انشىلەردىڭ حالىق الدىنداعى ءتارتىبى جانە فونوگراممانى قولدانۋى زاڭمەن رەتتەلەدى. سەنات سپيكەرى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن پالاتانىڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە مادەنيەت ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ قابىلدادى.
بۇل زاڭ بۇرىنعى زاڭنان وزگەرەك
م.اشىمباەۆ ەلىمىزدىڭ مادەنيەت سالاسىن دامىتۋ ءۇشىن بۇل قۇجاتتىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«وسى زاڭ كىتاپحانا جانە باسپا ءىسىن جەتىلدىرۋگە, وتاندىق ەلەكتروندى كىتاپحانا قالىپتاستىرۋ مەن ونىڭ قورىن كەڭەيتۋگە جاعداي جاسايدى. سونداي-اق مادەنيەت ۇيىمدارى مەن شىعارماشىلىق وداقتاردىڭ جۇمىسىن قولداۋعا جانە كونتسەرتتىك قىزمەتتى رەتتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى سەنات توراعاسى.
سونداي-اق م.اشىمباەۆ قابىلدانعان زاڭ ۇلتتىق مادەني قۇندىلىقتارىمىز بەن مۇرالارىمىزدى ساقتاۋعا ىقپال ەتەتىنىن دە تىلگە تيەك ەتتى. زاڭدا زورلىق-زومبىلىقتى, ۇلتارالىق, ءدىني, ناسىلدىك الاۋىزدىقتى جانە قاتىگەزدىكتى ۇگىتتەۋگە باعىتتالعان كەز كەلگەن كونتەنتكە تىيىم سالىناتىنى كورسەتىلگەن. مۇنىڭ ءبارى بۇقارالىق ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋشىلارعا جانە ارتىستەرگە قاتىستى.
زاڭ جوباسىن سەناتورلارعا تانىستىرعان مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى اقتوتى رايىمقۇلوۆا قۇجات مادەنيەت سالاسىن دامىتۋعا قولايلى جاعداي جاسايتىنىن اتاپ ءوتتى.
«جوبا قامتىعان نەگىزگى باعىتتار – كىتاپحانا جانە باسپا ءىسى, مادەني-كوپشىلىك ءىس-شارالاردى رەتتەۋ ماسەلەلەرى جانە شىعارماشىلىق وداقتاردى قولداۋعا قاتىستى تۇزەتۋلەر بولىپ وتىر. سوعان سايكەس «ۇلتتىق ارحيۆ قورى جانە ارحيۆتەر تۋرالى», «مادەنيەت تۋرالى» جانە «مەملەكەتتىك م ۇلىك تۋرالى» زاڭدارعا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلەدى. ولاردىڭ نەگىزگى بلوگى مادەنيەت سالاسىنا قاتىستى», دەپ ءتۇسىندىردى ا.رايىمقۇلوۆا.
ماسەلەن, زاڭ جوباسىندا ەلەكتروندى كىتاپحانا سالاسىنا قاتىستى نورمالار ەنگىزىلگەن. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بۇل قادام ەلىمىزدىڭ مادەني قۇندىلىقتارى مەن ۇلتتىق مادەني يگىلىگىن ەلەكتروندىق فورماتتا ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«2007 جىلدان باستاپ ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانا بازاسىندا قازاقستان ۇلتتىق ەلەكتروندىق كىتاپحاناسىنىڭ جوباسى ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار بۇگىندە ەلىمىزدىڭ ەلەكتروندىق كىتاپحاناسىن ىرىكتەۋ, قالىپتاستىرۋ, تولىقتىرۋ جانە دامىتۋ ءتارتىبىن ايقىندايتىن زاڭنامالىق بازا جوق.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەني قۇندىلىقتارى مەن ۇلتتىق مادەني يگىلىگىن ەلەكتروندىق فورماتتا ساقتاۋ باعىتىندا ايتىلعان ولقىلىقتاردى جويۋ, سونداي-اق حالىقتىڭ زياتكەرلىك الەۋەتىن ارتتىرۋ جانە قازاقستاندىق عىلىم مەن مادەنيەتتى تانىمال ەتۋ بويىنشا جاعدايلاردى ارتتىرۋ ماقساتىندا زاڭ جوباسىندا ەلەكتروندىق كىتاپحانا ماسەلەلەرىن رەتتەيتىن نورمالار كوزدەلىپ وتىر», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
قۇجاتتىڭ تاعى ءبىر باعىتى كونتسەرتتىك, ويىن-ساۋىق ءىس-شارالارىن وتكىزۋ كەزىندە تۋىندايتىن بىرقاتار پروبلەمانى قامتيدى. ماسەلەن, بۇعان دەيىن ورىنداۋشىلار كونتسەرت وتكىزۋ كەزىندە ادەپسىز ارەكەت جاساپ, ساحنادا ماس كۇيىندە ونەر كورسەتكەن ساتتەرى بولعان ەدى. سونداي-اق جوسپارلانعان كونتسەرتتەردى بۇزۋ, ادەپسىز سوزدەرى بار رەپەرتۋار تاڭداۋ, كورەرمەندەردى حاباردار ەتپەي فونوگرامما پايدالانعان وقيعالار دا كەزىكتى.
