«ۆاليۋتا باتپىراۋىعىنىڭ» جالىنا جارماسۋ...

ورتاق اقشا-نەسيە ساياساتى ورنىقسىز

ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيانىڭ ينتەگراتسيا جانە ماكروەكونوميكا جونىندەگى ءمي­نيس­ترى سەرگەي گلازەۆ ەاەو مەن قىتاي اراسىنداعى قارجى­لىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەي­تۋ پەرسپەكتيۆالارى جونىن­دەگى سەسسيادا ەۋرازيالىق ەكونو­مي­كا­لىق وداقتىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتالارعا سۇيەنگەن ۆاليۋتا-قارجى جۇيەسىن قۇرۋ جايىندا ۇسىنىسىن ءبىل­دىردى. س.گلازەۆتىڭ ءسوزىن تار­قات­ساق, ەاەو شەڭبەرىندەگى قارجى وپەراتسيالارىنىڭ تەڭ جارتىسى مۇشە مەملەكەتتەردىڭ  ۇلتتىق ۆاليۋتالارىمەن جۇزەگە اسادى, يۋان مەن رۋبل ۇلەسى 15 پايىزدان تومەن. بيزنەستىڭ ەۋرو مەن دوللارعا باسىمدىق بەرۋىنىڭ باستى سەبەبى رۋبل باعامىنىڭ تۇراقسىزدىعى ەكەن.

– رەسەيدە جانە قىتايدا ءوز تو­­لەم جۇيەلەرى, بانكتەر ارا­­سىندا اقپارات الماسۋ­دىڭ ەلەك­تروندى جۇيەسى قۇرىل­عان. بىراق شارۋاشىلىق قىز­مەتىنىڭ قاتى­سۋشىلارى ازىرگە ينفراقۇ­رى­لىمنىڭ بۇل ەلە­مەنت­تەرىن وتە باياۋ پايدالانۋدا جانە بۇرىن­عى­سىنشا بوتەن ۆاليۋ­تالاردا جۇمىس ىستەيدى. جاع­داياتتى تۇبەگەيلى وزگەرتۋىمىز, ءوزىمىزدىڭ ەۋرازيالىق ۆاليۋتا-قارجى جۇيەسىن قۇرۋىمىز كەرەك دەپ سانايمىن. بۇل ءبىزدى تاۋە­كەلدەردەن ساقتاندىراتىن ءارى سەنىمدى, اشىق, قولايلى, ءتيىمدى جانە شارۋاشىلىق جۇرگىزۋشىلەر ءۇشىن سالماق سالمايتىن جۇيە بولار ەدى, – دەپ اتاپ ءوتتى س.گلازەۆ.

ول بۇل ناتيجەگە قالاي كەلۋ جونىندەگى ۇسىنىستارىن دا ورتاعا سالدى. ياعني ۇلتتىق ۆاليۋتالاردىڭ باعامىن تۇراقتاندىرماسا, وداق شەڭبەرىندە دۇنيەگە كەلمەك جاڭا جوبانىڭ اياعىنا تۇساۋ بولاتىن كورىنەدى. سول سەبەپتى ەاەو مەملەكەتتەرى اراسىندا ۆاليۋتا باعامدارىن تۇراقتاندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى كەلىسىمگە قول قويۋ كەرەك.

«ەۋروپالىق وداقتا قولدانىلعان «ۆاليۋتا باتپىراۋىعى» ىسپەتتەس ەاەو ەلدەرى اراسىندا دا ۆاليۋتا باعامىن تۇراقتاندىرۋدى قامتاماسىز ەتەتىن كەلىسىمدەرگە قول جەتكىزۋدىڭ قاجەتتىگى ءپىسىپ جەتىلدى», دەگەن س.گلازەۆ وسى مىندەتتەرگە قاتىستى ۇسىنىستارىن جىكتەپ تۇرىپ ءتۇسىندىردى. العاشقىسى, ەۋرا­زيالىق بيرجالاردى جانە باعا بەلگىلەۋ مەحانيزمدەرىن قالىپ­تاستىرۋ. بۇل باعىت وداق مەم­لە­كەت­تەرىنىڭ باسشىلارى تۇتاس­تاي ماقۇلداعان ەۋرازيالىق ەكو­نو­مي­كالىق ينتەگراتسيانى دامى­تۋ­دىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى سترا­تەگيا­لىق باعىتتارىنىڭ جوباسىندا كوزدەلگەن. ەكىنشى باعىت, ۇلتتىق ۆاليۋتالاردا ەسەپتەسۋ ءۇشىن ارتىقشىلىقتار بەرۋ. تمد مەملەكەتارالىق بانكى كوم­مەر­تسيا­لىق بانكتەرگە قاراعاندا نە­عۇرلىم تومەن تاريفتەرمەن كون­­ۆەر­سيالىق وپەراتسيالاردى قام­­تاماسىز ەتۋدە ماڭىزدى ءرول ات­قا­رار ەدى. ول بۇدان باسقا, ۇلت­تىق ۆاليۋ­­تالارداعى ەسەپتەسۋلەر­گە ۆاليۋ­­­تالىق باقىلاۋدى قول­دانباۋ­دى جانە ءوزارا ساۋدا مەن بىرلەس­كەن ين­­ۆەس­­تيتسيالارعا كرەديت بەرۋ جانە قار­­جىلاندىرۋ ماسەلەلەرىن قاراۋ­دى ۇسىندى.

