ۇستاز اعا ۇلاعاتى

ءومىر اعىسى ءوز دەگەنىن ىستەمەي قوي­مايدى. تىرشىلىك تىزىلى جالعاسا بەر­دى. گازەت شىعىپ جاتتى. اي سوڭىنان اي ءوتىپ, كۇزگە ىلىكتىك. «انە كەلەدى, مى­نە كەلەدى», دەپ كۇتكەنمەن, گازەتكە باس­شى كەلە قويمادى. ءسويتىپ گازەت شى­عارۋ شارۋاشىلىعىنىڭ تىرلىگىمەن قو­ڭىر­سال­قىنداۋ, قوڭىرتوبەلدەۋ كۇي كەشىپ جۇر­گەن ۇجىم كۇزدىڭ جۋان ورتاسىنا ىلىك­كەن ءبىر كۇنى ەلپەڭ-جەلپەڭ ەتىپ, گۋىل­دەي جونەلدى. «ورتالىق كوميتەتتە (قا­زاق­ستان كومپارتياسى دەگەن ءسوز قو­سىل­ماي, وسىلاي قىسقارتىلىپ ايتىلا بە­رە­تىن) گازەت رەداكتورى بەكىتىلىپتى, جۇ­مىس­تىڭ سوڭىنا قاراي ورنىنا وتىر­عىزىپ, ۇجىم­مەن تانىستىرادى ەكەن», دەگەن حابار شىقتى.

