اباتتانعان اباي اۋدانى

قازاقتىڭ عانا ەمەس, ادامزاتتىڭ ويشىلى اباي رۋحىنا تاعزىم ەتىپ, ونىڭ قارا سوزدەرىنە, ويلى ولەڭ-جىرلارىنا تەرەڭ بويلاماعان ادام كەمدە-كەم شى­عار. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 1991 جى­لى اباي اۋدانىنا كەلگەن ساپارىندا: «قازاقتىڭ ارى مەن نامىسى, اقىلى مەن جۇرەگى, ۇلى ابايدىڭ ارۋاعىنا باسىمدى ءيدىم» دەپ, بابا رۋحىنا تاعزىم ەتكەنى ەل ەسىندە.

قۇنانباي رۋحىنا قۇرمەت

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ­تىڭ العاشقى جارلىقتارىنىڭ ءبىرى ۇلى اقىننىڭ 175 جىلدىعىن مەرەكەلەۋگە ارنالىپ, « ۇلى ابايدى ۇلىقتاعاندا, ونىڭ اكەسى قۇنانبايدىڭ ەل الدىنداعى ەڭبەگىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك» دەگەن-ءدى مەملەكەت باسشىسى. ارينە, ابايداي ۇل وسىرگەن قۇنانباي رۋحىنا قۇرمەت كورسەتىلۋى ءتيىس ەدى. قۇنانباي سۇلتان ءوز زامانىندا قايراتكەرلىگىمەن, ءادىل دە قاتال شەشىم قابىلدايتىندىعىمەن ەرەكشەلەنگەن تۇلعا. ونىڭ بالۋاندىعى مەن نايزاگەرلىگى دە بولعان ەكەن. شەشەندىگىمەن, ءتىلىنىڭ وتكىرلىگىمەن دە كوزگە تۇسكەن. ياعني كەشەگى وتكەن الاش زيالىلارى باعالاعانداي, دالا دانىشپانى – قۇنانباي مەن ونىڭ اۋلەتى جەرلەنگەن اقشوقىنىڭ قازاقتىڭ تاريحىندا الار ورنى بولەك.

اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدى­عىن مەرەكەلەۋ قارساڭىندا قۇنانباي جانە ونىڭ اۋلەتى جەرلەنگەن قورىم اۋماعى كەڭەيتىلىپ, تولىعىمەن اباتتاندىرىلدى. زيرات ىشىندەگى توزىعى جەتكەن بەلگىتاستار جاڭارتىلدى. الاڭىنا تاقتاتاس توسەلىپ, كەلۋشىلەرگە قولايلى بولۋ ءۇشىن قالقالار قويىلدى. قورشاۋ ىشىنە تايعا تاڭبا باسقانداي ەتىپ, ۇلى ابايدىڭ اكەسىنە ارناعان سوزدەرى جازىلدى. ماڭايى قۇلپىرعان گۇلدەرمەن كومكەرىلدى.

ەڭ باستىسى, ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت ۇلى ابايدىڭ كەمەڭگەر اكەسى قۇنانبايعا ارناپ, ونىڭ ءومىرى مەن قايراتكەرلىك قىز­مەتىن دارىپتەيتىن قۇنانباي مۋزەيى بوي كوتەردى. مۋزەي ىشىندە زامان تالا­بىنا ساي جابدىقتالعان كونفەرەنتسيا جانە ەكسپوزيتسيالىق زالى بار. سونى­مەن قاتار مۇراجاي مەڭگەرۋشىسىنىڭ بول­مەسى, ەكى قوناق بولمە, نامازحانا, اسحانا جانە سانيتارلىق توراپ بول­مە­لەرىمەن جاساقتالعان. وسى مۋزەي ارقىلى قازاق حالقىنىڭ قۇنانباي داۋى­رىندەگى قۇندىلىقتار مەن ۇرپاقتار ساباق­تاستىعى جاڭعىرتىلىپ, قاجىنىڭ ەل تاري­حىنداعى سىڭىرگەن ەڭبەگى دارىپتەلمەك. مۋزەي­دىڭ ەكس­پوزيتسيالىق زالىنا ۇلىلار مەكە­نى­نىڭ تاريحىنان, ونەر مادەنيەتىنەن, تۇر­مىس-سالتىنان كورىنىس بەرەتىن قۇندى جادى­گەرلەر, باعالى بۇيىمدار, تۇرمىستىق زات­تار تاعى باسقا تانىمدىق دۇنيەلەر قويىلدى.

