كريپتواكتيۆتەر نارىعىنا دايىنبىز با؟

13 قاڭتار كۇنى تاۋەلسىز ساراپشى مانسۋر گۋسەينوۆ «ريا–نوۆوستي» اگەنت­تىگىنە بەرگەن سۇحباتىندا بيتكوين 32,500 مىڭ اقش دوللارىنا دەيىن – 22 پايىزعا دەيىن ارزانداعانىن, ونىڭ الدىندا 300 كۇن بويى توقتاۋسىز قىم­بات­تاعانىن, ال 2017 جىلدان بەرى 30-40 پايىزعا ارزانداعانىن ايتىپتى. «جالپى, نارىق ءوزىنىڭ شارىقتاۋ شەگىنە جەتۋى مۇمكىن. اقش ۆاليۋتاسىمەن اشىق باسەكەلەسۋى, پاندەميا جاعدايىندا اقش قور نارىعىنىڭ تۇزەلۋى, الەمدىك ءىجو-ءنىڭ قالپىنا كەلە باستاۋى دا بيتكوين باعاسىنىڭ ارزانداۋىنا اسەر ەتتى», دەدى ول جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا.

ساراپشىلار كريپتواكتيۆ باعاسىنىڭ قۇبىلۋى تەك 2021 جىلدىڭ ەنشىسىنە بۇيىرعان جاڭالىق ەمەس ەكەنىن, بۇل 2017 جىلدان باستالعانىن ايتىپ وتىر. 2017 جىلى 20 مىڭ اقش دوللارىنا باعالانعان كريپتواكتيۆتەر 2018-2019 جىلدارى 3 مىڭ دوللاردان 900 دوللارعا دەيىن قۇلدىرادى. 2020 جىلدان باستاپ قايتا وسە باستادى.

دامىعان ەلدەردىڭ كريپتوۆاليۋتاعا قىزىعىپ وتىرعانى ءبىرىنشى كەزەكتە ونىڭ جاريالىلىعىمەن بايلانىستى. ياعني بۇل تەوريا بويىنشا باردى جاسىرۋ مەن جوقتى اسىرىپ كورسەتۋ مۇمكىن ەمەس. ماسەلەگە وسى تۇرعىسىنان كەلەر بولساق, بۇل دا ءبىزدىڭ ىشكى نارىق ءۇشىن وڭ جامباسقا كەلەر دۇنيە ەدى. بىراق ونى نارىقتاعى ينۆەستيتسيالىق قۇرالدىڭ ءبىرى رەتىندە قابىلداۋعا قالتامىز دا, بىلىگىمىز دە, ابجىلدىگىمىز دە جەتكىلىكسىز بولىپ شىقتى. دەگەنمەن, بيتكوين ساتىپ بايىعاندار جايلى اقپاراتتار ءبىزدىڭ دە كەيبىر باسىلىمداردىڭ تورىنەن ورىن الىپ, ءىشىنارا جارنامالانا باستادى.

كريپتواكتيۆ پەن تسيفرلى ۆاليۋتانىڭ ايىرماسى

ساراپشىلار ءبىرىنشى كەزەكتە كريپتواكتيۆتەر مەن تسيفرلى ۆاليۋتانىڭ ارا-جىگىن اجىراتىپ الۋ ماڭىزدى ەكەنىن ايتادى. كريپتوۆاليۋتا ۇعىمىن كوپشىلىك كادىمگى ەلەكتروندى, تسيفرلى ۆاليۋتامەن شاتاستىرىپ, ونسىز دا ب ۇلىڭعىر تۇسىنىكتى ودان سايىن تۇمشالاپ جىبەرگەن. الەمدىك ۆاليۋتا سەگمەنتىندە كريپتواكتيۆ قولمەن ۇستاۋعا كەلمەيتىن, ورتا­لىق­سىز­دانعان تسيفرلى ۆاليۋتانىڭ ءبىر ءتۇرى.