گازەت قىزمەتكەرلەرى ءبىر-بىرىنەن «كىم ەكەن» دەپ سۇراسا باستادى. ءار ۇجىمنىڭ ۇلكەن-كىشىسى بولادى. جاڭالىقتىڭ ءبارىن, اسىرەسە اسا ماڭىزدىلارىن باسقادان بۇرىن ەستيتىندەرى بولادى. ءبىزدىڭ ۇجىم­داعى ۇلكەندەر, قۇلاقتارى تۇرىك جۇرە­تىندەر ءبىرىنشى, ەكىنشى, ءۇشىنشى باسشىدان كەيىنگى ورتاداعى جەتەكشى بۋىن ءبولىم مەڭگەرۋشىلەرى بولاتىن. ولاردىڭ وڭ قولدارى – اعا ادەبي قىزمەتكەرلەر دە كوپ جاعداياتتاردى بىزدەن بۇرىن سەزىپ, ءبىلىپ جۇرەتىن. ء«بىز» دەپ وتىرعانىم – كىشىلەر, جاس جاعىنان ەمەس, شىعارماشىلىق قۇ­­رامداعى قىزمەت ساتىسى جاعىنان كىشى ادەبي قىزمەتكەرلەر. مەن حابار ءبو­لىمىنىڭ ادەبي قىزمەتكەرى ەدىم. رەداك­تسيادا ىستەي باستاعانىما ەكى جىل بولىپ قالعان. بۇل ۇلكەن گازەت رەداكتسياسى ءۇشىن كوپ ۋاقىت ەمەس. سوندىقتان جاس ءارى جاڭا قىزمەتكەر ساناتىندامىن. بىلگىم, ەستىگىم كەلىپ تۇرسا دا, ەشكىمنەن قادالىپ ەشتەڭە سۇراي قويمادىم. ءبىر كابينەتتە قارسى ۇستەلدە وتىراتىن ءبولىم باستىعىم سوۆەت شيمانباەۆتان جاي عانا سىر تارتقىم كەلىپ ەدى, سوۆەت اعام «ەستيسىڭ عوي, اسىقپا», دەپ ايتا قويمايتىن ىڭعاي تانىتتى. رەداكتسيادا ايەل زاتى وكىلدەرى ساناۋلى-اق بولاتىن. ءبيبىش, ءسانام سياقتى ءتىس قاققان ماشينيستكا اپايلار توبى, ىشىندە جاس شولپان بار, ءبىر بولمەدە وتىراتىن. ولارعا قالاي بولسا, سولاي كىرىپ كەتە المايتىنمىن. مەنى قويىپ, ءبولىم باستىعى, ازۋلى اعا قىزمەتكەرلەر ءدارىباي, عالىمجان, ءتاجىبايلار ولاردان تايساقتاپ جۇرەتىن. قاي شارۋانىڭ بولسىن رەت-رەتىمەن ءجۇرۋىن, ءتارتىپتى ۇناتاتىن مارقۇم ءبيبىش اپا وتىرعان بولمەنىڭ ەسىگىن ارنايى جۇمىسىمىز بولماسا, اشا بەرمەيتىنبىز. ايەل قىزمەتكەرلەردىڭ ءبىر بولىگى ەڭبەك­شىلەر حاتتارى بولىمىندە وتىراتىن. جايشىلىقتا جايدارى نازيگۇل, سا­را­گۇل اپايلارىمدى جاعالاپ كىرىپ ەدىم, ولار دا وتە ماڭعاز وتىر ەكەن. ويلا­دىم: ء«بىلىپ وتىر, بىراق ايتپايدى, سۇرا­ماي-اق قويايىن», دەپ قىزمەت ورنىمدا قاعازدارىمدى قاراپ, تىپ-تىنىش كۇتە­يىن دەپ شەشتىم. كوپشىلىك بولعان سوڭ جىگىتتەر جاعى ەمىن-ەركىندەۋ. ءبىر-بىرىنە كىرىپ-شىعىپ, ەكىدەن-ۇشتەن سويلەسە قالىپ, جۇمىس بولمەلەرىندە بايىزداپ وتىرا الماي, ءجيى جۇرگىشتەپ, جينالىس بولار ۋاقىتتى دەگبىرسىزدەنە كۇتكەنى بايقالىپ تۇردى. ۇلكەن رەداكتسيانىڭ سول كۇنگى سىرت كوزگە بايقالا بەرمەيتىن ىشكى تىنىس-تىرشىلىگىنەن مەن ءبىرىنشى باسشىسى جوق مەكەمە ۇجىمىنىڭ يەسىزدىك حال كەشىپ, قينالاتىنىن ايرىقشا سەزگەن ەدىم. ارينە باسشىنىڭ ءبارى بىردەي ەمەس. باسشىنىڭ جاقسىسىن دا, جامانىن دا كورەتىن دە, كوتەرەتىن دە ەڭ اۋەلى ونىڭ قاراۋىنداعى ەڭبەك ۇجىمى, قالا بەردى ەلى, حالقى. ال «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتى سياقتى «ورتالىق كوميتەتتىڭ ءوزى ەمەس, بىراق ورتالىق كوميتەتتەن كەم ەمەس» مەملەكەتتىك ءباسپاسوزدىڭ باسشىسى بولعان گازەتتىڭ باس رەداكتورىنا جان-جاقتان, جوعارى-تومەننەن قويىلاتىن تالاپ تا, سىن دا, جاۋاپكەرشىلىك تە وراسان اۋىر ەدى. سودان دا بولار, سونداي ۇلكەن سىنعا لايىق بولعان كىم ەكەن دەپ, دەگبىرسىزدەنە كۇتكەنبىز. سودان دا بولار, وسىنداي اسا جاۋاپتى ورىنعا كەلەتىن كىسىنىڭ اتى-ءجونىن الدىن الا بىلسە دە, رەسمي بەلگىلى بولعانعا دەيىن ايتۋعا اسىقپايتىن ادەتتىڭ قالىپتاسىپ, جازىلماعان قاعيداعا اينالعانى.

مەن مۇنىڭ ءبارىن ىشتەي سەزىپ ءبىلىپ, ءتۇسىنىپ, ماعان ايتا قويمادى-اۋ دەپ رەنجىگەن جوقپىن. ال ءوزىمنىڭ ەش حابارسىز بولعانىم مەنىڭ گازەت ومىرىنە ارالاسقانعا دەيىنگى ۋاقىتتا مۇلدەم باسقا سالادا, رەسمي ورتانىڭ ىشكى ومىرى­نەن الىستاۋ, بەيحابارلاۋ جۇرەتىن عىلى­مي ورتادان كەلگەندىگىمنەن ەكەنىن دە ءبىلدىم. سوندىقتان اسىقپاي ءالىپتىڭ ارتىن باعىپ, كىم بولسا دا ۇلكەن ورىنعا لايىق ۇلكەن جۇرەكتى جان كەلسە ەكەن دەپ تىلەدىم. بۇل – ءبىر مەنىڭ عانا ەمەس, كوپتىڭ تىلەگى ەدى.