اباي اۋدانىندا جۇمىس ساپارىمەن بولعان دانيال احمەتوۆ مۋزەي قازاق حالقىنىڭ قۇندىلىقتارىمەن ۇرپاقتار ساباقتاستىعىن ساقتاۋ تۇرعىسىنان وتە ماڭىزدى نىسان ەكەنىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى دەگەن ەدى. شىندىعىندا, مۋزەيگە كەلۋشىلەر ۇلىلار مەكەنىنىڭ تاريحىنا, مادەنيەتىنە, تۇرمىس-سالتىنا قانىعىپ, ونداعى قويىلعان قۇندى جادىگەرلەرمەن تانىسىپ, رۋحاني ازىق الىپ قايتارى ءسوزسىز. قازاق رۋحانياتى ءۇشىن اتقارىلعان قىرۋار شارۋانى اۋدان اكىمى جارقىنبەك بايسابىروۆ ءتيىمدى ۇيلەستىرە ءبىلدى.

ابايدىڭ 175 جىلدىعى اياسىنداعى جۇمىستاردىڭ باسى ەڭ الدىمەن اقىننىڭ كىندىك قانى تامعان, قاسيەتتى قازاق جەرىنىڭ تاريحي مەكەنى – سىرت قاسقابۇلاق پەن قاسيەت قونعان, قۇت دارىعان اقشوقىدا جۇزەگە اسىرىلدى. ۇلى ويشىل ومىرگە كەلگەن سىرت قاسقابۇلاقتا كۇردەلى جون­دەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, كىرەبەرىس 1,6 شا­قىرىم جولى اسفالتتالدى. اباي­دىڭ ءومىر جولى باستالعان قاسيەتتى بۇل جەر ۇزاق جىلدار ەسكەرۋسىز, ەلەۋسىز قا­لىپ كەلگەن ەدى. بىلتىر تاريحي اۋماق اباي اۋداندىق مادەنيەت ءۇيىنىڭ تەڭگە­رىمىنە الىنىپ, اباي سۋ ىشكەن بۇلاقتىڭ باسى تولىعىمەن اباتتاندىرىلىپ, ادام تا­نىماستاي وزگەردى. شىرشا, شىنار اعاش­تارى وتىرعىزىلىپ, ابايدىڭ دوم­بىراسىنىڭ پىشىنىندە جاسالعان نى­سان باسىنا اقىننىڭ قارا سوزدەرى جا­زىل­عان ءمارمار تاستار قويىلدى. «تۋ­عان­دا دۇنيە ەسىگىن اشادى ولەڭ» اتتى ستەل­لا تۇرعىزىلدى. سونداي-اق رۋحاني باي­لىعىمىزدى, سالت-ءداستۇرىمىزدى دارىپتەۋ, ءتۋريزمدى دامىتۋ ماقساتىندا ەتنواۋىل ۇلتتىق مادەني كەشەنىن اشۋ قولعا الىن­دى. سىرت قاسقابۇلاق وسىلايشا كە­لۋ­­شىلەرگە دەمالىس سىيلايتىن, تۋعان جەر­دىڭ قاسيەتىن, ولەڭنىڭ رۋحىن سەزىن­دىرگەن باستى نىسانداردىڭ بىرىنە اينالدى.