ۇلتتىق بانك وتكەن جىلدىڭ 20 قارا­شاسىندا تسيفرلى ۆاليۋتانى (CBDC) ەنگىزۋ ماسەلەسىن زەرتتەپ جاتقانىن, باسقا ەلدەردىڭ 28 ورتالىق بانكىمەن بىرگە نەگىزگى حالىقارالىق زەرتتەۋ تو­بى­­نىڭ جۇمىسىنا قاتىساتىنىن ما­لىم­­­دەگەن-ءدى. ۇلتتىق بانك تاراتقان حابارعا دەن قويساق, وتاندىق ساراپشىلار حالىقارالىق ەسەپ ايىرىسۋ بانكىمەن جانە حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىمەن بىرگە تسيفرلى ۆاليۋتانى رەتتەۋ تاسىلدەرىن زەرتتەۋگە كىرىسىپ كەت­كەن. باس بانك تاراتقان دەرەك بويىنشا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تسيفرلى ۆاليۋتانى ەنگىزۋدىڭ ءتۇرلى ستسەناريى جايلى ەسەپ دايىندالىپ جاتىر. «ەسەپتى جاريالاۋ 2021 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىنا جوسپارلانعان. بولاشاقتا قۇجات­تى بارلىق مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگان­دارمەن, حالىقارالىق قارجى ۇيىم­دارىمەن, نارىق قاتىسۋ­شىلا­رى­مەن جانە ساراپتامالىق ورتامەن تالقى­لاۋ ناتيجەلەرى بويىنشا ورتالىق بانك­تىڭ تسيفرلى ۆاليۋتاسىن قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنا كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەنگىزۋ بو­يىنشا قاناتقاقتى جوبانى ىسكە اسى­رۋ جوسپارلانىپ وتىر», دەپ حابار تارات­قان ۇلتتىق بانك وسىعان بايلانىستى ماسەلەلەرگە اسىقپاۋ قاجەتتىگىن تاعى دا ەسكەرتتى. سەبەبى قارجى تەحنولو­گيا­سى­نىڭ بۇل ءتۇرىن ءدال قازىر قولدانىسقا ەنگىزۋگە, ءتىپتى سالىمشىلارىنا كەپىلدىك بەرۋگە دامىعان ەلدەردىڭ ءوزى دايىن ەمەس.

زاڭناما شەڭبەرىندە رەتتەۋ قاجەت

ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ كەڭەسشىسى ولجاس تىلەۋوۆ جۋرناليستەرگە تسيفرلى ۆا­ليۋتالارعا قاتىستى ءتورت نەگىزگى ماسە­لە­نى اتاپ وتكەن بولاتىن.

– پوتەنتسيالدى تسيفرلى ۆاليۋتا (تەڭ­گە­نى قوسا العاندا) – مىسالى بيتكوين سياقتى كريپتوۆاليۋتا ەمەس. بۇل تسيفر­لى قارجىلىق اكتيۆتىڭ جەكە ساناتى. ياعني CBDC – ورتالىق بانك شىعارعان قولما-قول جانە قولما-قول ەمەس اقشاعا قوسىمشا قاراجات. CBDC (شارتتى تسيفرلى تەڭگە, رۋبل, يۋان جانە ت.ب.) باسقا ۆاليۋتالارعا قاتىستى جەكە مانگە, باعا بەلگىلەۋلەرگە يە ەمەس. بۇل ءىس جۇزىندە «Fiat» ۆاليۋتاسىمەن بىردەي قارجىلىق اكتيۆ بولعاندىقتان, ونىڭ باعامىنىڭ قاراپايىم ۆاليۋتادان ايىرماشىلىعى جوق, – دەيدى ول.

قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىمداس­تى­عى­نىڭ وكىلى كونستانتين پاك تا تسيفرلى ۆاليۋتانىڭ قولما-قول اقشا مەن قازىرگى قولما-قول اقشاسىز ادىستەرگە ءتان گيبريد قاسيەتتەرى بار ەكەنىن ايتادى.

– بىرىنشىدەن, ۆاليۋتانى قاشىقتان باسقارۋعا بولادى. سونداي-اق قوماقتى ء(ىس جۇزىندە شەكسىز) كولەمدەگى قاراجاتتى بانك­تىك شوتتاردى پايدالانباي-اق ساق­تاۋعا بولادى. ەكىنشىدەن, تسيفرلى ۆا­ليۋتاداعى وپەراتسيالار قازىرگى زامانعى تەح­نولوگيا مۇمكىندىكتەرىنەن ارزان بولۋى مۇمكىن. بىراق بۇل تەوريالىق جاعى­نان ءالى دالەلدەنگەن جوق, سوندىقتان تسيفرلى ۆاليۋتالاردى ەنگىزۋ شارالارى بارلىق ەلدەردە زەرتتەۋ ساتىسىندا تۇر, – دەيدى ساراپشى.

