ەلىمىزدە ءوز كاسىبىنە ۇرپاقتارىن دا باۋلىعان ەڭبەك اۋلەتتەرى از ەمەس. سونداي وتباسىلاردىڭ ءبىرى – شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ جەزكەنت كەنتىندە تۇراتىن قاپان ءمۋسيننىڭ وتباسى. ول 5 ۇلىمەن بىرگە وسى جەردەگى تاۋ-كەن كومبيناتىندا جۇمىس ىستەيدى.
ەلىمىزدە ءوز كاسىبىنە ۇرپاقتارىن دا باۋلىعان ەڭبەك اۋلەتتەرى از ەمەس. سونداي وتباسىلاردىڭ ءبىرى – شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ جەزكەنت كەنتىندە تۇراتىن قاپان ءمۋسيننىڭ وتباسى. ول 5 ۇلىمەن بىرگە وسى جەردەگى تاۋ-كەن كومبيناتىندا جۇمىس ىستەيدى.
ءبىر وتباسىنان شىعىپ, ءومىر اعىنىمەن ءبىر سالاداعى جۇمىستا تابىسقان اۋلەتتى بارلىق جەزكەنتتىكتەر بىلەدى. بۇلاردى اۋىلدا «مۋسيندەر بريگاداسى» دەپ تە اتايدى كەيبىرەۋلەر. سەبەبى, ولار بىلدەي ءبىر كەنىشتىڭ ءار جەرىندە جۇمىس ىستەسە دە, شاحتانىڭ قالىپتى جۇمىسىنا قاجەتتى نەگىزگى سالالاردا تابىستى قىزمەت اتقارىپ كەلەدى. قاپان ءمۋسيننىڭ ءوزى ەنەرگەتيكا سالاسىنىڭ تاجىريبەلى مامانى. ول سوناۋ 1972 جىلدان باستاپ ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسىندا جۇمىس ىستەيدى. ءوزى جۇمىسشى ماماندىعىن تاڭداعاسىن, ۇلدارىنىڭ دا ەڭبەكقور بولۋىن جانە قيىندىقتان قورىقپاي ءوسۋىن قالادى. دەگەنمەن, بالالارىنا «سەن پالەنشە ماماندىقتى تاڭدا», دەپ ايتىپ كورگەن ەمەس.
– مەن ءوزىم 18 جاسىمنان ەڭبەككە ارالاستىم. قازىر ەڭبەكتەنەم دەگەن ادامعا جۇمىس كوپ قوي. جاستاردىڭ وزىنە بايلانىستى. ەگەر ولار ەڭبەكتەنسە جۇمىس بارشىلىق. قالا بولسىن, اۋىل بولسىن. پرەزيدەنتىمىز دە جۇمىسشىلاردىڭ اراسىنان شىققان عوي. ءوزى دە وسى سالانى قولداپ جاتىر. سول سەبەپتى جاستار مانساپتى ەمەس, ەڭبەكتى ويلاعانى ءجون, – دەپ ءوز پىكىرىن ءبىلدىرىپ جاتىر قاپان اعا.
ءسويتىپ, اعايىندى مۋسيندەردىڭ بارلىعى پورتفەل ۇستاپ مانساپ قۋدى ەمەس, سايمان ۇستاپ ەڭبەكتەنۋگە كىرىستى. ەگەر وسى وتباسىنىڭ كۇندەلىكتى جۇمىسىنا كوز جۇگىرتسەك, كادىمگى ءوندىرىس جۇيەسى كوز الدىندا پايدا بولادى.
كەنىشتىڭ جۇمىسى كەن قازۋدان باستالاتىنى بەلگىلى. كەن قازىلاتىن ورىن دايىندالعان كەزدە سول جەردىڭ توبەسىن تاۋ جىنىسى قۇلاماستاي ەتىپ بەكىتۋ قاجەت. بۇل قاۋىپسىز جۇمىستىڭ باستى قاعيداسى جانە شارتى. وسى جەردە اعايىندى مۋسيندەردىڭ ءبىر وكىلى – جاستىلەك قىزمەت ەتەدى. ول بەكىتۋ ۋچاسكەسىندە جەراستى شەبەرى. بۇل ماڭىزدى ءارى جاۋاپتى سالا. سەبەبى, جەر استىندا تىنىمسىز ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن شاحتەرلەردىڭ قاۋىپسىزدىگى لايىقتى دەڭگەيدە بەكىتىلگەن توبەگە دە بايلانىستى.
قازىلعان كەندى قۋاتى جوعارى جەراستى تيەۋ-تاسىمالداۋ كولىكتەرى تاسىمالدايدى. بىرنەشە توننا تاۋ جىنىسىن وپ-وڭاي كوتەرەتىن ماشينالاردىڭ قۇلاعىندا وينايتىن ماماندار قاتارىندا جاستىلەكتىڭ اعاسى دۋمان مۋسين بار. التى-جەتى ساعاتتىق ءبىر اۋىسىمدا دۋماننىڭ كولىگى جۇزدەگەن توننا كەندى ارنايى جولاققا اپارىپ تۇسىرەدى. بۇل جۇمىس اسقان مۇقياتتىلىق پەن شەبەرلىكتى تالاپ ەتەدى. سەبەبى, شاحتانىڭ دالىزدەرىندە وسى سىندى كولىكتەرمەن قاتار كوپتەگەن ادامدار دا جۇمىس ىستەيدى.