سونىمەن, ەاەو كەڭىستىگىندە رەسەي قىتاي ءيۋانىنىڭ كومەگىمەن رۋبل­گە ەاەو-دا رەزەرۆتىك ۆاليۋ­تا مارتەبەسىن بەرۋگە مۇددەلى بو­لىپ وتىرعانى دا, ۆاليۋتا باعا­مىن اقش دوللارىنا قاتىس­تى تەربەلىستەردەن بىرلەسىپ قورعاۋ­عا, بۇل ءۇشىن ەۋروپالىق وداق تاجى­ريبەسىندە سىننان وتكەن ۆاليۋتا باتپىراۋىعى جوباسىن وداق كولە­مىندە جەرسىندىرۋگە دايىن ەكەنى بەلگىلى بولدى. سەبەبى ەۋرو­پا­لىق وداقتا «ۆاليۋتا بات­پى­راۋى­عى» جوباسى ۆاليۋتا قورجى­نى مىن­دەتىن اتقاردى. مۇنى حالىق­ارالىق دەڭگەيدەگى ساراپشىلار دا مويىندايدى. بەلارۋس مەم­لەكەتتىك ۋني­ۆەرسيتەتى قارجى كافەد­راسىنىڭ دوتسەنتى يۋري گرۋ­زيتس­كي 2017 جىلى بەلارۋس ەكونوميكالىق جۋرنالىندا «ۆاليۋتالىق باتپى­راۋىق­تان – ەۋروعا دەيىن» اتاۋى­مەن جاريالانعان ساراپتاماسىن­دا ەۋروپالىق وداققا مۇشە ەلدەر ورتاق ۆاليۋتا تۋرالى مامىلەگە كەلىسكەن­گە دەيىن بىرنەشە كەزەڭدى باس­­تان كەشكەنى ايتىلعان. باستاپقىدا وداققا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ەكو­نوميكاسىنداعى ەلەۋلى قۇرى­لىم­دىق ايىرماشىلىقتار, اقشا-نە­سيەلىك جانە قارجىلىق قاتى­­ناس­تاردى رەتتەۋ ءۇشىن ۇلتۇستىلىك بي­لىككە ەگەمەندىك قۇقىقتارىن بەرۋ­­دى قالاماۋ, وتكەن عاسىردىڭ 1970-1980 جىلدارىنداعى ەكونو­مي­كالىق جانە ۆاليۋتالىق داعدا­رىستار ۆەرنەر جوسپارىنىڭ تو­لىق ورىندالۋىنا مۇمكىندىك بەر­مەدى. وسىعان قاراماستان, 1970 جىل­داردىڭ سوڭىندا ەكونوميكالىق جانە ۆاليۋتالىق وداق قۇرۋ جولدارىن ىزدەۋ كۇشەيتىلدى. 1979 جىلى باتىس ەۋروپاداعى ينتەگراتسيالىق پروتسەستەردىڭ دامۋىن جەڭىلدەتۋ ماقساتىندا ەۋروپالىق ۆاليۋتا جۇيەسى (ەۆج) قۇرىلىپ, ەۋروپالىق ۆاليۋتا بىرلىگىنىڭ شارتتى ەسەپ بىرلىگىنە نەگىزدەلدى. بۇل فاكتور باستاپقىدا ەو-عا مۇشە ەلدەردىڭ ۆاليۋتا قورجىنى مىندەتىن اتقاردى. ەۋرو 1999 جىلى قاڭتاردىڭ 1-ىندە ومىرگە كەلدى. سول كەزدە ايماقتاعى 10 مەملەكەت ەۋروعا قاتىستى وزدەرى­نىڭ پايىزدىق ۇستەمەلەرى مەن ايىرباس باعامىن بەكىتىپ, ەۋروپا ورتا­لىق بانكىنە تاپسىردى. ءۇش جىلدان كەيىن اينالىمعا جاڭا بانكنوتتار مەن مونەتالار ەندى.