ك.پاك تسيفرلى ۆاليۋتانىڭ اينالىمى بلوكچەين تەحنولوگيالارىنا نەگىز­دەل­گەنىن جانە كەز كەلگەن بلوكچەين قول­­دا­نۋشىسىنىڭ اشىق مەكەنجايىن بىلە وتىرىپ, ونىڭ اكتسيالار پاكەتىن جانە جاساعان وپەراتسيالارىن كورۋگە بولاتىنىن ايتىپ ءوتتى. جالپى العاندا, بلوكچەين تەحنولوگياسى بارلىق كونتراگەنت­تەر­گە جاڭا جاۋاپكەرشىلىك پەن قار­جى­لىق ءتارتىپ جۇكتەيدى, بۇرىن قارجى سا­لا­سىندا بولماعان ترانزاكتسيالاردىڭ اي­قىندىعىنىڭ جوعارى دەڭگەيىن قام­تا­ماسىز ەتەدى.

قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىق­تا­رىن قورعاۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەك­تورى الەكساندر تەرەنتەۆ تاياۋ­دا ءباسپاسوز ءماس­ليحاتىندا كريپتوۆاليۋتالاردىڭ ەميس­سيالىق شەگىنە, تابىستىلىعىنا وزىن­­دىك قۇنىنىڭ ءوسۋى عانا جول اشاتىنىن ايتتى. كريپتواۆتيۆتەردىڭ سانا­تىن­دا­­عى بيتكوين «اقشا» سياقتى جالپىلاما اتاۋعا يە, ياعني اقشانىڭ ەلەكتروندى ءتۇرى. ايىرماشالىعى – ونى قولما-قول ەمەس, ەلەكتروندى تسيفرلى جۇيە رەتىندە پايدالاناسىز.

كريپتوۆاليۋتانىڭ ءتۇرى كوپ بول­عان­­مەن, ازىرگە ەڭ تانىمالى – بيتكوين نەمەسە لايتكوين. تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى, ولار كەز كەلگەن ۇكىمەتتىڭ نەمەسە ۇلتتىق بانك­تىڭ باقىلاۋىندا بولمايدى. كريپ­تو­ۆاليۋتانى جارنامالاپ جۇرگەن ينۆەستورلار ونى بيرجادا ساۋدا جاساۋ, سونداي-اق ينتەرنەتتەن تاۋار ساتىپ الۋ, ءانونيمدى, تەز جانە تىكەلەي وپەراتسيالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قولداناتىن كورىنەدى. ا.تەرەنتەۆ ناقتىلاپ ايتىپ وتكەندەي, قازاقستانداعى زاڭدى تولەم قۇرالى – تەڭگە, ونىڭ ەميتەنتى – مەملەكەت, ال اقشالاي مىندەتتەمەلەر تەك ۇلتتىق ۆاليۋتادا كورسەتىلەدى.

ەكونوميست ماقسات حالىق كريپت­ۆا­­­ليۋ­تا­نى قازىر قازاقستاندىق قارجىگەرلەردىڭ ءوزى اسا ءتۇسىنىپ وتىر­ما­عانىن, الەمدە كريپ­توۆاليۋتا يندۋسترياسىن زاڭمەن رەت­­تەي العان مەم­لە­كەت­تەر از ەكەنىن ايتتى. الەمدە بۇل­جى­مايتىن قاعيدا بول­ما­عاندىقتان, اسا سە­نىمدى دەپ باعالاۋعا بولمايدى. ماسەلەن, كريپتوۆاليۋتا تۋرا­­لى 1990 جىلدارى ايتىلا باستاعان, ول كۇندەردىڭ كۇنىندە جويىلىپ كەتتى. ال بلوكچەيننىڭ تابيعاتى ايقىن. ونىڭ قۇرىلىمىندا ورتالىقسىزداندىرۋ جانە ترانزاكتسيانى ەكىنشى ادامنىڭ قاتىسۋىنسىز جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان.