بورىلىگە كوڭىل ءبولىندى

«حالىق پەن حالىق, اداممەن ادام بىلىمىمەن تەڭەسەدى, ۇلت دۇنيەگە بەرگەن تۇلعالى ۇل-قىزدارىمەن ولشەنەدى» دەپ وشپەس وسيەت قالدىرعان عۇلاما جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆ دۇنيەگە كەلگەن ءبورىلى مەكەنىنىڭ دە ەل تاريحىندا ورنى بولەك. ابايدى الەمگە تانىتقان جازۋشىنىڭ تۋعان جەرى الىپ وي كەمەڭگەرىنىڭ مەرەي­تويى قارساڭىندا قايتا جاڭعىردى. ء«بورىلى – مۇحتار اۋەزوۆتىڭ تۋعان جەرى» ستەللاسى جاڭارتىلىپ, اۋىلعا بۇرىلاتىن تۇستا ايالداما ورناتىلدى. ونداعى مۋزەي الاڭى اباتتاندىرىلىپ, كەلگەن مەيماندار ءۇشىن دەمالاتىن ارنايى ورىن مەن ەكى قالقا قويىلدى. سونىمەن قاتار مۋزەي الدىنا ء«بىلىمدى بالا» كىشى ارحيتەكتۋرا­لىق ءمۇسىنى ورناتىلدى. «Street Worكوut» الا­ڭى قويىلىپ, اۋىل بالالارىنا كەز-كەلگەن ۋاقىتتا سپورتپەن اينالىساتىنداي مۇمكىندىك تۋدى. اۋىل ىشىنە جارىق تارتىلدى. مۇحتار اۋەزوۆتىڭ اكەسى مەن اناسىنىڭ جاتقان زيراتىنىڭ اۋماعى تولىعىمەن اباتتاندىرىلىپ, مەردىگەر كومپانيانىڭ دەمەۋشىلىگىمەن نەمەرە اعاسى قاسىمبەك اۋەز ۇلى مەن جەڭگەسى عاليا احمەتبەكقىزىنىڭ زيراتتارىنا ءمارمار تاس قويىلدى. الىس-جاقىننان كەلگەن قوناقتاردى قۇشاق جايا قارسى الاتىن قاسيەتتى مەكەننىڭ بۇگىنگى كوركى كوز قۋانتاتىنداي جاعدايعا جەتتى. ەندىگى ءارى, ءار تاسى تاريحقا تۇنعان بۇل وڭىرگە تۋريس­تەر تولاسسىز اعىلاتىنى انىق.

جيدەبايداعى جاڭاشىلدىق

قۇنانباي اۋلەتىنە قۇتتى قونىس بول­عان, حاكىم ءومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارى وتكەن جيدەباي ەلدى مەكەنى ەل تاري­حىنداعى ماڭىزى زور, كيەلى ورىن ەكەنى بەلگىلى. 1995 جىلى اقىننىڭ 150 جىلدىعى اتا­لىپ وتكەن ۋاقىتتا پايدالانۋعا بەرىل­گەن ساۋلەتتى كەسەنە­لەردىڭ تاستارى توزىڭ­قىراعان بولاتىن. جازدايعى جاڭبىر, اپتاپ ىستىق, قىستايعى قاقاعان اياز-بوران, جاۋىن-شاشىن تاس ەكەش تاستى دا توزدىرادى. كۇرە جولدىڭ بويىنان كيەلى ورىنعا بۇرىلاتىن ستەللا دا ەسكىرگەن ەدى. وسىنىڭ ءبارى سارالانىپ, ساراپتالىپ, الىستان مەنمۇندالاپ تۇرعان «اباي-شاكارىم» ستەللاسى بوي كوتەردى. ستەللا ماڭى ەداۋىر كەڭەيتىلىپ, كولىك تۇراعى جاسالدى. جولدان شارشاعان تۋريستەر تىنىعىپ الاتىنداي قالقا دا قويىلعان. سانيتارلىق توراپ تا ورنالاستىرىلدى. شىعىستىڭ باسقا وڭىرلەردەگىدەي ەمەس, اباي ەلىنە تۋريستەر قىسى-جازى اعىلۋى مۇمكىن.