– ءار ۆاليۋتانىڭ ۇلەسى وسى ەل­دەر­دىڭ ەۋروپالىق وداقتىڭ ءىجو-دەگى جانە ونداعى ساۋداداعى سالىستىرمالى ۇلەسىن, سونداي-اق ولاردىڭ قىسقامەرزىمدى ۆاليۋتالىق قولداۋ تەتىكتەرىنە قوسقان ۇلەسىن كورسەتتى. بۇل مەحانيزمنىڭ جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن ورتالىق بانكتەرگە ۆاليۋتا نارىعىنداعى ينتەرۆەنتسيالاردى ۇيلەستىرۋ قاجەت بولدى, – دەپ ويىن تۇيىندەپتى يۋ.گرۋزيتسكي.

رەسەي رۋبلگە ەاەو-دا حالىق­ارالىق رەزەرۆ مارتەبەسى بەرىلۋىنە بەك سەنىمدى. ورتاق ۆاليۋتا تۋرالى ماسەلەگە اشىق تۇردە نۇكتە قويۋعا تالپىنعان جيىن 2018 جىلى قازان ايىندا ەرەۆاندا وتكەنىن ايتا كەتەيىك. بۇل جيىندا وداققا مۇشە ەلدەر قارجى نارىعىنا قاتىستى قول­­دانىستا جۇرگەن زاڭداردى ۋني­في­كاتسيالاۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى. جيىن بارىسى جابىق ەسىك جاع­دايىندا وتكەندىكتەن, ون­داعى قارالعان ماسەلەلەر دە ازىرگە قۇپيا. ەاەو رەسمي سايتىندا جا­ريا­لان­عان اقپاراتتا «مۇشە مەملەكەتتەر اراسىندا ساۋدا-ساتتىقتى ۇلت­تىق ۆاليۋتامەن جۇرگىزۋ تۋرالى ءسوز بولدى» دەگەن حابارلاما عانا بار.

وزگەگە قاراپ كوش تۇزەۋگە ەرتە

تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ كەڭەس­شىسى بولعان قارجىگەر ءىلياس يساەۆ رەسەي مەن قىتاي ەلدەرى فو­رۋ­مىندا ايتىلعان بۇل يدەيا ادەمى قيالدىڭ «جەمىسى» ەكەنىن اي­­تادى. ءدال قازىر ەاەو شەڭ­بەرىن­دە دوللاردان باس تارتىپ, ۆاليۋ­تا باتپىراۋىعى جوباسىن جۇ­زە­گە اسىرۋعا مۇمكىندىك جوق. سە­بەبى ۆاليۋ­تا باتپىراۋىعىنا قان­داي فاك­توردىڭ دەم بەرەتىنى ازىر­گە بەلگىسىز. ساراپشىنىڭ تۇسىن­دىرۋىن­شە, بۇل مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ەاەو-عا مۇشە ەلدەردىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتالارى مەن ءرۋبلدىڭ ءبىر-بىرىنە ىقپال ەتۋ تەتىكتەرىن زەرتتەۋ كەرەك.

– ءبىزدىڭ ەلدە تەڭگە مەن ءرۋبلدىڭ ءبىر-بىرىنە ىقپال ەتۋ تەتىكتەرى جەتكىلىكتى دەڭگەيدە زەرتتەلمەيدى. بارلىق نازار اقش دوللارى مەن تەڭگەنىڭ جۇبىنا اۋىپ كەتكەن. ەگەر وسى فاكتورلار ەاەو شەڭبەرىندە زەرتتەلسە, ورتاق ۆاليۋتانىڭ قاجەت­تىگى تۋرالى ميف وزىنەن ءوزى سەيىلىپ, ءۇشىنشى ەلدەردىڭ كومەگىمەن دوللارسىزداندىرۋدى باستاۋ ماسەلەسىنە نۇكتە قويىلادى. بۇل ماسەلەدە ءاربىر ەل ءوز مۇمكىندىگىنە سەنۋ كەرەك. ازىرگە ەاەو كوشىن العا سۇيرەيمىن دەپ تۇرعان ەلدى كورگەن جوقپىن, – دەيدى ءى.يساەۆ.