«زاڭ جوباسى اياسىندا زاڭنامالىق دەڭگەيدە ورىنداۋشىلاردىڭ وسىنداي مىنەز-قۇلقىنا جول بەرمەۋ بويىنشا بىرقاتار مىندەتتەمەلەردى ەنگىزۋ ارقىلى وسى ماسەلەلەردى بارىنشا رەتتەۋگە تىرىستىق. ولاردىڭ ىشىندە ماڭىزدى نورمالاردىڭ ءبىرى – مۋزىكالىق شىعارمالاردى ورىنداۋشىلاردىڭ فونوگراممالاردى قولدانۋى تۋرالى كورەرمەندى حابارلاۋ. فونوگراممالاردى پايدالانۋ ءتارتىبى زاڭعا تاۋەلدى اكتىدە ايقىندالادى. بارلىق جارنامالىق ونىمدەردە جانە كاسسالار جانىندا مىندەتتى تۇردە فونوگراممانى پايدالانۋ بويىنشا حابارلاما بەرىلەدى. بۇل كورەرمەنگە فونوگرامما پايدالاناتىن كونتسەرتكە بيلەت ساتىپ الۋ نەمەسە ودان باس تارتۋ تاڭداۋىن جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بيلەتتىڭ قۇنىنا دا اسەر ەتەدى», دەدى ا.رايىمقۇلوۆا.
زاڭ جوباسىنىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى, وڭىرلىك مادەنيەت ۇيىمدارىنىڭ قىزمەتىن ۇيلەستىرۋ ماقساتىندا ۇسىنىستار ازىرلەۋ ىسپەتتى وڭىرلىك كوركەمدىك كەڭەستەر قۇرۋ كوزدەلمەك.
«كوركەمدىك كەڭەس جۇمىسى ءوز جەمىسىن بەرىپ كەلەدى. تەاترلاردىڭ رەپەرتۋارى جاقسارىپ, كينوجوبالاردىڭ ساپاسى ارتتى, ادەبيەت پەن ونەر شىعارمالارىنىڭ دا دەڭگەيى ارتىپ وتىر. تۇراقتى نەگىزدە سالانىڭ داۋلى ماسەلەلەرى تالقىلاۋعا شىعارىلىپ, ءوز شەشىمىن تاپتى. سونىمەن قاتار رەسپۋبليكالىق كوركەمدىك كەڭەس اياسىندا بارلىق سالانىڭ كوپتەگەن پروبلەمالىق ماسەلەسىن قامتۋدىڭ مۇمكىن ەمەسىن تاجىريبە كورسەتىپ وتىر. وسىعان وراي, زاڭ جوباسىندا نەگىزگى مىندەت وڭىرلىك مادەنيەت ۇيىمدارىنىڭ قىزمەتىن ۇيلەستىرۋ ماقساتىندا ۇسىنىستار ازىرلەۋ ىسپەتتى وڭىرلىك كوركەمدىك كەڭەستەر قۇرۋ كوزدەلگەن», دەدى مينيستر.