كەشتەتە جينالىسقا شاقىرۋ حابا­رى كەلدى. رەداكتسيا قىزمەتكەرلەرى بىر­نەشە اي بويىنا ەسىگى جابىق تۇرعان باس رەداك­توردىڭ كەڭ دە ەڭسەلى بولمەسىنە جاپىرلاي كىرىپ, تورگى ۇلكەن ۇستەل باسىندا وتىرعان ەل اعالارىنا باس يزەي امانداسىپ, قابىرعانى جاعالاي جايعاستىق. كوپ ۇزاماي-اق جينالىس باستالىپ كەتتى. ورتالىق كوميتەتتەن كەلگەن ورتا بويلى دوڭگەلەك ءجۇزدى ءداۋىرحان ايداروۆ دەگەن كىسى «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى بولىپ تاعايىندالعان جازۋشى-جۋرناليست, عالىم زەرتتەۋشى ساپار بايجانوۆتى تانىستىرۋعا, جا­ڭا قىزمەتىنە كىرىسۋىنە جول بولسىن اي­تۋ­عا كەلگەنىن ءبىر سىدىرعى قوڭىر ۇن­مەن اسىقپاي ايتىپ شىقتى. جاڭا باسشى­مىزدىڭ ەڭبەك جولى, ءومىربايانى وقىلدى. وسىلايشا سايابىرلاۋ باستالعان جيىن ءسوز كەزەگى ۇجىم مۇشەلەرىنە تيگەندە قىزىپ الا جونەلدى. جينالىس باسقارۋشى «ايتار تىلەك, پىكىر بار ما؟», دەپ ايتۋى-اق مۇڭ ەكەن, ءار تۇستان ءۇش-ءتورت قول قاتار­لاسا كوتەرىلدى. بىرىنەن كەيىن ءبىرى ءسوز العاندار جاڭا باسشىعا جاقسى تىلەك­تەرىن, جۇمىسقا, ۇجىمعا بايلانىستى ۇسىنىس-پىكىر, تالاپ-ۇسىنىستارىن جارىسا ايتىستى.

وتىرعاندارعا شولا قاراپ, سويلەپ تۇرعاندارعا ك ۇلىمسىرەي قاراپ, ەرەكشە زەر سالىپ, زەيىن قويا تىڭداپ وتىر­عان باسشىمىزدىڭ تولقىندى ىشكى سەزىم­نەن نۇرلانا تۇسكەن جىلى جۇزىنەن جاق­سىلىقتىڭ شۋاعىن سەزگەندەي ءبىر ۋاقىتتا مەن ءوزىمنىڭ قالاي قول كوتەرىپ, قالاي سوزگە ارالاسىپ كەتكەنىمدى بايقاماي قالدىم. جانى جايساڭ ادامنىڭ الدى كەڭ دەگەن اسىل ءسوز وسىندايدان شىققان بولسا كەرەك. جاس ادامعا, جاس جۋرناليسكە باسشىنىڭ دا, ۇجىمنىڭ دا قامقورلىعى قاجەت دەگەن پىكىردى ايتا تۇرىپ مەن ءومىر جولىندا ۇلگىلى دە ۇلاعاتتى ىزدەرى سايراپ جاتقان ساپار اعانىڭ كەلۋىمەن گازەتتىڭ دە, گازەت رەداكتسياسى ۇجىمىنىڭ دا باعى كوتەرىلىپ, باياندى ىستەرى, جەمىستى تابىس­تارى, جاقسىلىعى كوپ جاڭا كەزەڭى باس­تالاتىنىنا انىق سەندىم. ءبىر مەن ەمەس, سول جىلدارى «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتى رەداكتسياسىندا قىزمەت ەتىپ جۇرگەن ۇلكەن-كىشىنىڭ ءبارى دەرلىك قارىمدى قا­لام يەسى ءارى باسشى-ۇيىمداستىرۋشى قىز­مەتىندە ابدەن شىڭدالعان, ەل-جۇرتقا اسا تانىمال, ابىرويى بيىك ساپار اعانىڭ كەلگەن قادامىنا ساتتىلىك تىلەدى.