قارجىگەر وسى رەتتە ەاەو-عا ەۋروپالىق وداققا قاراپ كوش تۇ­زەۋ­دىڭ ۋاقىتى ءالى الىس ەكەنىن, ەۋرو­پالىق وداقتا قولدانىلعان ۆاليۋ­تا باتپىراۋىعى ىسپەتتەس جوبانى سىناۋدىڭ كەزى كەلمەگەنىن ايت­تى. ورتاق قارجىلىق ورتا بولۋ ءۇشىن ماكروەكونوميكالىق كورسەتكىشتەر تەڭەسۋى ءتيىس. ماسەلەن, ينفلياتسيا, مەملەكەتتىك بيۋدجەت تاپشىلىعى, اقشا-نەسيە ساياساتى, پايىزدىق مول­شەرلەمەلەر, سالىقتار, ۆاليۋ­تا­لىق زاڭدار بىردەي بولۋى شارت. ينتەگراتسيانىڭ جەتكى­لىكتى دارە­جەسىنە كوتەرىلمەگەن مەملە­كەت­­­تەردىڭ ورتاق ۆاليۋتا ەنگىزۋى ۆاليۋ­­تالىق رەتتەۋدەن ايىرىلىپ قالاتى­نىن العا تارتقان قارجىگەر ەۋرو­پالىق وداق ەلدەرىنىڭ ىشىندە بولىپ جاتقان داعدارىستا ۇلتتىق ۇكىمەتتىڭ السىزدىگى بايقالعانىن ايتتى. ءتىپتى كەزىندە ەۋروپا وداعى­نىڭ تاجىريبەسىن زەرتتەگەن ەۋرازيا­لىق ساراپشىلار ولار ورتاق ۆاليۋتا ەنگىزگەندە بىرقاتار قاتەلىك جىبەر­گەنىن انىقتاعان.

دەرەكتەردى سويلەتسەك, اقش قارجى مينيسترلىگىنىڭ سوڭعى ەسەبى كورسەتكەندەي, قىركۇيەكتىڭ ورتاسىنا قاراي قىتاي پورتفەلى 1,08 ترلن اقش دوللارىنا دەيىن قىسقاردى. بۇل 2015 جىلدان بەرگى ساتىلىمنىڭ ەڭ جىلدام قارقىنىن كورسەتەدى. ال رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ورتالىق بانكى حالىقارالىق رەزەرۆتەر قۇرىلىمىنداعى دوللاردىڭ ۇلەسىن 23,7%-عا دەيىن ارتتىردى. ءبىر جىل بۇرىنعى كورسەتكىش 23,6% پايىز بولاتىن. دەمەك ءىس جۇزىنە كەلگەندە دوللاردان باس تارتۋعا رەسەي دە, قىتاي دا ازىرگە دايىن ەمەس.

ءى.يساەۆ قولدانىستا جۇرگەن زاڭداردى ۋنيفيكاتسيالاۋ ەاەو نارىعى ءۇشىن كەرەك ەكەنىن ايتادى. سەبەبى ەاەو – تەك ەكونو­مي­كا­­لىق وداق قانا ەمەس, ادام­دار­­دىڭ قوزعالىسى, ورتاق نارىق. ساقتاندىرۋ نارىعىن بىرىزدەن­دىرۋ كەزىندە ەاەو ەلدەرى كاسىپورىن­داردى ساقتاندىرۋ قالاي جۇمىس ىستەيتىنىن ناقتى تۇسىنەدى, بانك سەكتورىنىڭ جۇمىسى ۇيلەستىرىلەدى.

– قارجى سەكتورى بيزنەس ءۇشىن ماڭىزدى بولادى دەپ ەسەپتەيمىن. ءوزارا ەسەپ ايىرىسۋلاردى وڭايلاتۋ ينتەگراتسيا ءۇشىن وتە ماڭىزدى, – دەيدى ءى.يساەۆ.

