قارجى نارىعىندا تابىس تابۋدىڭ مۇمكىندىكتەرى ءارتاراپتاندىرىلدى

ساراپشى ءىلياس يساەۆ  قاراپايىم مىسال رەتىندە 2019 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا 20 مىڭ اقش دوللارىن ەشبىر دەپوزيتتە ۇستاماي, ۇيىندە ساقتاعان قاراپايىم ازاماتتىڭ تاجىريبەسىن  مىسالعا كەلتىرىپ كەتتى. ارادا 1 جىل وتكەندە, تەڭگەگە اۋدارىلعاندا ول يەسىنە 748 مىڭ تەڭگە پايدا الىپ كەلدى. پايدا  2019 جىلدىڭ 2 جەلتوقسانىندا ايىرباستاۋشىلار دوللاردى 387,1 باعامىمەن, ال 2020 جىلدىڭ 2 جەلتوقسانىندا 424,5-تە ساتىپ العاندىعىنا بايلانىستى قالىپتاستى.

 وسىلايشا, دوللاردى ماتراتس استىندا ساقتاۋ ستراتەگياسى ادامعا جىلدىق كىرىستى 9,7% (شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى نولدىك كىرىستىلىكپەن) قامتاماسىز ەتتى. ال سالىمشى بۇل سومانى  بانككە اپارىپ, جىلىنا 1% مولشەرلەمەمەن دوللار دەپوزيتىن اشسا, تەڭگەنىڭ كىرىستىلىگى جىلىنا 10,8% -دى قۇرايتىن ەدى.

– بانكتى تاڭداعان ادام قاتەلەسپەۋ كەرەك. سەبەبى وسىعان دەيىن  قازاقستاندا ەكى نەسيە-قارجى ينستيتۋتى كليەنتتەر الدىنداعى مىندەتتەمەلەرىن ورىنداماعان. پروبلەمالىق بانكتە ورنالاستىرىلعان سالىم جوعالمايدى, ويتكەنى باستاپقى سوما مەملەكەتتىك كەپىلدىكپەن تولىعىمەن جابىلعان, –دەيدى ءىلياس يساەۆ.    وسى رەتتە قارجىگەر  تەڭگە دەپوزيتى بويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمە دەۆالۆاتسيانىڭ دەڭگەيىنەن جوعارى بولعانىن ەسكە ءتۇسىرىپ ءوتتى: ءبىر جىلعا ورنالاستىرىلعان تەڭگەلىك دەپوزيتتەر بويىنشا ەڭ جوعارعى مولشەرلەمە  14% بولعان ەگەر ءبىر جىلدان كەيىن, 2020 جىلدىڭ 2 جەلتوقسان كۇنى  ول قايتادان ۆاليۋتاعا ورالۋعا شەشىم قابىلداسا, وندا ونىڭ كاپيتالى 10 722 دوللارعا دەيىن وسەر ەدى. سەبەبى سول كەزدە اقش دوللارىمەن ەسەپتەگەن كەزدە تەڭگە باعامى 425,9 بولعان.

ال كەلەسى قارجىگەر ەرلان يبراگيم كورپوراتيۆتى ەميسسيالىق باعالى قاعازدارعا ينۆەستيتسيا سالۋعا جانە «دۇرىس» ەميتەنتتەردى تاڭداعان ينۆەستورلاردىڭ تابىسىن مىسالعا كەلتىرىپ ءوتتى.   بانك دەپوزيتتەرىنە قاراعاندا اكتسيالار نارىعى تاۋەكەلگە تاۋەلدى ەكەنىن ساراپشىلاردىڭ ءبارى ايتادى.  

ۇلتتىق بانكتىڭ التىن قۇيمالارىن (كەيبىر ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردە جانە بانكتىك ەمەس ايىرباستاۋ پۋنكتتەرىندە ساتىلادى) ساتىپ الۋ ارقىلى ءبىزدىڭ ينۆەستورعا بۇدان دا جوعارى پايدا اكەلەدى.