ا.رايىمقۇلوۆانىڭ ايتۋىنشا, 2017 جىلى ەنگىزىلگەن اۆتورلارعا قوعامدىق ماڭىزى بار ادەبيەت ءۇشىن قالاماقى تولەۋ تاجىريبەسى ءىس جۇزىندە ىڭعايسىز قايشىلىقتارعا سوقتىرعان.
«اۆتوردان ادەبيەتتەردى ساتىپ الۋ اۆتورلىق قۇقىقتىڭ بارلىق مەرزىمىنە مەملەكەتكە اۆتورلىق قۇقىق بەرۋدى كوزدەيدى. ول اۆتوردىڭ ءومىر سۇرگەن كەزىندەگى مەرزىم جانە ودان كەيىنگى 70 جىل. بۇل تۇرعىدا مەملەكەت ادەبيەتتى ونى مەملەكەتتىك كىتاپحانالارعا وتەۋسىز نەگىزدە تاراتۋ ءۇشىن عانا ساتىپ الاتىنىن ايتا كەتكەن ءجون.
ءوز كەزەگىندە اۆتوردىڭ قايتا شىعارۋعا نەمەسە كىتاپ دۇكەندەرىنە ساتۋعا نەمەسە ونى باسقا جولدار ارقىلى ساتۋعا قۇقى جوق. بۇل جاعدايدا مەملەكەتتىڭ حالىققا مادەني ءونىمنىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى مىندەتى ورىندالمايدى, كەرىسىنشە شەكتەلىپ وتىر. وسىعان وراي, جوبادا ەلىمىزدىڭ كىتاپحانالارىنا ادەبيەتتى باسىپ شىعارۋ جانە تاراتۋ ماقساتىندا اۆتوردان ادەبيەتتەردى بەلگىلى ءبىر مەرزىمگە ساتىپ الۋ قاراستىرىلىپ وتىر. ودان ءارى اۆتور ونى باسىپ شىعارۋعا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىمەن تىيىم سالىنباعان كەز كەلگەن باسقا جولدارمەن تاراتۋعا قۇقىلى بولادى», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى مەملەكەتتىك كىتاپحانالار مەن مۋزەيلەردىڭ اقىلى قىزمەتتەرىنە دە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, قولدانىستاعى زاڭدا اتالعان مەكەمەلەردىڭ اقىلى قىزمەت كورسەتۋىن شەكتەيتىن ماسەلەلەر بار.
«قولدانىستاعى «مادەنيەت تۋرالى» زاڭدا مۋزەيلەر مەن كىتاپحانالار ىسكە اسىرۋعا قۇقىلى اقىلى قىزمەت تۇرلەرىنىڭ ءتىزىمى جانە ولاردان پايدا تابۋ ءتارتىبى قاراستىرىلعان. ءتىزىم سول كەزدە مەملەكەتتىك مەكەمە نىسانىندا جۇمىس ىستەگەن كىتاپحانالار مەن مۋزەيلەرگە قۇقىق بەرۋ ءۇشىن زاڭعا ەنگىزىلگەن بولاتىن. بيۋدجەت زاڭناماسىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس, ەگەر اقىلى قىزمەتتەر قۇقىعى سالالىق زاڭداردا كوزدەلمەسە, كوممەرتسيالىق ەمەس بولىپ تابىلاتىن مەملەكەتتىك مەكەمەلەردىڭ نىسانىندا قۇرىلعان ۇيىمداردىڭ مۇنداي قىزمەتكە قۇقىعى جوق.
الايدا بۇگىندە قازاقستاننىڭ كوپتەگەن مۋزەيى مەملەكەتتىك كاسىپورىندارعا اينالعان. قولدانىستاعى زاڭدا مۋزەيلەر مەن كىتاپحانالارعا تابىس تابۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن نورما كاسىپورىنداردىڭ اقىلى قىزمەتتەر كورسەتۋ اياسىن شەكتەپ وتىر.
وسىعان وراي, زاڭ جوباسىندا وسى نورمانىڭ قولدانىلۋى مەكەمەلەر تۇرىندە قۇرىلعان ۇيىمدارعا عانا ۇسىنىلىپ وتىر. كاسىپورىندار «مەملەكەتتىك م ۇلىك تۋرالى» زاڭ تالاپتارى اياسىندا ىسكە اسىراتىن بولادى. سونىمەن قاتار وسى زاڭ جوباسى اياسىنداعى ەڭ ماڭىزدى نورمالاردىڭ ءبىرى – مەملەكەت ءجۇز پايىز قاتىساتىن ۇيىمداردى جەكەشەلەندىرۋگە تىيىم سالاتىن تۇزەتۋ», دەدى ا.رايىمقۇلوۆا.