ساراپشىلار ەاەو-عا مۇشە ەلدەرگە ۇلتتىق ۆاليۋتاسىمەن ەسەپ ايىرىسۋعا مۇمكىندىك تۋعانىن ايتىپ وتىر. «ۆاليۋتالىق سۆوپ» جۇيەسىنە كوشىپ, دوللاردى اينالىپ وتۋگە دە بولادى. اقش دوللارىن اي­نالىپ وتۋگە مۇمكىندىك تۋىپ تۇر­عان كەزدە ورتاق ۆاليۋتا تۋرالى ما­سەلە كوتەرۋدىڭ ءتىپتى قاجەتى جوق. مىسالى, قىرعىزدارمەن ەسەپ ايى­رىسقاندا ءبىز تەڭگەنى, قىرعىزدار سومدى قولدانۋعا بولادى. بۇل ءۇشىن ورتاق ۆاليۋتا تۋرالى ەمەس, ۇلكەن ۆاليۋتالىق سۆوپ تۋرالى كوپجاقتى كەلىسىمگە قول قويساق جەتكىلىكتى.

– ءبىز رەسەيدەن كەلەتىن يمپورت­تىڭ جارتىسىن رۋبلمەن تولەيمىز. بۇل بىزگە ءتيىمسىز. رەسەيدىڭ ورتالىق بانكىمەن ۇلكەن ۆاليۋتالىق سۆوپ تۋرالى ۋاعدالاسۋ كەرەك. ايتا كەتۋ كەرەك, رەسەي مەن قىتاي ءوزارا ەسەپ ايىرىسۋدا دوللاردى كوپ پايدالانبايدى, ونىڭ ورنىنا رۋبل-يۋان كوبىرەك پايدالانىلادى, – دەيدى ءى.يساەۆ.

قارجىگەردىڭ تۇسىندىرۋىنشە, ورتاق نارىقتى قالىپتاستىرۋدى قولدانىستاعى زاڭنامانى ستاندارتتاپ, قارجى ينستيتۋتتارى بو­يىنشا نورماتيۆتىك تالاپتاردى تەڭەس­تىرۋدەن باستاۋ كەرەك. بۇل پروتسەسس بولعاندىقتان, نارىقتى رەتتەۋ جونىندەگى بىرىڭعاي ورگان قۇرىلۋى ءتيىس. بۇل وتە كۇردەلى. سوندىقتان بۇل ۇلتتىق ۆاليۋتالاردىڭ, قارجى نارىعىن رەتتەۋ ماسەلەسىمەن جانە تۇراقتىلىعىمەن تىعىز بايلانىس­تى. رەسەي سىرتقى ساۋداداعى ەڭ ءىرى ارىپتەسىمىز, بىراق قارجى نارى­عىندا دەربەس ساياسات جۇرگىزۋ قاجەت. ەكونوميكامىزدى دامىتساق, ارتا­راپتاندىرساق, تەك رەسەي باعىتى ەمەس, ءۇندىستان, تاياۋ شىعىس ەلدەرىن دە بەتكە الۋىمىز مۇمكىن. ىرگەدەگى وزبەكستاننىڭ قازاقستانمەن شەكاراسىندا قورعاس بەكەتى سياقتى ساۋدا نۇكتەسىن سالۋ تۋرالى ۇسىنىسى دا ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ مۇمكىندىگىن رەسەيگە نەمەسە ەاەو ەلدەرىنە عانا ەمەس, ازيا قۇرلىعىنا قانات جايۋعا جەتەتىنىن كورسەتىپ تۇر.

– بىزگە ەاەو سياقتى ەكونومي­كالىق وداقتار حالىقارالىق دەڭ­گەي­دە تاجىريبە جيناۋ جانە مەم­لە­كەتتىك-ۇلتتىق مۇددەنى تابان تىرە­سىپ قورعاۋدى ۇيرەنۋ ءۇشىن كەرەك. سوڭعى جۇزجىلدىقتا جەر بەتى­نىڭ حالقى ەۋروپالىق, ازيالىق, لاتىنامەريكالىق بولىپ بولىنە باستادى. ءتىپتى افريكالىقتاردىڭ وزدەرى جەكە وداق قۇرىپ العان. اراب ەلدەرىنىڭ ليگاسى تاعى بار. ەۋرازيالىق قۇرلىقتاعى تۇركى حالىقتارىنىڭ ورتاق مۇددەلەرى بار. مۇمكىن الداعى جارتى عاسىر­دا تۇركى تەكتەس حالىقتاردىڭ ەكونو­ميكالىق وداعى ءتارىزدى قۇرىلىمدا بولۋىمىز مۇمكىن, – دەدى ءى.يساەۆ.