جيدەبايداعى «اباي-شاكارىم» مەمو­ريالدىق كەشەنى دە مەملەكەت نازارى­نان تىس قالعان جوق. «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى – 2020» مەملەكەتتىك باع­دارلاماسى اياسىندا بابا رۋحى ماڭگىلىك تى­نىستاعان اباي–شاكارىم مەموريالدىق كەشەنى جانە اقىننىڭ مۇراجاي-ءۇيى ەل ماقتانىشى بولارلىقتاي جاڭا نىسانعا اينالدى. نىسان زاماناۋي تالاپتارعا سايكەس قايتا جاڭعىرتۋدان ءوتىپ, تولىقتاي گرانيت تاسپەن كومكەرىلدى. كىرە بەرىسىنەن باستالاتىن جاياۋ جۇرگىنشىلەردىڭ جولىنا, ۇستىنە شىعاراتىن جەرىنە دەيىن گرانيت ­تاس­تار جايىلدى. 200-گە جۋىق شىرشا ەگىلىپ, امفيتەاتر توبەسىنە كۇم­بەز ورناتىلدى. كىرەبەرىس الاڭعا ۇل­كەن كونسترۋكتسيا­لىق جوبالار جاسا­لىپ, كەشەننىڭ اۋماعى, ىشكى بولىگى تولى­عىمەن جارىقتاندى. بىراق تاريحي نىساندار قانشا جاڭارسا دا, كونەلىگى ءباز-باياعى قالپىندا, تۇپنۇسقا كەيپىنەن ايىرىلماعان.

تارتۋلارعا تولى جىل

كونە عيماراتتاردان بولەك, قاراۋىل اۋىلىندا 300 ورىندىق ەڭسەلى جاڭا مەك­تەپ بوي كوتەردى. بۇل نىسان ۇلى اقىننىڭ مە­رەيتويى قارساڭىندا اباي اۋدانى­نا جاسالعان ايرىقشا تارتۋ بولىپ وتىر. جاڭا وقۋ جىلىندا پايدالانۋعا بەرىلگەن مەكتەپ حالىققا ۇلكەن قۋانىش سىيلادى. قىزۋ قارقىنمەن بوي كوتەرگەن نىساننىڭ ساۋلەتتىك كەلبەتى كەلۋشى زيالى قوناقتاردىڭ دا وڭ باعاسىن الىپ ۇلگىردى. نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ ستاندارتتارىنا ساي روبوتوتەحنيكا, ءىت تەحنو­لوگيا, مۋلتيمەديالىق جۋرناليستيكا, ۆيرتۋالدى شىندىق كابينەتتەرىمەن جابدىقتالعان. مەكتەپ ماڭايىنا شىنار اعاشتارى وتىرعىزىلىپ, شاعىن ارحيتەكتۋرالىق فورمالار قويىلعان. مۇنداي مەكتەپتەن ءبىلىم العان وقۋشىلار الداعى كۇنگە ايقىن ماقساتتار قويىپ, بيىك بەلەستەردى باعىندىرادى دەگەن سەنىم مول.

اباي مەرەيتويى قارساڭىندا اۋدان­داعى بىرقاتار الەۋمەتتىك ماسەلەلەر دە وڭ شەشىمىن تاپتى. رەسپۋبليكالىق بيۋجەتتەن قارجى ءبولىنىپ, قاراۋىل اۋىلىنداعى سوناۋ 1976 جىلدان بەرى جوندەلمەگەن سۋ قۇبىرلارىن جوندەۋ جۇمىستارى قولعا الىندى. توزىعى جەتكەن سۋ قۇبىرىنىڭ جاڭارۋى اۋدان حالقى ءۇشىن تاعى ءبىر قۋا­نىشتى جاڭالىقتىڭ ءبىرى ەدى. ەل يگىلىگى ءۇشىن باستالعان جوبا ءساتتى اياقتالسا, اۋدان تۇرعىندارى 100 % تازا اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. دەمەك, اۋداننىڭ باسقا اۋىلدارى تولىقتاي دەرلىك اۋىز سۋمەن قامتىلعان.