تۇرمىستىق قالدىقتى وڭدەۋ كولەمى وتە تومەن
سونىمەن قاتار وتىرىستا سەناتورلار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قالدىقتاردى ەنەرگەتيكالىق كادەگە جاراتۋ, سۋ قورعاۋ بەلدەۋلەرى جانە جۇكتەردى تەمىر جول كولىگىمەن تاسىمالداۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن قارادى.
سەنات توراعاسى م.اشىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا جينالىپ قالعان تۇرمىستىق قالدىقتاردىڭ جالپى كولەمى 100 ميلليون توننادان استام. سوعان قاراماستان ەلىمىزدە ولاردى قايتا وڭدەۋ دەڭگەيى وتە تومەن. قازىرگى تاڭدا بۇل كورسەتكىش 14,9 پايىزدى قۇرايدى.
دەپۋتاتتاردىڭ باستاماشى بولۋىمەن دايىندالعان زاڭ جوباسىندا كومۋگە جاتاتىن قالدىقتاردىڭ كولەمىن ازايتۋ ءۇشىن ولاردى جاعۋ ارقىلى ەلەكتر ەنەرگياسىن الۋ ۇسىنىلعان.
سەناتورلارعا زاڭ جوباسىن ءماجىلىس دەپۋتاتى قۇرالاي قارەكەن تانىستىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, قۇجات قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردى ەلەكتر ەنەرگياسىن الۋ ماقساتىندا جاعۋ جولىمەن قايتا وڭدەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن قۇقىقتىق بازانى قامتاماسىز ەتپەك.
«جىل سايىن ەلىمىزدە شامامەن 5 ملن توننا قالدىق پايدا بولادى, ولاردىڭ تەك 15 پايىزى سۇرىپتالادى, قايتا وڭدەلەدى. قازىر وسى مىندەتتى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بۇكىل الەمدە قوقىس جاعاتىن كەشەندەر جۇمىس ىستەيدى. بۇل – قالدىقتاردى كومۋ كولەمىن ازايتۋدىڭ ءتيىمدى تەتىگى. بىزدە دە ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ ارقىلى قوقىستى تەرميالىق وڭدەۋمەن اينالىسۋعا مۇمكىندىك بار. مۇنداي ءتاسىل رەسپۋبليكاداعى پوليگونداردىڭ سانى مەن الاڭىن قىسقارتىپ, قالدىقتاردى جاعۋدان ەكولوگيالىق جانە ەكونوميكالىق ناتيجە الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
وسىعان وراي, زاڭ جوباسىندا ەكولوگيالىق كودەكس, «ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى تۋرالى» جانە «جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالانۋدى قولداۋ تۋرالى» زاڭدارعا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ ۇسىنىلعان», دەدى دەپۋتات.
قوقىس جاعاتىن زاۋىتتاردىڭ قورشاعان ورتاعا تەرىس اسەرىن ازايتۋ ءۇشىن قورشاعان ورتانى لاستاۋشى زاتتاردى شەكتەۋ, سونىڭ ىشىندە ولارعا مونيتورينگ جاساپ, ەۋروپالىق ستاندارتتارعا ساي تالاپ قويىلماق.
سەنات توراعاسى قۇجاتتا ەنەرگيانى كەپىلدى ساتىپ الۋ تەتىگىن قولدانۋ ماسەلەسى قاراستىرىلىپ, ۇسىنىلعانىن دا ايتتى.
«جالپى, بۇل زاڭ جوباسىن قابىلداۋ ەكولوگياعا وڭ اسەر ەتەتىنى انىق. ويتكەنى قۇجات قالدىقتاردىڭ سانى مەن ولاردىڭ پوليگونعا كەلىپ ءتۇسۋىن ايتارلىقتاي قىسقارتادى. بۇل ولاردىڭ قورشاعان ورتاعا تيگىزەتىن زاردابىن تومەندەتەدى», دەدى م.اشىمباەۆ.