ەۋرو نەگە ينفلياتسياعا ۇشىرامايدى؟

رەسەيلىك ساراپشىلار ورتاق ۆاليۋتا تۋرالى ماسەلە كوتەرىلسە, ەۋروپالىق وداق تاريحىن العا تارتادى. ەۋرووداقتىڭ ۇلگىسىن بىزبەن سالىستىرۋعا كەلمەيتىنىن اتالعان ەلدەردەگى ينفلياتسيا دەڭگەيىنە قاراپ باعامداۋعا بولادى. سەبەبى ەۋرو باعامى العاشقى جىلداردان باستاپ تۇراقتى بولىپ, باعاسىن بەلگىلەپ الدى. 2019 جىلعى جەلتوقساندا ەۋروپالىق وداقتاعى ينفلياتسيا دەڭگەيى 0,27%-دى قۇرادى. بۇل 2019 جىلعى قاراشادان 0,44% كوپ جانە 2018 جىلعى جەلتوقساننان 0,28% كوپ. سونىمەن بىرگە ينفلياتسيا 2019 جىلدىڭ باسىنان باستاپ 1,57%, ال جىلدىق نەگىزدە 1,57% قۇرادى. 2019 جىلى ەو الەمدەگى ينفلياتسيا دەڭگەيى بويىنشا 10-ورىندا بولدى.

2017 جىلى ورتاشا جىلدىق باعام 1 دوللار ءۇشىن 326 تەڭگە بولدى. بۇگىنگى مالىمەتتەردى قاراڭىز: 2020 جىلدىڭ قازان ايىندا 1 اقش دوللارى 425-430 تەڭگەنىڭ ارا­سىن­دا تەربەلىپ تۇر. قارجىگەر ايدار­حان قۇسايىنوۆ ەاەو قارجى نارى­عىندا بىرىڭعاي ۆاليۋتا­نىڭ پايدا بولۋ مۇمكىندىگىن جوققا شى­عارما­سا دا, ازىرگە قاجەت ەمەس ەكە­نىن اشىق ايتتى. ەكونوميستىڭ پىكى­رىن­شە, بۇل ماسەلە كوتەرىلەر بولسا, مىن­­دەتتى تۇردە «ەميسسيوندىق ور­تا­­­لىق اقشا قاي ەلدە باسىلدى؟» دەگەن ماسەلە تۋىندايدى. بۇل ماسە­­لە كۇن تارتىبىنە شىعار بولسا, با­سىم­دىق رەسەيگە بەرىلەرى داۋسىز. ەۋرا­زيالىق ەكونوميكالىق كوميس­­سيا­نىڭ ينتەگراتسيا جانە ماكرو­ەكونو­ميكا جونىندەگى ءمينيسترى س.گلازەۆتىڭ بيىل 20 اقپان كۇنى eurasiancommission.org پور­تالىندا جاريالانعان سۇحباتىن­دا ايتىلعان دەرەكتەرگە سەنسەك, ەاەو ءىجو-ءسىنىڭ 87 پايىزى رەسەيلىكتەردىڭ ۇلەسىندە.

– بۇل جەردە ەۋرو تاريحىمەن سالىستىرۋدىڭ كەرەگى جوق. ەۋرو ۆاليۋتاسى ەگەمەندىكتىڭ ءبىر بولىگىن ۇلتتىق سيپاتتان جوعارى تۇرعان ورگانعا بەرۋگە ساياسي شەشىمدەر قا­بىل­دانعاننان كەيىن عانا پايدا بولدى. باستاپقى كەزدە «مۇشە مەم­­­لەكەتتەر ءوز ىشىندە ۇلتتىق ۆاليۋ­تاسىن قولدانىپ, ەاەو ەل­دەرى­مەن بايلانىستا ورتاق ۆاليۋتا قول­­دانادى» دەگەن شەشىمدەر بولۋى مۇمكىن. بىراق ودان ءۇمىت كۇتىپ وتىر­عان جوقپىن», دەيدى ا.قۇسايىنوۆ.

ونلاين-رەجىمدە وتكەن «ەاەو مەن قىتايدىڭ ء«بىر بەلدەۋ, ءبىر جول» باستاماسىن ۇش­تاس­­­تىرۋ» فورۋمىنداعى دوللار­سىز­دان­دىرۋ تاقى­رىبى الدا بولا­تىن پىكىر­تالاس­تار­دىڭ سالماق­تى ەكەنىن بايقات­تى. ونىڭ قورىتىن­دىسى قازاقستان ۇكى­­مەتى­نىڭ ەكونو­ميكالىق جانە ساياسي بىلىك­تىلىگىنە تاعى دا سىن بولماق.

الماتى