتتەردى ۇسىنۋ كومپانيانىڭ وندىرىستىك شىعىندارىنىڭ تومەندەۋىنە دە اسەر ەتەدى.
ميكروكرەديتتەر نارىعى ءۇشىن تاعى ءبىر ماڭىزدى وقيعا - نەسيە بەرۋشىلەردىڭ قارىز الۋشىلار الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋعا, ازاماتتاردىڭ بورىشتىق جۇكتەمەسىنىڭ دەڭگەيىن تومەندەتۋگە جانە بۇرىن رەتتەلمەگەن سالادا تارتىپكە كەلتىرۋگە باعىتتالعان قۇقىقتىق رەتتەۋدەگى وزگەرىستەر. ەربول ومارحانوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىر ميكروقارجى قىزمەتى تۋرالى زاڭنامالار ءىس جۇزىندە بانكتىك رەتتەۋمەن ۇقساس.
– مىسالى, ميكروقارجى ۇيىمدارى, ميكروكرەديت بەرمەستەن بۇرىن, وعان قىزمەت كورسەتە المايتىندارعا تولەم جاساي الماۋ ءۇشىن قارىز الۋشىنىڭ قارىز جۇكتەمەسىنىڭ كوەففيتسيەنتىن ەسەپتەۋى قاجەت. سىياقى مولشەرلەمەسىنىڭ شەكتەۋلى مولشەرى بار, ولاردان اسىپ كەتۋى ءۇشىن ميكروقارجى قىزمەتىنە تىيىم سالۋعا دەيىن جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلعان. ميكروكرەديتتىك كەلىسىمشارتتىڭ مازمۇنىنا, قارىپتىڭ ولشەمىنە جانە ونداعى بارلىق قاجەتتى اقپاراتتى, ونىڭ ىشىندە ميكروكرەديتتى پايدالانعانى ءۇشىن قارىز الۋشىنىڭ سىياقى ستاۆكالارى مەن ارتىق تولەمدەرىن كورسەتۋ قاجەتتىلىگىنە تالاپتار قويىلدى, –دەدى ساراپشى.
ميكروقارجى ۇيىمدارى ءۇشىن جارعىلىق جانە مەنشىكتى كاپيتالدىڭ مينيمالدى مولشەرى 100 ميلليون تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتىلدى, مەنشىكتى كاپيتالدىڭ جەتكىلىكتىلىك كوەففيتسيەنتى, ءبىر قارىز الۋشىعا شەكتى تاۋەكەل, لەۆەرەدج كوەففيتسيەنتى ەنگىزىلدى, پايىزدار مەن ءوسىمپۇلداردى ەسەپتەۋگە شەكتەۋلەر قابىلداندى.
وسىلايشا, بارلىق بانكتىك ەمەس نەسيەلىك ۇيىمدار ۇلتتىق بانككە توقسان سايىن مىندەتتى پرۋدەنتسيالدىق نورماتيۆتەردىڭ ساقتالۋى تۋرالى ەسەپتەر بەرۋگە مىندەتتى.
- ال 2021 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ميكروقارجى قىزمەتىن ليتسەنزيالاۋ ەنگىزىلەدى. مقۇ قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ تىزىمىنە ەنگىزىلدى جانە بۋحگالتەرلىك ەسەپ پەن قارجىلىق ەسەپتىلىكتىڭ حالىقارالىق ستاندارتىنا (حقەس) كوشىرىلىپ جاتىر, – دەيدى ەربول ومارحانوۆ.
الداعى جىلى مقۇ-نى رەتتەۋدىڭ قۇقىقتىق رەجيمى تۇراقتالادى, نارىق كونتۋرى قالىپتاسادى دەپ ۇمىتتەنەمىز. ءوز كەزەگىندە, مقۇ قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا جانە پايدالانۋ شىعىندارىن تومەندەتۋگە سايكەس جاڭا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە ۇمتىلاتىن بولادى.
–نارىقتىڭ وسى سەگمەنتىندەگى باسەكەلەستىك ايتارلىقتاي جوعارى جانە تۇراقتى بولىپ تابىلادى, كليەنتتەرىنىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە باعدارلانعان قارجىلىق تۇراقتى كومپانيالار وعان توتەپ بەرە الادى , –دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى ەربول ومارحانوۆ.