بايجان-اتا ساپار اعا «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتىن باسقارىپ, ون جىلعا تارتا قىزمەت ەتتى. وسى ون جىلدىڭ ءتورت جىلىندا ءتاڭىرىمنىڭ ماعان ساپار اعا باسشىلىعىمەن جۇمىس ىستەۋ باقىتىن بۇيىرتقانىنا مىڭ دا ءبىر شۇكىر ايتىپ, قۋانامىن دا ماقتانامىن. اعا گازەت رەداكتسياسىندا مەن اۋەلى سەكرەتارياتتىڭ, ودان كەيىن حابار ءبولىمىنىڭ ادەبي قىز­مەت­كەرى, عىلىم جانە وقۋ ورىندارى ءبولىمىنىڭ اعا ادەبي قىزمەتكەرى بولىپ التى جىل قىزمەت ەتتىم. وسى جىلدارىم­دى مەن جۋرناليستىك تەوريالىق جانە پراك­تيكالىق وقۋ مەن ەڭبەكتىڭ كورىگى بولعان ۋنيۆەرسيتەتىمە بالايمىن. «سو­تسيا­ليستىك قازاقستان» گازەتى رەداكتسياسى – مەنىڭ ۋنيۆەرسيتەتىم, ۇلكەن ۇستازىم ءارى جەتەكشىم ساپار ءىلياس ۇلى بولدى.

ءبىر مەنىڭ عانا ەمەس, ساپار اعا بۇگىندە رەسپۋبليكاعا كەڭ تانىمال كوپتەگەن تالانتتى قالامگەرلەر مەن عالىم قايرات­كەرلەردىڭ اقىلشى ۇستازى, كەڭەسشى جە­تەكشىسى بولدى. بۇعان ءبىر عانا دالەل رەتىندە ساپار اعا باس رەداكتور بولىپ وتىرعان جىلداردا اعا گازەت رەداكتسياسىنا قالامى قارىمدى بىرقاتار جۋرناليست-جازۋشى جىگىتتەردىڭ شوعىرلانىپ جينالىپ, شىعارماشىلىق ۇلكەن مەكتەپتەن, قالامگەرلىكتىڭ بۇكىل ەلدىڭ قاتاڭ سىنىنان ءوتىپ, ابىروي, اتاق بيىگىنە ورلەۋىنەن كورۋگە بولادى. مەن قىزمەت ەتكەن ءتورت جىلدا, ساپار اعا باسقارعان ون جىلدا اعا گازەت ۇجىمىنا قاراعاندىدان اقسەلەۋ سەيدىمبەك, شىمكەنتتەن مىڭباي ىلەس, وسكەمەننەن توقتاربەك قىزىقباەۆ, اتىراۋدان نۇري مۋفتاح, سەمەيدەن ماماديار جاقىپ, تورعايدان بەكبولات ادەتوۆ, قويشىعارا سالعارين, كازمۋ-ءدىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ دارىندى تۇلەكتەرى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ, ەرجۇمان سمايىل سياقتى ارقايسىسى جەكە-جەكە ءبىر-ءبىر باسىلىمعا باس تۇلعا بولاتىن تالانتتى جۋرناليستەر كەلىپ قوسىلدى. تالانتتاردى تانىپ, ولاردىڭ استانامىز الماتىعا, اعا گازەتىمىز «سو­تسيا­ليستىك قازاقستان» گازەتى رەداكتسياسىنا كەلۋىنە, جاۋاپتى حاتشى, ءبولىم رەداكتورى, اعا رەداكتور, تاعى باسقا جا­ۋاپتى قىزمەتتىڭ تۇتقاسىنا يە بولۋى­نا باس رەداكتور ساپار بايجانوۆتىڭ تىكەلەي قامقورلىق جاساعانى, رۋدىڭ, ءجۇزدىڭ ەمەس, ەلدىڭ, جۇرتتىڭ مۇددەسىن كوزدەپ, ويى وزىق, قالامى جۇيرىك جاسقا دا, جاسامىسقا دا شاپاعاتىن شاشىپ, ازاماتتىق ۇلكەن اعالىق جول كورسەتكەنى ايقىن دا انىق.

