بىراق ساراپشىلار بۇل فاكتور كەدەيلىك دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋىنە اسەر ەتە المايتىنىن ايتىپ وتىر.
قازاقستان ەكونوميكاسى 2021 جىلى 2,5% ءوسىپ, كەيىنگى جىلدارى پروگرەسسيۆتى ءوسۋ قارقىنىن كورسەتۋى مۇمكىن. سونىمەن قاتار, ەلەۋلى قۇلدىراۋ تاۋەكەلدەرى الەمدىك ەكونوميكانىڭ بىركەلكى قالپىنا كەلمەۋى جانە الەمدىك قارجى نارىعىندا قارىزدىق تاۋەكەلدەردىڭ جوعارىلاۋى سالدارىنان ساقتالادى. جۋىرداعى دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ قازاقستانداعى ەكونوميكالىق ەسەبىنىڭ وسى نەگىزگى ناتيجەلەرى, COVID-19 داعدارىسىنىڭ باياۋ قالپىنا كەلۋى, ۇلتتىق ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن ونلاين-شارادا تالقىلاندى.
بۇۇ-نىڭ وسى ماسەلە بويىنشا ارنايى بايانداماشىسى وليۆە دە شۋتتەر كارى قۇرلىقتا 92 ميلليون ادام كەدەيلىك قۇرساۋىندا ەكەنىن ايتتى. حالىقارالىق ۇيىم وكىلىنىڭ ايتۋىنشا, پاندەميا جاعدايدى ناشارلاتا تۇسكەن. سالدارىنان بيىلعى كۇزدە ەۋروپادا قايىرشىلىق شارىقتاۋ شەگىنە جەتەدى. جوقشىلىق قازىردىڭ وزىندە ەۋرووداق حالقىنىڭ 20%-ىنە كەرى اسەر ەتكەن. ايماقتا جالاقىنىڭ ازايۋىنان 20 ميلليونداي ازامات قيىندىققا تاپ بولعان. «ەۋروكوميسسيا وداق ەلدەرىنە الەۋمەتتىك جاعدايعا كوپ كوڭىل ءبولۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتتى. ال جوقشىلىقپەن كۇرەسۋ ءۇشىن اتقارىلىپ جاتقان شارالار جەتكىلىكسىز. مىسالى, سالىق, جالاقى ماسەلەسى ءاردايىم جەتىلدىرىلىپ وتىرۋى ءتيىس. ايتپاعىمىز الەۋمەتتىك ماسەلەلەرگە كوپ كوڭىل ءبولىنۋى قاجەت» دەدى ول.
دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ ساراپشىلارى 2020 جىلدى قازاقستان ەكونوميكاسى ءۇشىن سوڭعى جيىرما جىلداعى ەڭ قيىن جىل دەپ اتايدى. COVID-19 پاندەمياسىنىڭ سالدارى ەكونوميكاعا 2008 جانە 2015 جىلدارداعى داعدارىستارعا قاراعاندا كوپ زيان تيگىزدى. پاندەميانىڭ تارالۋى 2020 جىلدىڭ ەكىنشى توقسانىندا دۇنيەجۇزىلىك بەلسەندىلىكتى توقتاتتى جانە قازاقستاننىڭ نەگىزگى ەكسپورتتىق تاۋارلارى - الەمدىك سۇرانىستىڭ جانە مۇناي باعاسىنىڭ قۇلدىراۋىنا الىپ كەلدى. پاندەميا ىشكى ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتى دە ەداۋىر قىسقارتىپ, 2020 جىلى ەكونوميكا 2,5% قىسقارادى دەپ بولجادى.
دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ قازاقستانداعى اعا ەكونوميسى سامسۋ راحارجا ەكسپورتتىق سۇرانىستىڭ ارتۋىنا, ىشكى ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ جوعارىلاۋىنا جانە قولدا بار كىرىستىڭ جوعارىلاۋىنا بايلانىستى 2021 جىلى قالىپتى ەكونوميكالىق قالپىنا كەلەتىنىن ايتتى.
ساراپشىلار ەكونوميكالىق قۇلدىراۋ حالىقتىڭ وسال توپتارىنا قاتتى سوققى بەرەتىنىن اتاپ كورسەتەدى. پاندەميا بولشەك ساۋدا, قوناقجايلىلىق, كوتەرمە جانە كولىك سالالارىنا قاتتى اسەر ەتتى, بۇل قالالىق جۇمىسپەن قامتىلعانداردىڭ شامامەن 30% قۇرايدى. الايدا, ەڭ اۋىر سوققىنى اۋىل تۇرعىندارى باستان وتكەرەدى.
قازاقستاندا كەدەيلىك دەڭگەيى داعدارىسقا دەيىنگى 2016 جىلعى 6% دەڭگەيدەن 2020 جىلى 12-14% دەيىن كوتەرىلۋى مۇمكىن دەپ ەسەپتەلەدى.
ساراپشىلار قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق قالپىنا كەلۋىنە اسەر ەتەتىن فاكتورلاردى, قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرۋ جونىندەگى الەۋەتتى ساياسات شارالارىن, سونداي-اق تۋىندايتىن تاۋەكەلدەر مەن قيىندىقتاردى, مىسالى, كەدەيلىكتىڭ ءوسۋى, قازبا وتىنىنا دەگەن الەمدىك سۇرانىستىڭ تومەندەۋى, ينۆەستيتسيالار ءۇشىن ايماقتىق باسەكەلەستىكتىڭ ارتۋى جانە قارجىلىق تۇراقسىزدىقتىڭ جوعارىلاۋ تاۋەكەلدەرىن تالقىلادى.
قازاقستان بيلىگى پاندەميانىڭ ادامدارعا جانە ەكونوميكاعا اسەرىن بارىنشا ازايتۋ ءۇشىن ۋاقتىلى جانە شەشۋشى شارالار قابىلدادى. ساراپشىلار كومپانيالار مەن وسال وتباسىلارعا كورسەتىلەتىن قولداۋدى تالقىلادى. ستراتەگيالىق باستامالار ورتالىعىنىڭ (CSI) قۇرىلتايشىسى جانە اعا سەرىكتەسى ولجاس قۇدايبەرگەنوۆ پاندەميا كەزىندە قازاقستان ەكونوميكاسىن قولداۋ شارالارى قىسقا مەرزىمدى بولماۋى كەرەك ەكەنىن ايتتى. ساراپشىنىڭ بولجامىنشا, ءبىز پاندەميانىڭ اسەرى تاعى 2-3 جىل جالعاسادى.
ساراپشىلار ونىمدىلىكتىڭ ءوسۋىن تومەندەتەتىن جانە حالىقتىڭ ءالجۋاز توپتارىن قورعاۋ جونىندەگى الەۋمەتتىك شارالاردىڭ ساپاسىن جاقسارتاتىن پروبلەمالاردى شەشۋدىڭ وزەكتىلىگى تۋرالى ءبىر پىكىرگە كەلدى.