وتكەن جىلى مقۇ نەسيەسى پايىزىنىڭ كۇماندى تۇستارى جايلى ەل ىشىندە جۇرگەن پىكىرلەر پارلامەنت قابىرعاسىنا دەيىن جەتكەنىن جانە 2021 جىلدان باستاپ قازاقستاندا تىركەلگەن مقۇ 2021 جىلدان باستاپ جاڭا ەرەجەلەر بويىنشا جۇمىس ىستەيتىنىن جازعان بولاتىنبىز. سەبەبى مقۇ-نىڭ جارعىلىق كاپيتالى 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان 1 شىلدەسىنە دەيىن ول 30 ميلليون تەڭگە بولۋى كەرەك بولاتىن. 2021 جىلدان باستاپ 50 ميلليونعا, ال 2022 جىلدان باستاپ 100 ميلليون تەڭگەگە دەيىن وسەدى.
قازاقستان ميكروقارجى ۇيىمدارى قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى ەربول ومارحانوۆ 2020 جىلدىڭ سوڭىندا جۋرناليستەرمەن كەزدەسكەن كەزدە مقۇ نەسيەسى پايىزىنا قانداي شىعىندار كىرەتىنىن جانە قانداي جاعدايدا ونى تومەندەتۋگە بولاتىندىعىن ءتۇسىندىرىپ بەردى.
ونىڭ ايتۋىنشا, ورتاشا العاندا, ميكروقارجى ۇيىمدارى نارىعىندا جىلدىق ءتيىمدى سىياقى ستاۆكاسى شامامەن 38% قۇرايدى, بۇل مولشەر قارجىلىق رەتتەۋشى مقۇ مەن بانكتەر ءۇشىن بەلگىلەگەن شەكتى دالىزدە. ال ماكسيمالدى ءدالىز – 56 پايىز.
ول سونداي-اق مقۇ-نىڭ جوعارى سىياقى مولشەرلەمەسى تۋرالى ەسكەرتۋدى كوپ ەستيتىنىن لە ەسكەرتىپ ءوتتى. بىراق ءىس جۇزىندە مۇلدەم ولاي ەمەس, مقۇ-پايىزدىق مولشەرلەمەنىڭ شەكتى ءدالىزى ۇلتتىق بانكتىڭ باقىلاۋىندا تۇرعاندىقتان, ەشكىم شەكتەن اسىپ كەتە المايدى. مقۇ باسشىسى سونداي-اق جىلدىق سىياقى قانداي تالاپتاردان تۇراتىنىن دا ايتىپ ءوتتى.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, 2020 جىلدىڭ سوڭىندا قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى (قنرد) ۇلتتىق بانكپەن جانە قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعىمەن (ققق) بىرلەسىپ, ءارتۇرلى تيپتەگى قارىز الۋشىلار مەن ونىمدەر ءۇشىن ديففەرەنتسيالداۋ جانە شەكتى ستاۆكالاردى بەلگىلەۋ مەحانيزمىن ازىرلەۋگە نيەتتى ەكەنىن مالىمدەگەن بولاتىن. ۇلتتىق بانك باسشىسى ەربولات دوساەۆ 2020 جىلى قاراشا ايىندا پارلامەنت سەناتىنىڭ وتىرىسى مقۇ ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن مەملەكەتتىك باعدارلامالار, «جول كارتاسى» باعدارلاماسى جانە ۇلتتىق بيزنەس بانكىنىڭ باعدارلامالارى بويىنشا نەسيەلەندىرۋگە قاتىساتىنىن, بۇل شەشىم شوب-قا نەسيە بەرۋدىڭ قوسىمشا شاراسى رەتىندە قاراستىرىلاتىنىن, بانكتەر شوب-پەن قالاي جانە قالاي جۇمىس ىستەيتىنىن بىلە بەرمەيدى, ال مقۇ شاعىن بيزنەسپەن جۇمىس ىستەۋدە ۇلكەن تاجىريبەگە يە ەكەنىن ايتقان بولاتىن.
– ءبىزدىڭ ويىمىزشا, ەكونوميكالىق نەسيەلەۋ باعدارلامالارىنا AQR-دەن وتكەن بانكتەر عانا قاتىسادى. ەندى ەكونوميكاعا نەسيە بەرۋگە تەك سۇزگىدەن وتكەن مقۇ-نا عانا رۇحسات. قازاقستاندا وسىنداي 283 بار, – دەيدى ۇب وكىلى.