اعا گازەت رەداكتسياسىنا ساپار اعا­نىڭ باسشى بولىپ كەلۋىمەن بىرگە ەشۋاقىتتا ۇمىتىلمايتىن كوپتەگەن قۋانىشتى جاڭا­ل­ىقتار قوسا كەلدى. قىزمەتىنىڭ ال­عاشقى كۇندەرىنەن باستاپ-اق ساپار اعا رەداكتسيا قىزمەتكەرلەرىمەن ءبىر-بىرلەپ سويلەسىپ, شىعارماشىلىق جوسپار-جوباسىمەن, تۇرمىس جاعدايىمەن تانىسىپ, ۇجىم مۇشەلەرىنىڭ كوڭىل كۇيىن ءبىر كوتەرىپ تاستادى. مۇنداي تانىسۋ, پىكىر­لەسۋ قاي ۇجىمدا بولسىن, بار شىعار. ماسەلە – ناتيجەسىندە, قورىتىندىسىندا. جاڭا 1974 جىلدىڭ باسىندا, ساپار اعا باس رەداكتور قىزمەتىنە كىرىسكەننەن كەيىنگى ەكى-ءۇش ايدان سوڭ رەداكتسياعا جاڭا پاتەرلەر بولىنەتىنى تۋرالى حابار جەتتى. اعا گازەتتە ىستەيدى دەگەنىمەن, ۇيسىزدىكتىڭ تاۋ­قىمەتىن تارتىپ جۇرگەندەر ءۇشىن دە, باستارى كوبەيگەننەن كەيىن ءبىر كەزدە الىپ قالعان ءبىر-ەكى بولمەلى باسپانالا­رىندا قىسىلىپ-قىمتىرىلىپ تۇراتىندار ءۇشىن دە بۇل اسا جاعىمدى جاڭالىق ەدى.

جاز شىعا «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتى رەداكتسياسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ قالا ىشىندەگى ۇلكەن كوشى-قونى باستال­دى دا كەتتى. كوشى-قون دەۋىمنىڭ ءمانىسى – رەداك­تسياعا بولىنگەن 5-6 پاتەردى العانداردىڭ بۇرىننان تۇرىپ كەلگەن باسپانالارى دا رەداكتسيا قاراۋىنا قالدىرىلۋىندا. ءسويتىپ جاڭىلماسام, رەداكتسيانىڭ 12 قىز­مەتكەرى ءبىر جازدىڭ, ءبىر ايدىڭ ىشىندە ءۇي­لى-كۇيلى بولدىق تا شىقتىق. كوشىپ, قو­ناتىن كولىك ىزدەپ تە قينالمادىق. رە­داك­تسيا اكىمشىلىگى قازىرگى ء«داۋىر» اتالاتىن باسپانىڭ اۆتوگاراجىنان جۇك تاسي­تىن ماشينا الىپ بەردى. سول ماشينا بىرە­ۋى­مىزدىڭ مۇلكىمىزدى تيەپ كوشىرسە, ەكىن­­شىمىزدىڭ سول پاتەرگە كىرۋىمىزگە كو­مەكتەستى. 