2020 جىلى اباي ەلى شىن مانىندە ۇلكەن قۇرىلىس الاڭىنا اينالدى. اۋدان­نىڭ ورتالىعى قاراۋىلدا سونىمەن قا­تار, اباي ساياباعى سالىندى. وڭىردە بۇ­رىن-سوڭدى بولماعان ساياباقتىڭ ەسىگى حالىققا ايقارا اشىلدى. مەرەكە كۇندەرى ساياباقتىڭ ىشىندە مادەني-رۋحاني شارالار وتكىزۋگە بولادى. تۇرعىنداردىڭ سەرۋەندەۋىنە, ۆەلوسيپەد تەبۋلەرىنە لا­يىق­تالعان جولدارى دا بار. جازدىڭ كۇنى ساياباقتىڭ كوركىن سۋ بۇرقاق اشا تۇسەدى. بالالار ويىن الاڭى دا ۇمىت قال­ماعان. ءسان-سالتاناتى جاراسقان ساياباقتا قاراۋىل اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى مەن كەلگەن قوناقتار بوس ۋاقىتتارىن وتكىزەتىن ورتالىققا اينالماق.

كوپتەگەن ءدۇبىرلى شارالاردىڭ, مە­رەي­تويلاردىڭ كۋاگەرى بولعان قاراۋىل­تو­بەدەگى جۇمىستار دا مارەگە جەتتى. بۇل نى­سان اقىننىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويى وتكەننەن بەرى ەسكىرىپ, جوندەۋدى قاجەت ەتىپ تۇرعان بولاتىن. قاراۋىلتوبەگە اپا­رار جول اعىمداعى جوندەۋدەن ءوتىپ, جا­رىقتاندىرۋ جۇيەسى ورناتىلدى. مادەني-بۇقارالىق, سپورتتىق شارالار وتكىزىلەتىن يپپودرومنىڭ ات شاباتىن جولدارى تەگىستەلىپ, تۇلپارلاردىڭ تۇياعى توزباي, ەركىن كوسىلۋى ءۇشىن بايگە جولى جون­دەلىپ, ارنايى قۇم توسەلدى. دالا ساحناسى قايتا جاڭارىپ, كورەرمەن وتىراتىن تريبۋنانىڭ سىيىمدىلىعى 500 ادامعا دەيىن ارتتى. قاراۋىل توبەدە «اباي 175» جازۋى تۇنگى ۋاقىتتا جانىپ تۇراتىنداي ەتىلىپ, ۇلكەن ارىپتەرمەن جازىلدى.

كوپشىلىكتىڭ ساناسىنا وي سالسىن دەگەن نيەتتە قاراۋىل اۋىلىنىڭ كىرەبەرىسىنە اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ «ادامزاتتىڭ ءبارىن ءسۇي باۋىرىم دەپ» ءسوزى جازىلدى. «جاقسىنىڭ اتى, عالىمنىڭ حاتى ولمەيدى» دەمەكشى, ۇلى ويشىل بۇگىنگى, ەرتەڭگى ۇرپاققا وسىنداي قاناتتى سوزدە­رىمەن وي سالىپ, تاربيەلەي بەرمەك.

قاراۋىلدىڭ ورتالىعىنداعى بيىك­تىگى 8 مەترلىك ساعات بەينەسىندەگى ستەللا ورنالاسقان الاڭعا ورىندىقتار قويى­لىپ, جارىقتاندىرۋ جۇيەسى تارتىلدى. ابات­تاندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. «Street workout» ويىن الاڭى قولدانىسقا بەرىلدى. قاراۋىل اۋىلىنىڭ كىرەبەرىس قاقپاسىنا دەكوراتيۆتى جارىقتاندىرعىش ەلەمەنتتەر تولىعىمەن ورناتىلدى.

ابايدىڭ 175 جىلدىعىندا جۇزەگە اسقان 19 جوبا اياسىندا قاراۋىل اۋىلىن­داعى مۇحامەتقانوۆ, بەكبوسىنوۆ, ايگە­رىم, ماماي, ۇلجان كوشەلەرىنىڭ جولدارى ورتاشا جوندەۋدەن ءوتتى. سونىمەن قاتار قۇنانباي, ماماي, بەكبوسىنوۆ, اباي كوشەلەرىنە تروتۋار توسەلدى. بىرقاتار كو­شەلەرگە جارىقتاندىرۋ جۇيەسى تارتىلدى. ءسويتىپ, كوشە جولدارىنىڭ بار­لىعى دەرلىك اسفالتتالىپ, كوشەلەر تو­لىققاندى جارىقتاندىرىلدى.