2019 جىلدىڭ 2 جەلتوقسانىندا بارلاردى گراممىنا 19,5 مىڭ تەڭگەدەن ساتىپ الۋعا بولادى, ءبىر جىلدان كەيىن ساتۋ باعاسى 24,1 مىڭ تەڭگەنى قۇراعان بولار ەدى. ينۆەستور باعالى مەتالدارعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار بويىنشا 913 مىڭ تەڭگە تازا پايدا تاپقان بولار ەدى, بۇل جىلدىق كىرىستىلىك تەڭگەمەن 23,6% جانە شەتەل ۆاليۋتاسىندا 12,3% قۇرايدى.

ۇلتتىق بانكتىڭ التىن قۇيمالارىن ساتىپ الۋ دا  ينۆەستورعا جوعارى تابىس اكەلەتىنىن وتكەن جىلى بىلدىك. 2019 جىلدىڭ 2 جەلتوقسانىندا التىننىڭ 1 گرامىن  19,5 مىڭ تەڭگەگە باعالانسا, 2020 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا    24,1 مىڭ تەڭگەگە دەيىن كوتەرىلىپ, ماكسيمالدى تابىس  913 مىڭ تەڭگەگە  دەيىن كوتەرىلدى. ەگەر جاھاندىق كوزقاراسپەن قارايتىن بولساق, بۇل باعالى مەتال تۇرىنە ينۆەستورلاردىڭ جانە الەمنىڭ ورتالىق بانكتەرىنەن دە سۇرانىس بار. سوڭعى جىلدارى اقش-تان باستاپ, ءبىراز ەلدەر  ءوز التىن قورىن ايتارلىقتاي ارتتىرىپ العان. مۇنىڭ ۇلتتىق بانككە دە قاتىسى بار. ەگەر 2007 جىلعى دەرەككە كوز جۇگىرتەر بولساق, ول ساتتە ءبىزدىڭ رەتتەۋشىمىزدە 56-57 توننا التىن بولاتىن. قازىر شامامەن 260-300 توننا التىن بار.

بىراق, بۇل تاراپتا التىنعا دەگەن سۇرانىس تا ونىڭ باعاسىنا دا باعىنىشتى. 2007 جىلى التىننىڭ ترويا ۋنتسياسى $650 دەيىن جەتتى.  شارىقتاۋ شەگىنە 2011 جىلى جەتتى. بۇل كەزدە باعالى مەتال قۇنى $1900 كورسەتتى. 2015 جىلى ونىڭ قۇنى $1000-عا  دەيىن ارزانداپ كەتتى. وزگە اكتيۆتەر ءتارىزدى ونىڭ باعاسى تومەندەۋى دە, جوعارىلاۋى دا ابدەن مۇمكىن. بۇل تاراپتا اكتسيالار مەن شەتەل ۆاليۋتاسىنا دا قاتىسى بار.

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, التىن وسى جىلدىڭ باستى اكتيۆىنە اينالادى. ۇلتتىق بانك الەمدىك ەكونوميكالىق تۇراقسىزدىعى سەبەبىنەن التىننىڭ قورىن كوبەيتىپ وتىر.

سونىمەن قاتار وتكەن جىلدىڭ وزىندە عانا ەلىمىزدىڭ التىن-ۆاليۋتا رەزەرۆتەرىندەگى التىننىڭ ۇلەسى 31% -عا ارتتى جانە 65,1% نەمەسە 19 ملرد دوللاردى قۇرايدى. الەمدىك پاندەميا قارجى سەكتورىندا تابىس تابۋدىڭ تەتىكتەرىن ءارتاراپتاندىردى.

قور نارىعىنا ينۆەستيتسيا سالاتىن پوتەنتسيالدى ينۆەستورلار قاتارى  ءبىزدىڭ ەلدە دە كوبەيىپ كەلەدى. پاندەميانىڭ العاشقى توقسانىندا الەمدىك قور بيرجاسىندا اتاقتى كمپانيالاردىڭ اكتسياسى ارزانداعان  كەزدە اكتسياساتىپ الىپ, تابىسىن ەسەلەپ ارتتىرعاندارداردىڭ اراسىندا ءبىزدىڭ وتانداستارىمىز دا بار.  دەمەك بيىلعى ترەند قارجىلىق- بيرجالىق ساۋاتتىلىق ماسەلەسىنە قاراپ ويىساتىنىن ايتىپ وتىر ساراپشىلار.