كوپ جىلدان بەرى رەداكتسيادا ماشينيستكا بولىپ جۇمىس ىستەپ, ەندى زەينەتكە شىعۋدى ويلاپ جۇرگەن ماريام اپايدىڭ تيميريازەۆ كوشەسىندەگى بۇرىنعى پاتەرى­نە مەن يە بولدىم. اۋەلى اپايدى كوشىرۋگە كومەكتەستىم. سوندا ول كىسىنىڭ كوزىنە ءال­سىن-ءالسىن جاس كەلىپ, ساپار اعاعا دەگەن ريزا­شىلىعىن, انالىق العىس سەزىمىن قاي­تا-قايتا ايتىپ, تەبىرەنگەنى ءالى ەسىمدە. «مارقۇم ۇزاقتان كەيىن باسشىمىز كىم بولادى ەكەن دەپ جۇرگەندە وسى ساپار كەلەدى دەگەندى ەستىپ, قاتتى قۋانىپ ەدىم. ۇزاقپەن دوس بولعان, ءبىر اۋىلدا وسكەن, ەڭبەكشىل, ەرەكشە مەيىرىمدى مىنەزدى دەپ ەستيتىنبىز. ساپار رەداكتور بولىپ كەلەدى دەگەندى ەستىسىمەن-اق, كەسىرىمىز ءتيىپ كەتپەسىن, الدىن الا دابىرلامايىق دەپ, ءبىر-ءبىرىمىزدىڭ اۋزىمىزعا قاقپاق بولىپ, تىلەۋىن تىلەدىك. ورتالىق كوميتەت ءسوز شىعىپ كەتسە, شەشىمىن  وزگەرتىپ قويا ما دەيمىز عوي. ونداي دا بولعان. قۇدايعا شۇكىر, تىلەگىمىز بولدى. ەندى, مىنە, ساپار­دىڭ ارقاسىندا مارە-سارە بولىپ جاتىر­مىز. قارتايعاندا جەكە ءبىر بولمەم بولسا دەپ ارمانداۋشى ەدىم. ەندى, مىنا ءۇش بولمەنىڭ ءبىر باسى ءبۇتىن مەنىكى عوي. انا ەكى بولمە – بالالاردىكى. بۇل كۇنگە جەت­كىزگەن اللاعا, ساپار بالاما مىڭ دا ءبىر راحمەت», دەپ تەبىرەنگەن ەدى ماريام اپاي. راسىندا, جۇمىر باسقا جۇپىنى بولسا دا ەمىن-ەركىن كىرىپ شىعاتىن جەكەمەنشىك پاتەرى بولعاننىڭ ءوزى ءبىر باقىت. ساپار اعانىڭ باسشى رەتىندەگى بۇل تاعىلىمى – قانداي دەڭگەيدەگى قاي باسشىعا بولسىن ۇلگى-ونەگە تۇتارلىق ۇلاعات.

رەداكتسيانىڭ ىشكى تىنىس-تىرشىلىگىنە قاتىستى قانداي ءىستى قولعا السا دا, سا­پار اعانىڭ ءتۇپ ماقساتى – گازەتتىڭ ماز­مۇندىق ساپاسىن بارىنشا بايىتۋ, ءسوي­تىپ ونىڭ تارالىمىن كوبەيتە ءتۇ­سۋ­دى كوزدەيتىن. اپتا سايىن جارىققا شىق­قان گازەت ساندارى ساراپتالاتىن لەز­دە­مەلەر, الداعى نومىرلەردى جوسپارلاۋ, تاعى باسقا ءارتۇرلى باسقوسۋلار, اشىق اڭگىمە, ەركىن پىكىر الىسۋلارعا ۇلا­سىپ, ۇجىمنىڭ شىعارماشىلىق ىزدە­نىسىن, ۇيىم­شىلدىعىن, ورتاق ىسكە جاۋاپ­كەر­شىلىگىن شىڭداي تۇسەتىن.

ساپار اعانىڭ باسقارۋ, پىكىر الىسۋ ورايىنداعى ءبىر ەرەكشەلىگى قانداي ماسە­لەنى بولسىن اقىلداسۋدى, كەڭەسۋدى سول ماسەلەگە قاتىستى قىزمەتكەرلەردى, لاۋا­زىمنىڭ جوعارى-تومەنىنە قارا­ماي, بىرگە قاتىستىرا وتىرىپ جۇرگىزەتىن. ايتا­­لىق عىلىم جانە وقۋ ورىندارى ءبو­لىمى جۇمىسىنىڭ باعىت-باعدارىن اي­قىن­داۋ, تىڭ تاقىرىپتارىن, ونىڭ شىعار­ماشىلىق شەشىمدەرىن تابۋ سياقتى كە­لەلى وي-پىكىرگە جاڭاشا ىزدەنىسكە, جاق­سى باستاماعا جول اشاتىن ماڭىزدى اڭ­گىمە-سۇحبات وتكىزۋگە باس رەداكتور بول­مەسىنە ءبولىم جۇمىسىنا جاۋاپتى ورىن­باسار سارباس اقتاەۆ, ءبولىم باس­تىعى توقتاربەك قىزىقباەۆپەن بىرگە سول ءبو­لىم­نىڭ ادەبي قىزمەتكەرى مەن دە شاقى­رىلىپ تۇراتىنمىن.

