ۆيرۋسقا قارسى شارالار كۇشەيتىلدى

وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باس­قارماسى ماماندارىنىڭ ايتۋىن­شا, شىعىس قازاقستاندا پتر-تەستى­ن جاسايتىن 11 زەرتحانا بار. تا­عى ەكى ۆەتەرينارلىق زەرتحانا پتر جاساۋعا بەيىمدەلدى. سونداي-اق وسكەمەن قالا­سىندا اشىلاتىن پۋل­مو­نولوگيالىق ورتالىقتىڭ ءوز زەرتحاناسى بولادى. سەمەيدەگى جەدەل جار­دەم اۋرۋحاناسى مەن №2 قالالىق اۋرۋحانادا, شالعاي اۋداندار ءۇشىن كۇرشىم مەن ءۇرجاردا قوسىمشا زەرتحانالار اشۋ كوزدەلگەن. بۇلاردان باسقا, جەكەمەنشىك زەرتحانالار دا جۇمىس ىستەپ تۇر. بارلىعىن قوسقاندا پتر ورتالىقتارىندا تاۋ­لىگىنە 11 مىڭ تەست جاساۋعا بولادى.

وسىنداي شارالاردى قولعا العان وبلىس باسشىلىعى ىقتيمال كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ الدىن الۋعا كۇش سالىپ وتىر. ىندەتتىڭ ەكىنشى تولقىنى بولا قالعان جاعدايدا اۋىرتپالىقتىڭ كوبى تاعى دا دارىگەرلەرگە تۇسەدى. سول ءۇشىن دە ولاردىڭ ومىرىنە قاۋىپ تون­بەۋى, قورعانىش قۇرالدارىمەن قام­تىلۋى, ۆيرۋستى جۇقتىرىپ الماۋى اسا ماڭىزدى. وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى باسشىلىعىنىڭ حابارلاۋىنشا, وڭىردە مەديتسينا قىز­مەتكەرلەرىنە بەرىلەتىن قورعانىش قۇرالدارى جەتكىلىكتى. ەشقانداي تاپ­شىلىق جوق. وبلىستىق دەنساۋلىق ساق­تاۋ باسقارماسىنىڭ ءوز قورىندا بۇگىنگى تاڭدا 3 ملن بەتپەردە مەن 100 مىڭنان استام قولعاپ بار. ايتا كەتەيىك, بۇل اۋرۋحانالارعا بەرىلگەن قۇرالداردان بولەك قور.

سونىمەن قاتار ءار ەمدەۋ ۇيى­مى وزدەرىنە بولىنگەن قارجىعا قو­سىم­شا قۇرالدار ساتىپ الۋدا. قازىر باسقارما ءوڭىردىڭ جەكە كاسىپ­­كەرلەرىنىڭ قولىنان شىققان, بىر­نەشە رەت پايدالانۋعا بولاتىن قور­عانىش كيىمدەرىن ساتىپ العان. بۇل كوستيۋمدەردىڭ ەرەكشەلىگى سول, جۋىپ قايتا كيۋگە وتە ىڭعايلى.

اتى جامان ىندەتتىڭ العاشقى كە­زەڭىندە ەلدە ءدارى-دارمەك تاپشىلىعى بول­عانى دا بەلگىلى. اق حالاتتىلاردىڭ پىكىرىنشە, ىندەت تارالعان ساتتە الەم دارى­گەرلەرىنىڭ قولىندا ەمدەۋدىڭ ناق­تى ءتاسىلى مەن قۇرالى بولمادى. ءدارى تاپشىلىعىنىڭ ورىن الۋىنا ءبىر جا­عىنان سول دا سەبەپ بولدى. ال عالىم­دار دا كەشەندى زەرتتەۋ جاساپ, جاڭا ۆيرۋستىڭ گەنى مەن موديفيكاتسيا­سىن تانۋعا ۋاقىتى بولمادى. تەك جە­كە-جەكە زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە ەم-شارالار جاسالدى. ەمدەۋ حاتتاماسى 13 رەت وزگەرگەن كورىنەدى. شى­عىس قا­زاقستاندا بۇل كەزەڭدە ءدارى تاپشى­لى­عىن شەشۋ ءۇشىن ءدارىحانالار مەن ءدارى قويمالارىنىڭ ۆيرتۋالدى جەلىسى جا­سالدى. بۇل ءدارىنى تەز تابۋ مەن جەت­كىزۋگە كومەكتەستى. ال قازىر وڭىردە ءدا­رى-دارمەك جەتكىلىكتى. وبلىستىق دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ مالى­مەتىنە سۇيەنسەك, قويمادا ەكى ايلىق قور جيناۋلى تۇر.