ال قازاقستان ەكونوميكاسى الەۋ­مەت­تىك باعىتقا نەگىزدەلگەن. فورس-ماجور جاعدايدا حالىقتىڭ شىعىنىن ۇكىمەت كوتەرەدى. ءتىپتى قارجى پيراميدالارىنا ەسەسى كەتكەن كوپشىلىكتىڭ ۇكىمەتتەن كومەك سۇراپ, كوشەگە شىعاتىنىن دا ءجيى باي­قاپ ءجۇرمىز. ۇلتتىق بانكتىڭ كريپ­تو­ۆا­ليۋتاعا شەكتەۋ قويعان سەبەبى سول.

حالىق ساۋاتتى بولسا, جۇيە تەز قالىپتاسادى

...بىراق وعان دا ءبىراز ۋاقىت كەرەك. الپاۋىت ەلدەردىڭ ءوزى بۇل جۇيەنى ءالى تال­قىلاپ جاتقاندا قازاقستاننىڭ بۇعان بىردەن ءوتىپ كەتۋى ەكىتالاي. كۇنى ەرتەڭ وزگە ەلدىڭ زاڭىمەن جۇرمەس ءۇشىن زاڭ­نا­مالىق تەتىكتەرىن رەتتەمەسەك تاعى بول­ماي­دى. الەمدەگى كريپتوۆاليۋتانىڭ 70 پايىزى – بيتكوين. ونىڭ نارىقتاعى جالپى سوماسى تريلليون دوللاردان اسادى. ماقسات حالىق ايتقانداي, ءبىز­دىڭ ەلدە بۇل ماسەلەنى زاڭداستىرۋعا ءالى ەرتە. تالقىلاۋدان كەيىن ناقتى تەتىك­تەردى قولعا الا ما, الدە سونىمەن توقتاپ قالا ما, ول جاعى ۋاقىتتىڭ ەنشى­سىندە. سوندىقتان اسىعىس شەشىم قابىلداماۋ كەرەك. تۇرعىنداردى جانە كاسىبي ەمەس ينۆەستورلاردى ءتۇپ-توركىنى كۇماندى اك­تيۆ­­تەردەن قورعاۋ قاجەت. سەبەبى قۇبىل­ما­لىعى وتە جوعارى, ءبىر ساتتە ارزان­داپ, ءبىر ساتتە قىمباتتاپ شىعا كەلۋىنەن ازاماتتارىمىز قارجىلىق قيىندىقتارعا تاپ بولۋى مۇمكىن.

قارجىگەردىڭ پايىمداۋىنشا, تسيفر­لى ۆاليۋتانىڭ بۇل تۇرىمەن اينالىمدا ميللياردتاعان قارجىسى بار جانە بىرنەشە ميلليون دوللارىنان ءبىر ساتتە ايىرىلىپ قالعانى الەۋمەتتىك جاعدايىنا اسەر ەتپەيتىن بەلگىلى ءبىر توپتىڭ عانا حوببي رەتىندە اينالىسۋعا مۇمكىندىگى بار.

– 2017 جىلدارى بيتكويننىڭ باعاسى 20 مىڭ اقش دوللارىنا دەيىن كوتەرىلدى. سول كەزدە قۇنى 100 مىڭ اقش دوللارىنا باعالانعان پاتەرىن ساتىپ, وعان بار بولعانى 5 بيتكوين ساتىپ العان ازاماتتار بولدى. سول جاعداي قازىر دە بايقالىپ وتىر. 2021 جىلدىڭ باسىندا باعاسى 40 مىڭ اقش دوللارىنا باعالانعان بيتكوين قازىرگى 30 اقش دوللارىنىڭ اينالاسىندا. ەل ىشىندە بيتكوين ساتىپ الىپ, بارىنان ايرىلىپ قالعان اعايىندار كوبەيە باستادى. سوندىقتان تاپ قازىر زاڭداستىرىپ جىبەرۋگە بولمايدى. وعان مەملەكەت تاراپىنان بەلگىلى ءبىر شەكتەۋلەردىڭ بولعانى دۇرىس, – دەگەن م.حالىق كريپتوۆاليۋتانى شەكتەۋ قولىمىزدان كەلمەيتىنىن دە ەسكەرتتى. بۇل حالىقارالىق شەكارالاردى مويىندامايتىن ينۆەستيتسيانىڭ ءبىر ءتۇرى.