وسىنداي وتىرىستاردا ساپار اعا ءوزى باس بولىپ وي تارقاتىپ, پىكىر-ۇسىنىس­تارىن ورتاعا سالىپ, ەكشەپ, تارازىلاپ, تىڭ تاقىرىپ, جوسپارلاردىڭ تۋىنا تۇرتكى بولاتىن. شاعىن باسقوسۋلاردان باستاۋ العان جوسپار, جوبالار ۇجىمدىق جيىنداردا كوپشىلىك تالقىسىنا ۇسىنى­لىپ, ورتاق ۇيعارىممەن بىرتە-بىرتە شى­عار­ماشىلىق ىزدەنىس ارنالارىن تاۋىپ جاتاتىن.

جەتپىسىنشى جىلداردىڭ ورتا شەنىندە «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتىنىڭ اپتا­لىق ارناۋلى بەتتەرى جارىق كورە باستادى. ساپار اعا ۇيىتقى بولىپ جۋرناليس­تەر قىزىعا قولعا العان بۇل جاڭالىق گازەت وقىرماندارىنىڭ, زيالى قاۋىمنىڭ, ارىپتەس قازاق, ورىس ءتىلدى باسىلىمداردىڭ نازارىن اۋدارىپ, كەڭ قولداۋ تاپتى.

قىز-كەلىنشەكتەرگە, انالارعا ارنال­عان «قالامقاس» اپتالىق بەتىن جۇرگىزۋ, ۇيىمداستىرۋ جاۋاپكەرشىلىگى ماعان تاپسىرىلدى. بۇل مەن ءۇشىن ۋنيۆەرسيتەتتىڭ سوڭعى كۋرسىندا جازىلاتىن ديپلومدىق جۇمىسپەن پارا-پار ناعىز سىناق ءارى جۋرناليستىك مۇمكىندىگىمنىڭ شىڭدالۋ مەكتەبى بولدى. مۇنداي ۇلكەن سەنىم كورسەتكەنى ءۇشىن ساپار اعاعا, ۇلاعاتتى ۇستازىما دەگەن العىس سەزىمىم شەكسىز.

قازىرگى «Egemen Qazaqstan»-نىڭ ايەل قاۋىمعا ارنالعان «ايەل الەمى» ار­ناۋ­لى بەتىن وقىعان سايىن سوناۋ جەتپى­سىن­­شى جىلدارداعى «قالامقاستىڭ» ىز­­­­­دە­­­­رىن كورگەندەي بولامىن. ءالى ەسىم­دە, «قالامقاس» ارناۋلى بەتىنىڭ ءبىرى حا­لىقارالىق ايەلدەر مەرەكەسى 8 ناۋ­رىزعا وراي شىعارىلدى. ونىڭ ماز­مۇن­­دىق ساپاسى, كوركەمدەلۋى اپتالىق لەز­­دەمەدە اتالىپ ءوتىپ, ماعان سىيلىق بە­رىلەتىن بولدى. سول بەتتە «ەر-ازاماتتار لەبىزى» ايدارىمەن ءابدىلدا تاجىباەۆ, ولجاس سۇلەيمەنوۆ سياقتى ءار سالادا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ەلگە تانىمال زامانداس اعا-ىنىلەردىڭ اعىنان جارىلعان پىكىر-تىلەگى ءساتتى شىقتى. ءا.تاجىباەۆ: «كوكتەگى كۇن – جالپىعا ورتاق. ال ءار وتباسىنىڭ, ءۇي ءىشى­نىڭ كىشكەنتاي كۇنى – ايەل», دەپ جازدى.

ءوزىنىڭ جارىن باسقادان ەرەكشە شىنايى سىيلاۋ, قۇرمەت تۇتىپ, قادىرىنە جەتۋ – ەر-ازاماتتىڭ اسىل قاسيەتى. ساپار اعا الدىنا جان سالمايتىن ەڭبەكشىل, ۇشقىر ويلى, مىقتى جۋرناليست ءارى ۇيىمداستىرۋشى بولۋىمەن بىرگە ءوزىنىڭ وتباسىندا وسىنداي اسىل قاسيەتتىڭ, بيىك ادامگەرشىلىكتىڭ يەسى ەدى. اياۋلى اعانىڭ كوزى تىرىسىندە جيىرما جىلدان استام ۋاقىت وتباسىمەن, ءۇي-ىشىمەن جا­قىن تۋىستاي ارالاسا ءجۇرىپ, مەن كۇلاش اپاي ەكەۋىنىڭ ءبىرىن-ءبىرى ەركەلەتە ايالاپ تۇراتىن مىنەزدەرىنە ءتانتى بولاتىن­مىن. ساپار اعا ءوزىنىڭ جارى كۇلاش اپايدىڭ اتىن تۋرا «كۇلاش» دەپ اتاعانىن ەستىمەپپىن.

