كەشە تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنىنە وراي, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ سيمۆولى» تاقىرىبىندا عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلىپ, وندا مەملەكەتتىڭ قالىپتاسۋى, ساياسي جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق رەفورمالاردىڭ ءساتتى جۇزەگە اسىرىلۋى, بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى, ەل قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدەگى ەلباسىنىڭ ءرولى سىندى ماسەلەلەر تالقىلاندى.
كەشە تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنىنە وراي, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ سيمۆولى» تاقىرىبىندا عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلىپ, وندا مەملەكەتتىڭ قالىپتاسۋى, ساياسي جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق رەفورمالاردىڭ ءساتتى جۇزەگە اسىرىلۋى, بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى, ەل قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدەگى ەلباسىنىڭ ءرولى سىندى ماسەلەلەر تالقىلاندى.
جيىندى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندەگى الەۋمەتتىك عىلىمدار فاكۋلتەتى فيلوسوفيا كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, اكادەميك عاريفوللا ەسىم اشتى.
ع.ەسىمنەن كەيىن ءسوز العان استانا قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ايدا بالاەۆا: «1 جەلتوقسان – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنى. بۇل كۇن – بارشا وتانداستارىمىزدى ىنتىماق پەن بىرلىككە باستايتىن كۇن. قازاقتا: «تاريحتى تۇلعالار جاسايدى», دەگەن ءسوز بار. ءار ۇلتتىڭ وزىندىك تاريحىن قالىپتاستىرعان ۇلى تۇلعالار بولادى. ولار قانشاما ۋاقىت وتسە, سول ۇلتتىڭ داناسى رەتىندە ساناعا بەكىپ, ادامزاتتىڭ ورتاق ازاماتىنا اينالادى. بۇل رەتتە, ەگەمەن قازاقستاننىڭ نەگىزىن سالۋدىڭ جانە نىعايتۋدىڭ تاريحي ميسسياسى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا تيەسىلى. تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ نەگىزىن قالاۋشى پرەزيدەنت بارشا قازاقستاندىق مويىنداعان جانە حالىقارالىق قوعامداستىق تاراپىنان قۇرمەتكە يە بولعان جاھاندىق باستامالاردىڭ اۆتورى», دەي كەلە, مەملەكەت باسشىسىنىڭ جەتەكشىلىگىمەن كەڭ اۋقىمدى قۇقىقتىق, ەكونوميكالىق, ساياسي جانە الەۋمەتتىك رەفورمالاردىڭ جۇرگىزىلگەنىنە توقتالدى.
ال استانا قالاسى ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى سانسىزباي ەسىلوۆ: «2011 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىندا ەل كۇنتىزبەسىنە تاعى ءبىر اتاۋلى داتا – تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنى ەنگىزىلدى. قازاقستان بولاشاقتاعى دامۋىنىڭ مىقتى ىرگەتاسى بولىپ قالانعان جىلدار ارتتا قالدى.
قازاقستاننىڭ بۇگىنگى جەتىستىكتەرگە جەتۋ نەگىزىن ءبىز حالىقپەن, كونستيتۋتسيادا بەلگىلەنگەن ادام جانە ازامات قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ نىشانى ءارى كەپىلى بولىپ سانالاتىن تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ ەسىمىمەن بايلانىستىرامىز», دەي كەلە, مەملەكەتتىڭ دامۋ تراەكتورياسىنا, ەلدى العا جىلجىتقان ماقساتتار شوعىرىنا كوز جۇگىرتىپ ءوتتى.
بۇل كۇنى كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار كۇن تارتىبىنە قويىلعان تاقىرىپ بويىنشا ءسوز سويلەدى. ماسەلەن, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى ۆلاديمير رەدكوكاشين «تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋى مەن نىعايۋىنداعى تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ ءرولى» تاقىرىبىندا اڭگىمە قوزعادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەل ەگەمەندىگىن العان جىلداردان بەرى مەملەكەتتىڭ بارلىق سالالارىن رەفورمالاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. ال جاڭا ەكونوميكالىق قاتىناستاردى قالىپتاستىرۋ, باسقارۋ, بيۋدجەت, كەدەن جۇيەلەرىن جانداندىرۋ, رۋحاني-مادەني, عىلىم-ءبىلىم سالالارى بويىنشا جۇرگىزىلگەن ساياساتتى وزگەرتۋ جاڭا باستامالاردى قاجەت ەتكەن.
ول: «مۇنداي باستامالار تەز شەشىمدى تالاپ ەتتى. ەلباسى ءتيىستى جارلىقتارعا قول قويىپ, قوعام مەن مەملەكەتتىڭ جاڭارۋىنا ىقپال ەتەتىن باستامالاردىڭ جۇزەگە اسۋىنا جول اشتى. ماسەلەن, 1995 جىلى جاڭا كونستيتۋتسيا قابىلدانباي تۇرىپ, وتە قىسقا مەرزىم ىشىندە مەملەكەت باسشىسى 140-تان استام جارلىققا قول قويدى. بۇلاردىڭ بارلىعى ەكونوميكانىڭ دامۋىنا, بانك سەكتورىنىڭ, نارىقتىق زاڭدىلىقتاردىڭ قالىپتاسۋىنا, شەتەل ينۆەستيتسياسىنىڭ تارتىلۋىنا, تابيعي رەسۋرستاردىڭ ءتيىمدى پايدالانىلۋىنا مۇمكىندىك بەردى», دەدى ءوز سوزىندە.
بۇدان كەيىنگى كەزەكتە ءسوز العان جازۋشى, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى الدان سمايىل تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنى ايتۋلى مەرەكە سانالاتىنىن ايتا كەلە, ونىڭ كوپەتنوستى قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋىنا ارنالعانىن اتاپ ءوتتى. «بۇل – ءبىزدىڭ كوپتەگەن عاسىرلاردان بەرى قارايعى قولىمىز جەتكەن تاۋەلسىزدىكتىڭ مەرەكەسى. بۇل ءبىزدىڭ بۇگىنىمىز بەن ەرتەڭىمىزدىڭ مەرەكەسى. 1991 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىندا بۇكىلحالىقتىق سايلاۋ وتكەنىن بىلەسىزدەر. پرەزيدەنت شىن مانىسىندە حالىقتىڭ پرەزيدەنتى بولىپ, ءوزىنىڭ تاعىنا وتىردى. 10 جەلتوقساندا پرەزيدەنت حالىققا انت بەردى. وندا: «مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى رەتىندە قازاق حالقىنىڭ قولى ءۇش عاسىردان كەيىن جەتىپ وتىرعان تاۋەلسىزدىگىن ودان ءارى نىعايتامىن», دەگەن ەدى. بۇگىندە قازاقستاندى بۇكىل حالىقارالىق قوعامداستىق مويىندادى... جالپى, تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنى مەرەكەسى قازاقستاندىقتاردى ودان ءارى توپتاستىرۋ ءۇشىن كەرەك», دەدى ا. سمايىل جيىن اياسىندا سويلەگەن سوزىندە.
ال «نۇر وتان» پارتياسى قوعامدىق ساياسات ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, ساياساتتانۋشى ساياسات نۇربەك پارتيا دوكتريناسىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن ىلگەرىلەتۋدەگى ورنىنا, پرەزيدەنتتىڭ «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ ءمان-ماڭىزىنا توقتالىپ ءوتتى. «مەن بۇل جيىنعا ەلباسىنىڭ ارقاسىندا شەتەلدە ءبىلىم الىپ كەلگەن جاس ازامات رەتىندە قاتىسىپ وتىرمىن. بيىل «بولاشاق» باعدارلاماسىنا 20 جىل. سول 20 جىل ىشىندە وسى باعدارلاما اياسىندا بىرنەشە مىڭداعان ازامات شەتەلدەردىڭ بەدەلدى دەگەن وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك الدى. بۇگىندە «بولاشاق» دەگەن ۇعىم كەڭىنەن تارالۋدا. مۇندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءرولى وراسان», دەدى س.نۇربەك ءوز سوزىندە.
كونفەرەنتسيا اياسىندا «ەتنوسارالىق تاتۋلىق پەن قوعامدىق كەلىسىمنىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسىن قالىپتاستىرۋداعى ەلباسىنىڭ ءرولى», «قازاقستانداعى نارىقتىق ەكونوميكا نەگىزدەرىنىڭ قۇرىلۋى جانە «جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامى» تۇجىرىمداماسى», «جاڭا ەلوردا – پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ امبەباپ جوباسى», «تۇڭعىش پرەزيدەنت ادام مەن قازاقستان ازاماتىنىڭ قۇقىعى مەن بوستاندىعىنىڭ كەپىلى» دەگەن تاقىرىپتاردا باياندامالار وقىلدى.
ءلايلا ەدىلقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان وماروۆ.