ونى زاڭدىق نەگىزدە رەتتەپ وتىرا­تىن تەتىكتەر قاجەت. ­سەبەبى ۇلت­تىق ­بانك كريپ­توۆاليۋتانىڭ ۇياشىعى بولىپ تا­بىلاتىن بلوكچەين تەحنولوگيا­­سىن قولدانىسقا ەنگىزۋدى قولدايدى. بيۋدجەت شىعىستارىن بلوكچەين تەحنولو­گيا­سى ارقىلى رەتتەۋدىڭ تيىمدىلىگىن كون­سەر­ۆا­تيۆ­تى ۇستانىمدا جۇرگەن قار­جى­گەرلەر مويىندايدى. بۇل تەحنو­لو­گيانىڭ قاجەتتى اقپاراتتاردى بلوك-بلوكقا ءبولىپ, الگورتيم ارقىلى ساقتاۋعا مۇمكىندىگى بار. حا­كەر­لىك شابۋىلدارعا توتەپ بەرە الاتىن قور­عانىش يممۋنيەتى دە الەمنىڭ نازارىن اۋدارىپ وتىر.

– بيتكوين قىمباتتاعان كەزدە وزدەرىن بيتكوين ساتۋشى رەتىندە تانىستىرا­تىن قارجىلىق پيراميدالار پايدا بولادى. بۇل ماسەلە 2017 جىلدان بەرى كوتەرىلىپ كەلە جاتسا دا, زاڭ ءالى جۇيە­لەن­گەن جوق. سول سەبەپتى بيتكوينمەن اينالىساتىنىن اشىق مالىمدەپ, جاسىرىن فيرمالار اشىپ, تابىس تاۋىپ, كولەڭكەلى ەكونوميكاعا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن ازاماتتار بار. ولاردىڭ ءوز بيز­نەس­تەرىن قاي ەلدىڭ زاڭىمەن جۇرگىزىپ جاتقانىن ءبىز بىلمەيمىز. سوندىقتان, ءبارىن زاڭداستىرىپ, باقىلاۋعا الاتىن كەز كەتتى. ۇلتتىق بانكتىڭ قازىرگى ارەكەتى اقىل-كەڭەس بەرۋ دەڭگەيىنەن اسپايدى. مۇنى كەشەۋىلدەتە بەرۋگە بولمايدى, – دەيدى م.حالىق.

قولما-قول اقشانى ىعىستىرا باستادى

ساراپشى اندرەي چەبوتارەۆ كريپ­تو­ۆا­ليۋتانىڭ نەگاتيۆكە نەمەسە پوزيتيۆكە يممۋنيتەتىنىڭ قالىپتاسىپ قالعانىن ايتادى. باتىس ەلدەرىنىڭ قور بيرجالارىندا بىرەر ساعاتتا بىرنەشە ملرد دوللاردان ايىرىلعان نەمەسە بىرنەشە ملرد پايدا تاپقانى تۋرالى جاڭالىقتار قالىپتى جاعدايعا اينالعان. ال ەلىمىزدە كريپتوۆاليۋتا تۋرالى شالا ساۋاتى بار سالىمشىلار اقشاسىن سالىپ, تەزىرەك پايدا تاپقىسى كەلەتىنى, ونى ساتاتىندار ماركەتينگ نەمەسە ايسبەرگتىڭ ۇشار شىڭى دەپ قارايتىنى نارىق جولىمەن دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرەدى ەكەن.

دەگەنمەن, 2017 جىلدىڭ قازان ايىندا وتكەن ICO جيىنىندا قازاقستاننىڭ بلوكچەين قاۋىمداستىعى قۇرىلعانىن ايتۋعا ءتيىسپىز. سول جيىندا ۇلتتىق كريپتوبيرجا قۇرماققا دا تالپىنىس جاسالدى. قازاقستانداعى كريپتوۆاليۋتا جانە بلوكچەين قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى ەسەت ءبۋتيننىڭ پايىمداۋىنشا, كريپتوۆاليۋتانى ساتىپ الۋعا شاماسى كەلەتىن توپ ەمەس, شاماسى كەلمەيتىن كەدەي توپ كريپتونارىقتا ماسەلەنى قيىنداتۋى مۇمكىن. سەبەبى ولار كاسىبي قاتىسۋشى بولماعاندىقتان, قاجەتتى قارجى جينال­عان كۇننىڭ وزىندە نارىققا دەربەس شىعا المايدى. دەگەنمەن, تسيفرلى ۆاليۋتا ءبىزدىڭ ومىرىمىزگە ەنىپ ۇلگەرگەنىنە, قولما-قول اقشانى ىعىستىرعانىنا كۋا بول­دىق. ەكونوميكانى تسيفرلاندىرۋ پرو­تسەسى تەرەڭدەگەن سايىن ونىڭ مۇم­كىن­دىك­تەرى دە ءارتاراپتانا بەرەدى.

تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ۆيتسە-ءمينيسترى اسحات ورازبەك وتكەن جىلدىڭ اياعىندا قازاقستاندا ماينينگكە مۇلدەم تىيىم سالىنباعانىن ايتتى. قايتا پارلامەنت بىلتىر «قر كەيبىر زاڭنامالىق اكتى­لەرىنە تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى رەتتەۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ قا­بىلداپ, وندا كريپتوۆاليۋتا سالاسىن رەتتەدى. قۇجات 2020 جىلعى 25 ماۋسىمدا كۇشىنە ەندى.

– وسى زاڭدا تسيفرلى اكتيۆتەر اينا­لى­مىنىڭ قۇقىقتىق رەجىمى بەكىتىلدى. تسيفرلى ماينينگ جانە تسيفرلى اكتيۆ ۇعىمدارى زاڭ جۇزىندە بەلگىلەندى. بۇل رەتتە ەندى قازاقستاندا تسيفرلى اكتيۆ – قامتاماسىز ەتىلگەن نەمەسە قامتاماسىز ەتىل­مەگەن بولىپ ەكى تۇرگە بولىنەدى. سوڭ­عىسىنا – بلوكچەيندەگى كونسەنسۋس­تى قولداۋعا قاتىسقانى ءۇشىن سىياقى رە­تىندە الىنعان تسيفرلى توكەندەر نەمەسە قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا, كريپتوۆاليۋتالار جاتادى. ونىڭ ۇستىنە ەندى تسيفرلى ماينينگ – قالىپتى كاسىپكەرلىك قىزمەت دەپ تانىلىپ وتىر, – دەدى ۆيتسە-مينيستر.

دەمەك, قانشا بلوكچەيندەگى كون­سەن­سۋس­­تى قولداۋعا قاتىسقانى ءۇشىن سىيا­قى رەتىندە الىنعان تسيفرلى توكەن­دەر­­­دىڭ, قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا, كريپتواكتيۆتەردىڭ توبەسى كورىنە باستادى. الداعى ونجىلدىقتاردا تەتىگىن تاۋىپ, مۇم­كىندىگىن يگىلىگىمىزگە جاراتىپ تا قا­لار­مىز.

بىراق قارجىگەرلەر ايتىپ وتكەندەي, حالىقتىڭ 60 پايىزىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى ورتاشادان جوعارى بولسا, ارا­داعى تەتىكتەر زاڭ جولىمەن رەتتەلسە, تاۋە­كەلى مەن شىعىنى مەملەكەتتىڭ جاۋاپ­كەر­شىلىگىنە مىندەتتەلمەسە بيت­كوين­نىڭ قۇلاعىندا وينايتىن زامان تۋار ەدى.

ازىرگە ونداي كۇننىڭ اۋىلى الىس­تاۋ بولىپ تۇر. حالىقتىڭ تولەم قابى­لەتى سىن كوتەرمەيدى. ءبىرىنشى نەسيە بيۋرو­سى­نىڭ مالىمەتىنشە, قازاقس­تان­دا­عى ەكو­نو­مي­كا­لىق بەلسەندى ادام­دار­دىڭ سانى – 9,23 ملن. ولاردىڭ 1,7 ملن-ى – مۇلدە نەسيە الماعان 18-22 جاس ارالىعىنداعى جاس­تار مەن 45 جاستان اسقان ەگدە ادامدار. ال قالعان 7,5 ملن ازامات بانكتەر مەن باسقا دا قار­جى ۇيىمدارىندا نەسيەسى بار. بۇل – قازاق­ستان حالقىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى قارىز دەگەن ءسوز.

الماتى