1977 جىلدىڭ قازان ايىندا مەن «قا­­زاقستان ايەلدەرى» جۋرنالى رەداك­تسيا­سىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى قىزمەتىنە تا­عايىندالدىم. بۇرىن سىرتتاي تانىپ, كەيدە باس يزەسىپ جىلى امانداسىپ جۇ­رەتىن كۇلاش اپايمەن, ساپار اعانىڭ ۇيىندەگى جەڭگەمىز ءارى ارىپتەسىمىز كۇلاش بەي­سەنبيەۆامەن ەندى ءبىر رەداكتسيادا قىزمەت ەتەتىن بولدىم. كۇلاش اپاي «قا­زاقستان ايەلدەرى» جۋرنالىندا ءبولىم رە­داكتورى بولاتىن. بۇل رەداكتسيادا بىر­گە جۇمىس ىستەگەن العاشقى كۇننەن باس­تاپ-اق كۇلاش اپاي مەنى وزىنە جاقىن تار­تىپ, جىلى قاباق تانىتتى. كەلە-كەلە اقىن-جۋرناليست ىرزا قۋناقوۆا (وسى رەداكتسيادا ءبولىم رەداكتورى ەدى) ۇشەۋمىز جاس ەرەكشەلىگىمىزگە قاراماستان قاتار قۇربىداي, سىيلاس اپا-سىڭلىدەي قىزمەتتە دە, وتباسىندا دا ارالاسىپ, سىرلاسىپ, سىيلاسىپ كەتتىك.

1983 جىلى مەن «قازاقستان مەكتەبى» جۋرنالى رەداكتسياسىندا, ودان ءسال بۇ­رى­نىراق كۇلاش اپاي «مادەنيەت جانە تۇرمىس» جۋرنالى رەداكتسياسىندا قىز­مەت ەتە باستادى. 1991 جىلى تاع­دىر ءبىزدى «قازاقستان مەكتەبى» جۋرنا­لىندا قايتادان توعىستىردى. ءبىلىم مي­نيسترلىگىنىڭ شاقىرۋىمەن كۇلاش اپاي سول جىلى شىعا باستاعان «وتباسى جانە بالاباقشا» قوسىمشا جۋرنالىنا رەداكتور بولىپ كەلدى. 1994 جىلى بۇل جۋرنال ءبولىنىپ, جەكە شاڭىراق تىكتى. كۇلاش اپايمەن بىرگە قىزمەت ەتكەن, جاقىن سىيلاسقان جىلدار ىشىندە بۇرىن اسا قۇرمەتتەيتىن باسشىمىز ساپار اعامەن تۋىستاي, اعالى-قارىنداستاي بولعانىما قۋانامىن. ادام­عا تەك جاقسىلىق تىلەيتىن, جىلى جۇ­زىنەن مەيىرىم شۋاعى توگىلىپ تۇراتىن ساپار اعا مەنىڭ ومىردەگى تابىسىما قۋا­نىپ, جىلى ءسوزىن, اق تىلەگىن ايتۋعا اسىعاتىن ەدى. قينالىپ جۇرگەنىمدى سەزسە, جىميا قاراپ, ء«بىزدىڭ سايراشتىڭ قولىنان ءبارى كەلەدى», دەپ ماقتاپ, دەمەپ ءجۇرۋشى ەدى. ەندى سونداي اعا بۇگىن ومىردە جوق. اعانىڭ كوزىندەي كۇلاش اپايدى, ۇلدارى ۇلان, نۇرلان, ەرلاندى, قىزى نازىمدى كورسەم, كەزدەستىرسەم جۇزدەرىنە كەيدە قادالا ۇزاقتاۋ قاراپ قالامىن. دۇنيەدەن وتكەن اسىل اعانىڭ, ۇستازىمنىڭ مەيىرىم توگىلىپ تۇراتىن جانارىن, جىميا قارايتىن سابىرلى, تەرەڭ ويلى ءجۇزىن ىزدەيتىن سياقتىمىن.

سايراش ابىشقىزى,

قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى