سىر بويىنداعى اۋىل-ايماقتاردا نەگىزگى كاسىپ ەگىن شارۋاشىلىعىمەن قاتار مال ونىمدەرىن وڭدەۋدى دە جولعا قويعان كاسىپورىندار قاتارى كوپ. مىسالى, شيەلى اۋدانىندا وسىدان 4 جىل بۇرىن «ارۋ-انا» اتتى شاعىن تسەح اشىلعان. تۇيە ءسۇتىن وڭدەيتىن كاسىپورىن العاشقىدا تاۋلىگىنە 400 ليتر شۇبات شىعاراتىن. سودان بەرگى ۋاقىتتا سۇرانىس ارتىپ, ءونىم كولەمى 1 تونناعا جەتتى.
جالپى, وبلىستىڭ باتىس بەتكەيىندەگى اۋداندار بولماسا, وڭتۇستىكتە ورىن تەپكەن شيەلىدە ويسىلقارا تۇقىمىن ءوسىرىپ, ءونىمىن كادەگە جاراتىپ وتىرعاندار كوپ ەمەس ەدى. بىراق ىزدەنسەڭ قاي ءىستىڭ دە كوزى تابىلاتىنىن دالەلدەگەن كاسىپكەر سابىر ەرماحانوۆتىڭ باستاماسىمەن 6 شارۋا قوجالىعى مەن جەكە مال ۇستاپ وتىرعاندار ۇجىمداسىپ, «شيەلى ءتورت ت ۇلىگى» اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىستىك كووپەراتيۆى قۇرىلدى. اۋدان ورتالىعىنا جاقىن بالا بي اۋىلى تۇرعىندارى دا تۇيە ءسۇتىن وسى تسەحقا وتكىزۋگە داعدىلاندى. «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق-تان وندىرىستىك كووپەراتيۆتىڭ 21 مۇشەسى 64 ملن تەڭگە نەسيە الىپ, مال باسىن كوبەيتۋدى قولعا الدى. وسى جىلدىڭ وزىندە سىرت اۋدانداردان 100-دەن استام تۇيە ساتىپ الىنىپتى. قازىر «شيەلى ءتورت ت ۇلىگى» وك مۇشەلەرىنىڭ سانى 28-گە جەتكەن, ونىڭ سىرتىندا تاعى 45 ادام جۇمىسپەن قامتىلىپ وتىر.
باستاپقىدا تەك شۇبات وندىرگەن «ارۋ-انا» كوپ ۇزاماي سيىر سۇتىنەن ايران, قۇرت, يوگۋرت, سۇزبە ازىرلەيتىن بولدى. ونىمدەرى وبلىس اۋداندارىنان بولەك الماتى, اقتوبە قالالارىنا جونەلتىلۋدە.
قازىر ءوندىرىستىڭ قاي سالاسىندا دا كەرەگىمىزدىڭ كوبىن شەتەلدەن الىپ وتىرعانىمىز جاسىرىن ەمەس. كاسىپورىن تەحنولوگى بايان دۇيسەنبەك الماتى قالاسىنداعى قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتى ماماندارىمەن بىرلەسە وتىرىپ شۇبات اشىتاتىن ۇيىتقى شىعارعاندارىن ايتادى. قازىر شيپالى سۋسىن وسى ۇيىتقى ارقىلى ازىرلەنەدى. ماماندار ىزدەنىسى ارقىلى ادام اعزاسىنا ەم بولاتىن سارىسۋ ءوندىرۋ جولعا قويىلىپ, ساتۋعا شىعارىلا باستادى.
تسەح سيىر سۇتىنەن ءدامى قىمىزعا ۇقساس سۋسىن دا شىعارا باستاعان. ۇلتتىق ساراپتاما ورتالىعىمەن بىرلەسە باستاعان جوبا ەلىمىزدە بۇرىن-سوڭدى جۇزەگە اسپاعان جاڭالىق.
ساۋىلاتىن ت ۇلىك تسەح جانىنداعى قوراجايدا ۇستالادى. ءونىم ساپالى بولۋ ءۇشىن كۇن سايىن تۇراقتى تەكسەرىلەدى. ساۋلىعىنان ءسال كىنارات بايقالسا, ءوندىرىس ورنىنداعى ماماندار مەن عالىمدار بىرلەسىپ دايىنداعان سىناما تەست الىنىپ, وقشاۋلانادى. ءونىمنىڭ جارامدىلىق مەرزىمى بۇرىن 2-5 اي ارالىعى بولسا, قازىر ونى جاڭا تەحنولوگيا جەتىستىگى ارقىلى 1 جىلعا دەيىن جەتكىزىپ وتىر.
«ارۋ-انانىڭ» تاعى ءبىر جاڭالىعى – تۇيە سۇتىنەن جاسالعان بالمۇزداق. بۇل ونىمگە ءوندىرىس جۇمىسىمەن تانىسۋعا كەلگەن ارابتار قىزىعۋشىلىق تانىتىپتى. شەتەلدىك مەيمانداردى جەرگىلىكتى تۇيە ءسۇتىنىڭ قويۋلىعى دا ەرەكشە تاڭداندىرىپتى.
– قازىر بۇرىنعىداي ەمەس, مال كوبەيدى. وبلىس كولەمىندە ءتورت ت ۇلىكتى تۇلەتىپ وتىرعاندار قاتارى كۇن ساناپ ارتىپ كەلەدى. ەندى ءسۇت ءوندىرۋ مەن وڭدەۋ سالاسىن بىلەتىن ماماندار تاپشىلىعى قاتتى بايقالىپ وتىر. تەحنولوگتاردان بولەك بىلىكتى ۆەتەرينارلار اۋاداي قاجەت. جالپى, ءسۇت وڭدەۋ وڭاي جۇمىس ەمەس, سوندىقتان وسى ءىستى قولعا العاندارعا قولداۋ تانىتىپ, تاجىريبەمىزبەن بولىسكىمىز كەلەدى. وسى ارقىلى جۇرتتى ۇلتتىق سۋسىنعا ۇيرەتسەك, ۇتارىمىز كوپ بولار ەدى, – دەيدى بايان دۇيسەنبەك.
قىزىلوردا وبلىسى