قاراۋىل اۋىلىنداعى 20 جىلداي ۋاقىت بوس تۇرعان كوپپاتەرلى 2 تۇرعىن ءۇي جوندەلىپ, قالپىنا كەلتىرىلدى. 15 كوپ­پاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردىڭ جوندەۋ جۇ­مىستارى اياقتالىپ, اۋىلداعى از قامتىل­عان جانە كوپبالالى وتباسىلارعا بەرىلدى. مۇنىڭ بارلىعى ىسىراپشىلدىققا جول بەرمەي, اباي تويىنىڭ لايىقتى دارە­جەدە ءوتۋى ءۇشىن اتقارىلعان شارۋالار. اۋدان تۇرعىندارىنىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ءۇشىن جوسپارلانعان جوبالار وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس جۇزەگە اسىپ جاتىر.

سول ءتارىزدى «نۇرلى جەر» مەملەكەت­تىك باعدارلاماسى اياسىندا بۇگىنگى ۋاقىتتا جەكە مەنشىك قاراجات ەسەبىنەن سالىنىپ جاتقان ەكى پاتەرلى 3 ءۇيدىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, بەرىلدى. تاعى جاڭادان ەكى پا­تەرلى 13 ءۇيدىڭ قۇرىلىسى باستالىپ, جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. قوس پاتەرلى بۇل ۇيلەردىڭ قونىس تويىن تويلاۋ قاراشا ايىنا مەجەلەنگەن. وسى ورايدا ايتا كەتەرلىگى, جالپى العاندا باعدارلاما اياسىندا جىل سوڭىنا دەيىن 47 تۇرعىن ءۇي كوپ بالالى جانە الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان وتباسىلارعا بەرىلەدى دەپ جوسپارلانۋدا.

«ەل ەرىمەن ەڭسەلى» دەمەي مە دانا حالقىمىز. جالپاق جۇرتتى جاقسىلىققا ۇيرەتىپ, جاماندىقتان جيرەنتكەن ءوز حالقىنىڭ كەمەڭگەر ويشىلى – اباي رۋحىنىڭ ارقاسىندا ەل باعىنا جارالعان ازاماتتاردىڭ قاجىرلى ەڭبەكتەرىمەن حالىق ءۇشىن قانشاما پايدالى ورىندار جاڭعىرتىلىپ, كەلەشەك ەلدىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا جۇمسالاتىن يگى ىستەر جۇزەگە اسىرىلدى.

ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا «توي دەگەن تويلاۋ ءۇشىن ەمەس, بارىمىزگە وي تولعاۋ ءۇشىن كەرەك» دەپ اتاپ وتكەن بولاتىن. سولاي بولدى دا. اينالدىرعان ءبىر جىلدىڭ كولەمىندە-اق قىرۋار شارۋا اتقارىلدى.

جۋىقتا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ اقىننىڭ تۋعان ەلىنە جۇمىس بارىسىمەن ارنايى كەلىپ, 175 جىل­دىق اياسىندا اتقارىلعان جۇمىستاردى ءوز كوزىمەن كورىپ, وڭ باعاسىن بەردى.

بيىل ابايدىڭ قالىڭ ەلى قازاعى ءۇشىن يگىلىگى مول, تاماشا تارتۋلارعا تولى جىل بولدى. ءيا, قازاق حالقى ابايمەن قانشا ماقتانسا دا جاراسادى, ويتكەنى اباي قازاقتىڭ ماڭدايىنا بىتكەن ۇلى تۇلعا. وتكەنگە ابايشا قاراپ, بولاشاقتى اباي­شا سارالايتىن قازاق حالقىنىڭ با­عى بەس ەلى. ۇلى بابامىزدى ۇلىقتاۋ, ۇرپاق­قا قالدىرعان ۇلاعاتىن ۇمىتپاۋ – پەرزەنتتىك پارىزىمىز.

شىعىس قازاقستان وبلىسى,

اباي اۋدانى