كوروناۆيرۋسپەن كۇرەسۋ مەن ونى ەمدەۋ ماقساتىندا كوكتەمدە ءبى­لىم العان دارىگەرلەردىڭ بىلىمدەرى دە جە­تىل­­دىرىلدى. دارىگەردىڭ ءبىلىمىن جەتىل­دى­رۋدەگى ماقسات – ناۋقاستاردى دەرەۋ انىقتاپ, اۋرۋدى اسقىندىرماي ەم جاساپ, العاشقى مەديتسينالىق-سانيتار­لىق كومەك كورسەتۋگە ۇيرەتۋ ەدى.

شىعىس قازاقستان دارىگەرلەرى پان­دەميا كەزىندە Zoom پلاتفورماسى ار­قىلى مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەت پەن مينيسترلىك ماماندارىنان ءبىلىم الىپ, كوروناۆيرۋستى ەمدەۋدىڭ جولدارىن ۇيرەندى. سودان جەرگىلىكتى مەدماماندار ادامزاتقا بەيتانىس ۆيرۋستى ەمدەۋ ءۇشىن اۋىل دارىگەرلەرىنە ارنايى نۇسقاۋلىقتار دايىندادى. 45 پاراقتىق جەكەلەگەن كلينيكالىق حاتتامالاردان 15 بەتكە سىياتىن نۇسقاۋلىق دا­يىندالىپ, اۋدانداعى باس دارىگەرلەرگە جىبەرىلدى. ءارى قاراي باس دارىگەرلەر سانيتارلىق قۇجاتتى وقىپ, قول استىن­داعى دارىگەرلەرىنە ءتۇسىندىردى, توسەكتىك ورىندار دايىندادى.

«اۋىرىپ ەم ىزدەگەنشە, اۋىرمايتىن جول ىزدە» دەمەۋشى مە ەدى. دا­رى­گەرلەر دايىندىقتان وتكەنىمەن, حا­لىق اراسىندا سانيتارلىق تالاپتاردى ساقتاۋ قيىندىق تۋعىزىپ تۇرعان سياقتى. مىسالى, سەمەيدە سوڭعى ءبىر ايدا سانيتارلىق شەكتەۋلەردى بۇزۋعا باي­لانىستى 48 حاتتاما تولتىرىلىپ, 1 ملن 652 مىڭ تەڭگە ايىپپۇل سالىنعان ەكەن.

قازىر قالادا 10 ءموبيلدى توپ قۇ­رىلىپ, كۇنى-ءتۇنى تەكسەرۋ شارالارىن جۇرگىزەدى. سەمەيدە اسىرەسە جيىن-تويلار توقتاماي تۇر. كەيبىر مەيرامحانا يەلەرىنە قاتىستى اكىمشىلىك ىستەر سوتقا جونەلتىلگەن. وبلىستىڭ باس ساني­تاريالىق دارىگەرىنىڭ قاۋلىسى بويىنشا قازاننىڭ 17-ىنەن باستاپ قاراشانىڭ باسىنا دەيىن كارانتيندىك شەكتەۋلەر كۇشەيتىلگەن. بۇرىن جابىق بازارلار مەن ساۋدا ۇيلەرى سەنبى, جەك­سەنبىدە بەلگىلى تالاپتارعا سايكەس جۇ­مىس ىستەپ كەلسە, ەندى دەمالىس كۇن­دە­رى جابىق بولادى. سونىمەن قاتار قا­­لاارالىق, اۋدانارالىق اۆتوبۋستار قوز­­عالىسى دا توقتايدى. تۇرعىندار ماس­كا تاعىپ, الەۋ­مەتتىك ارا قاشىقتىق ساق­تاۋعا مىن­دەتتى.