دۋماننىڭ كولىگى كەندى تۇسىرگەن جولاق – ارنايى تەمىرجول ۆاگونەتكالارىنا تيەۋگە ارنالعان ورىن. بۇل جەردە دۋمان مەن جاستىلەكتىڭ ءىنىسى جاسۇلان جۇمىس ىستەيدى. سكرەپەر دەپ اتالاتىن قۇرىلعىنىڭ كومەگىمەن جاسۇلان كولىكتەر تۇسىرگەن رۋدانى ءبىر جەرگە جيناقتاپ, ارنايى دالىزدەر ارقىلى ۆاگونەتكالارعا تيەيدى.
مۋسيندەردىڭ تاعى ءبىر وكىلى تەلمان دا وسى كەنىشتە قىزمەت ەتىپ ءجۇر. ول قازىر جەر استىنداعى كەن تاسىمالدايتىن تەمىر جولدىڭ جاعدايىنا جاۋاپتى مامان. جەر قويناۋىندا ونداعان شاقىرىمعا سوزىلعان شويىن جولدىڭ قالىپتى, قاۋىپسىز جانە توقتاۋسىز جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ وتە جاۋاپتى سالا. ويتكەنى, رۋدانىڭ كوزدەگەن جەرگە ۋاقىتىلى جەتۋىنە بۇكىل كەنىشتىڭ جۇمىسى بايلانىستى بولىپ وتىر.
ال «گوريزونت» دەپ اتالاتىن جەر استىنداعى كەلەسى قاباتتا مۋسيندەر اۋلەتىنىڭ ەركەسى ءارى كەنجەسى ءبىرجان اكەسى قاپان جۇنىسبەك ۇلى ەكەۋى جەر استىنداعى قوسالقى ەلەكتر ستانساسىنىڭ جۇمىسىن قامتاماسىز ەتىپ وتىر. «ۇيدە مەن بالالارىما اقىلشى بولسام, جۇمىستا ۇلىم ءبىرجان ماعان باستىق», دەپ قالجىڭدايدى قاپان اعا. ويتكەنى, ول قوسالقى ستانساسىنىڭ كەزەكشىسى, ال ءبىرجان مۋسين بىرنەشە قوسالقى ستانسا مەن ەلەكتر قۋاتىن تاراتۋ ورىندارىنىڭ جۇيەلى جۇمىسىن ۇيلەستىرەتىن ەنەرگەتيك لاۋازىمىندا.
– اكەمىز قامقورشىمىز, ءارى اقىلشىمىز. ءوزىمنىڭ لاۋازىمىم جوعارى بولعانىمەن اكەمنىڭ جۇمىس تاجىريبەسى مول. ول ماعان جۇمىستىڭ ءمان-جايىن تۇسىندىرسە, مەن بۇل سالاداعى جاڭا تەحنولوگيالار جاعىنان كومەكتەسەم, – دەيدى جاس مامان ءبىرجان.
وسىلاي اعايىندى مۋسيندەر اكەسىمەن بىرگە كەنىشتە قاجىرلى ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. ال جۇمىستان كەيىن ولار جەكە وتباسىن قۇرعاندارىنا قاراماستان, وزدەرى «ۇلكەن ءۇي» دەپ اتايتىن اتا-اناسىنىڭ قارا شاڭىراعىندا ءبىر داستارقان باسىنا جينالادى. بۇل جەردە بەس ۇل, ءبىر قىزدى تاربيەلەپ وسىرگەن اناسى مەدەلحان اپاي تاعاتسىزدانا كۇتىپ وتىرادى.
– قانشا ايتقانمەن جەراستى جۇمىسى وڭاي ەمەس. ولار ۇيگە كەلگەنشە تاۋبە دەپ وتىرامىن. وسىلايشا جولداسىم مەن بالالارىم ءبىر جەردە جۇمىس ىستەپ جۇرگەنىنە قۋانام. سەبەبى, ءبىر-بىرىنە قامقورشى دا, قورعاۋشى دا بولادى عوي, – دەپ اعىنان جارىلدى ارداقتى انا.
«وتاعاسى مەن ۇلدار كىلەڭ كەنشىلەردىڭ تەرميندەرىمەن ءسويلەي باستاعاندا, باستاپقىدا ءتۇسىنبەيتىنمىن», دەپ كۇلەدى قاپان ءجۇنىسبەك ۇلىنىڭ زايىبى. ۋاقىت وتە كەلە, بۇل كىسى دە شاحتەرلەر جۇمىسىنىڭ قىر-سىرىن جاقسى مەڭگەرىپ الىپتى. ال ەندىگى ارمانى ءوسىپ كەلە جاتقان نەمەرەلەرىنىڭ دە وسىنداي ەڭبەكقور ازامات بولۋى. اماندىق بولسا, كەنشىلەر اۋلەتى ءالى دە ۇلكەيەدى.
ەرمەك ديۋزكەنەۆ.
شىعىس قازاقستان وبلىسى.