سەنات سپيكەرى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن پالاتانىڭ جالپى وتىرىسى ءوتتى. وندا بىرقاتار ماڭىزدى زاڭ جوباسى تالقىلاندى. دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ديپلوماتيالىق قىزمەتى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن قارادى.
زاڭ جوباسىنا سايكەس قازاقستاندىق ديپلوماتتارعا قىزمەتكە كىرۋ كەزىندە قويىلاتىن تالاپتار كۇشەيتىلەدى. ەندى ولار مەملەكەتتىك تىلمەن قاتار, شەتەل تىلدەرىن ءبىلۋى قاجەت بولادى. قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساسا, ديپلوماتيالىق دارەجەسى تومەندەتىلەدى نەمەسە ودان ايىرۋ دا قارالادى.
«بىرىنشىدەن, ديپلوماتيالىق قىزمەت تۋرالى» زاڭدا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ديپلوماتيالىق قىزمەتىنىڭ ارداگەرى» ۇعىمىن بەكىتۋ ۇسىنىلادى. توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشى, حالىقارالىق ۇيىمدار جانىنداعى تۇراقتى (وكىلەتتى) وكىل قىزمەتىن اتقارعان نەمەسە توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشى ديپلوماتيالىق دارەجەسى بار ديپلوماتيالىق قىزمەت ارداگەرلەرىنە ۇكىمەت ايقىندايتىن تارتىپپەن جانە مولشەردە اي سايىن اقشالاي تولەم تولەنەدى. مۇنداي تولەمدەردى جۇزەگە اسىرۋعا قاجەتتى قاراجاتتى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كوميسسياسى قولدادى.
ەكىنشىدەن, الەمدىك ساياسات پەن ەكونوميكا سالاسىندا ىرگەلى جانە قولدانبالى عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ ماقساتىندا ديپلوماتيالىق قىزمەت ورگاندارى جۇيەسىنە عىلىمي مەكەمەلەردى كىرگىزۋ ۇسىنىلادى. بۇل قادام سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە قارايتىن سىرتقى ساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋعا جانە ونىڭ قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن بەكىتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ۇشىنشىدەن, «ديپلوماتيالىق پوشتا» ۇعىمىن ەنگىزىپ, ۇكىمەتتىڭ, سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ جانە باسقا دا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جوسپارلاۋ, جاساقتاۋ, رەسىمدەۋ جانە ديپلوماتيالىق پوشتانى جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى فۋنكتسيالارىن بەكىتۋ ۇسىنىلادى.
تورتىنشىدەن, سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ الماتى قالاسىنداعى وكىلدىگىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىن زاڭ دەڭگەيىندە بەكىتۋ ارقىلى ونىڭ زاڭدى مارتەبەسىن انىقتاۋ جانە شەت مەملەكەتتەر مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ديپلوماتيالىق وكىلدىكتەرى الدىندا ماڭىزدىلىعىن ارتتىرۋ كوزدەلگەن.
بۇگىندە الماتىدا شەت مەملەكەتتەر مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ 100-گە تارتا وكىلدىگى جۇمىس ىستەيتىنىن جانە ولارمەن ءوزارا قارىم-قاتىناس جاساۋ الماتى قالاسىنداعى وكىلدىگىمىزگە جۇكتەلگەندىگىن اتاپ ءوتۋ قاجەت», دەدى زاڭ جوباسى جونىندە بايانداما جاساعان پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۇحتار تىلەۋبەردى.
سونىمەن قاتار قۇجاتتا شەت ەلدەردەگى مەكەمەلەر جۇمىسىنىڭ ەرەكشەلىگى ەسكەرىلىپ, ولاردىڭ شارۋاشىلىق قىزمەتى مەن قارجىلىق تارتىبىنە بايلانىستى ماسەلەلەردى جۇيەگە كەلتىرۋگە قاتىستى وزگەرىستەر قامتىلعان.
زاڭ جوباسىنا قاتىستى سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ پىكىر ءبىلدىرىپ, قۇجاتتىڭ ەرەكشە ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.
«قۇجات ەلىمىزدىڭ ديپلوماتيالىق قىزمەتىنىڭ قۇقىقتىق بازاسىن جەتىلدىرىپ, رەتتەيدى جانە وسى سالاداعى وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋگە ىقپال ەتەدى. جوبا ديپلوماتيا سالاسىنىڭ ارداگەرلەرىن الەۋمەتتىك تۇرعىدان قولداۋعا باعىتتالعان نورمالاردى دا قامتيدى. زاڭ قابىلدانعاننان كەيىن ەلىمىزدىڭ ديپلوماتيالىق قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا ءوز ۇلەسىن قوسادى دەپ سەنەمىز», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
دەپۋتاتتار زاڭ جوباسىن قاراۋ بارىسىندا وعان بىرقاتار تۇزەتۋ ەنگىزۋدى ۇسىندى. سەناتورلار, اتاپ ايتقاندا, «ديپلوماتيالىق قىزمەت ارداگەرى» ۇعىمىن تۇزەتۋدى جانە وسى ساناتقا جاتاتىن ادامدار توبىن قايتا قاراۋدى ۇسىندى. سونداي-اق ديپلوماتيالىق پوشتا بويىنشا ەلشىلىكتەر قىزمەتكەرلەرى مەن ولاردىڭ وتباسى مۇشەلەرىنىڭ جەكە پايدالانۋىنا ارنالعان زاتتار مەن تەحنيكانى جىبەرۋ قۇقىعىن الىپ تاستاۋدى سۇرادى. زاڭ جوباسى سەنات ەنگىزگەن تۇزەتۋلەرمەن بىرگە ماجىلىسكە قايتارىلدى.
سەناتورلار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە اتوم ەنەرگياسىن پايدالانۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن دا قارادى.
بايانداما جاساعان ەنەرگەتيكا ءمينيسترى نۇرلان نوعاەۆتىڭ ايتۋىنشا, زاڭ جوباسىن قابىلداۋدىڭ بىرقاتار قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق اسپەكتىلەرى بار. بىرىنشىدەن, اتوم ەنەرگياسىن پايدالانۋ سالاسىنداعى قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جانە كىزمەتتى رەتتەۋدەگى قولدانىستاعى زاڭناماداعى قۇقىقتىق قايشىلىقتار جويىلادى. اتوم ەنەرگياسى جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىكتىڭ قاۋىپسىزدىك بويىنشا حالىقارالىق تالاپتارى ورىندالادى. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلەتتىكتەرىن ءبولۋ قورشاعان ورتانى جانە حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن اتوم ەنەرگياسى پايدالانىلاتىن وبەكتىلەردىڭ زياندى اسەرىنەن قورعاۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرادى.
قۇجات وتاندىق زاڭنامانىڭ كەيبىر ەرەجەلەرىن ماگاتە-ءنىڭ قاۋىپسىزدىك جونىندەگى حالىقارالىق تالاپتارىنا سايكەس كەلتىرەدى.
«قابىلدانىپ وتىرعان زاڭ جوباسى اتوم ەنەرگياسىن پايدالانۋعا باعىتتالعان قىزمەتتىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەدى جانە وسى سالاداعى زاڭنامانى جەتىلدىرەدى. قۇجات رادياتسيالىق قاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتۋ ماسەلەلەرىن دە قامتيدى. سونداي-اق زياندى اسەرلەردەن قورشاعان ورتانى جانە حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرادى», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
سەناتورلار وتىرىستا دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن دا جاريا ەتتى. اقمارال ءالنازاروۆا سانيتارلىق اۆياتسيانى دامىتۋ ماسەلەسىن كوتەردى. ناريمان تورەعاليەۆتىڭ ساۋالىندا ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار ادامداردىڭ پروبلەمالارى جانە ولاردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ جايى ايتىلدى. نۇرتورە ءجۇسىپ بالالار كارديوحيرۋرگياسى سالاسىنداعى ەرەكشە نازار اۋدارۋدى تالاپ ەتەتىن ماسەلەلەرگە توقتالدى. سۇلتان دۇيسەمبينوۆ جۇمىرتقا مەن قۇس ەتىنىڭ قىمباتتاۋىنا بايلانىستى پروبلەمالاردى شەشۋ جولدارىن ۇسىندى.