– جينالىپ الىپ قۇدالىق, توي وتكىزۋگە بولمايدى. وكىنىشكە قاراي مۇن­داي شارالار بولىپ جاتىر. ءبىز دە ەستىپ جاتىرمىز. كەيىنگى كەزدە جەكە ۇيلەردە, اۋلالاردا كيىز ءۇي تىگىپ قويىپ جاساپ جاتقاندار بولدى. تويحانالار ەسىك­تەرىن جاۋىپ, قوسىمشا ەسىكتەن كىر­گەن ءتورت-بەس فاكت انىقتالىپ, ءتيىستى شارالار قولدانىلدى. ءبىر-ەكەۋىنىڭ ءىسى سوتقا جىبەرىلدى. ەپيدەميالىق جاع­داي قالىپتاسقانشا قاتاڭ ءتارتىپتى ساق­تاۋعا شاقىرامىن, – دەيدى سەمەي قا­­لاسىنىڭ باس سانيتارلىق دارىگەرى بەرىك تىلەبالدين.

قاۋىپتى ىندەتتىڭ الدىن الۋ ماق­ساتىندا اباي اۋدانىندا دا مو­ني­تورينگ­تىك توپ رەيدكە شىعىپ, تەك­سەرىس جۇمىستارىن جۇرگىزدى. موني­تورينگتىك توپ اۋدانداعى كاسىپكەرلىك نىسانداردى ارالاپ, بىرقاتارىنا ەسكەرتۋ جاسادى. رەيد بارىسىندا انىقتالعانداي, كەيبىر تۇرعىندار ماسكا تاقپايدى, الەۋمەتتىك قا­شىقتىقتى ساقتامايدى. ساقتىق شارالارىن ۇستانباعان ازا­مات­تارعا قاتاڭ ەسكەرتۋ جاسالىپ, ايىپ­­پۇل سالىندى. قا­راپايىم عانا سا­­نيتارلىق ەرەجەلەر دەرتتىڭ الدىن الا­تىندىعى ءتۇسىن­دىرىل­دى.

سونىمەن قاتار وبلىس ورتالى­عىن­دا قۇرىلعان «شىعىس – ادالدىق الاڭى» جوبالىق كەڭسەسىنىڭ وكىلدەرى وڭىردەگى 300 ءدارىحانانى ارالاپ, ءدا­رى-دارمەك باعاسىن قاداعالاۋعا ال­عان. اۋقىمدى مونيتورينگ توعىز اي كو­لەمىندە جۇزەگە اسىرىلىپ كەلگەن.

– ءبىز نەگىزىنەن ءدارى-دارمەكتەردىڭ باعاسىن كوتەرىپ جىبەرۋ فاكتىلەرىن تەك­سەرەمىز. شارا بارىسىندا 18 جاع­داي بويىنشا اكىمشىلىك حاتتاما تول­تىرىلدى. ونىڭ ىشىندە ۆيرۋسقا قار­سى پرەپاراتتار مەن انتيبيوتيكتەر­گە باعانى ءوسىرۋ فاكتىلەرى ءجيى كەزدەستى. سونداي-اق انتيبيوتيكتەردى رەتسەپتىسىز سات­قانداردى دا كوزىمىز كوردى, – دەدى «شىعىس – ادالدىق الاڭى» جوبا­لىق كەڭسەسىنىڭ باسشىسى مارجان باحىت­قىزى.

ال Covid-19 ينفەكتسياسى تارالماۋى ءۇشىن كوپتەگەن مەملەكەتتىك, مەم­لەكەتتىك ەمەس مەكەمە ونلاينعا كوشىپ, جۇمىستارىن جالعاستىرعان. سونىڭ ىشىندە وبلىستاعى حالىققا قىز­مەت كورسەتۋ ورتالىعى ءوز-وزىنە قىز­مەت كورسەتۋ بۇرىشتارى ارقىلى 30 مىڭنان استام ەلەكتروندى قىزمەت كور­سەتىلىپ, 2,5 مىڭ تسيفرلىق كىلت جا­سالىپ, 746 ادام ءموبيلدى ازامات بازاسىنىڭ قوسىمشاسىنا تىركەلدى. بىلتىرعى جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا «اقىلدى قالا» رەيتينگىندە شىعىس قازاقستان 12-ورىندى 45% جەتىستىكپەن يەلەنسە, 2020 جىلعى ال­­عاشقى جارتىجىلدىقتىڭ قورى­تىندىسىندا 61%-دى قۇراپ وتىر. ياعني ونلاين قىزمەت حا­لىق­­قا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنىڭ جۇ­مىسىنا ەش كەدەرگىسىن تيگىزبەگەن.

شىعىس قازاقستان وبلىسى