زاڭ جوباسىن قاراۋ بارىسىندا سەناتورلار ونىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. سوعان وراي دەپۋتاتتار ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەردى تاعى دا پىسىقتاۋ كەرەك دەپ ەسەپتەپ, قۇجاتتى ماجىلىسكە قايتاردى.
وسى زاڭ قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردى ەنەرگەتيكالىق كادەگە جاراتۋعا قاتىستى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قۇقىقتىق مەحانيزمدەر قالىپتاستىرۋدى كوزدەيدى. وعان قوسا ەلدى مەكەندەردە سۋ قورعاۋ بەلدەۋلەرىنىڭ شەكارالارىن انىقتاۋ ماسەلەلەرىن رەتتەيدى. تەمىر جول كولىگى سالاسىندا «جۇك» تۇسىنىگىن ناقتىلاۋ جانە ۋاقىتشا تەڭگەرىم تولەمىن قولدانۋ مەرزىمىن ۇزارتۋ قاراستىرىلعان.
سونداي-اق زاڭ جوباسىندا ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ اۋكتسيونعا قاتىسۋعا ۇمىتكەرلەردى الدىن الا ىرىكتەۋ جونىندەگى نورمالار كوزدەلەدى.
سونىمەن قاتار سۋ كودەكسىنە, «تەمىر جول كولىگى تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە تەمىر جول كولىگى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭدارىنا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى.
مۇناي-گاز-حيميا سالاسىن دامىتۋ كەرەك
ودان بولەك, وتىرىس بارىسىندا سەناتورلار بىرقاتار دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى. سەناتور ساعىندىق لۇقپانوۆ ۇكىمەت باسشىسىنا جولداعان ساۋالىندا مۇناي-گازحيميا سالاسىن دامىتۋ ماسەلەسىن كوتەردى.
«وسىدان ون ەكى جىل بۇرىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مۇناي-حيميا ونەركاسىبىن دامىتۋدىڭ 2008-2013 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسى ازىرلەنگەن بولاتىن. الايدا 2010 جىلى ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ شەڭبەرىندە مۇناي-گاز سەكتورىن دامىتۋ جونىندەگى باعدارلامانىڭ قابىلدانۋىنا بايلانىستى الدىڭعى قۇجاتتىڭ قولدانىلۋى توقتاتىلدى.
اتالعان مۇناي-گاز سەكتورىن دامىتۋ باعدارلاماسىندا مۇناي-گاز ءوندىرۋ جانە كومىرسۋتەگىن تاسىمالداۋعا باستى نازار اۋدارىلىپ, مۇناي-حيميا ونەركاسىبىن دامىتۋ مەن رەتتەۋدە كۇتىلگەن كورسەتكىشتەر ەنگىزىلگەن جوق. سونىڭ سالدارىنان ءبىرىنشى باعدارلامادا كوزدەلگەن ەتيلەن-گليكول, تەرەفتال قىشقىلى, ەتيل-بەنزول, پولي-ۆينيل-حلوريد, پوليستيرول, پوليەتيلەن-تەرەف-تالات جانە بەنزول ونىمدەرىن شىعارۋ ىسكە قوسىلماي قالدى», دەدى دەپۋتات.
سەناتوردىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى تاڭدا كومىرسۋتەكتى رەسۋرستارى بار كورشىلەس ەلدەر وزدەرىنىڭ باسىمدىلىعىن ىسكە اسىرىپ, مۇناي-گاز-حيميا ونەركاسىبىن قارقىندى دامىتۋدا.
«رەسەيدە جىلىنا 5,5 ملن توننا پوليەتيلەن مەن پوليپروپيلەن وندىرەتىن 12 مۇناي-گاز-حيميا كەشەنى جۇمىس ىستەيدى. جالپى قۋاتى جىلىنا 7 ملن تونناعا دەيىن بولاتىن تاعى التى مۇناي-گاز-حيميا ونەركاسىبى كلاستەرىن سالۋ جوسپارلانعان. ازەربايجاندا پوليەتيلەن جانە پوليپروپيلەن ءوندىرۋ قۋاتى جىلىنا 300 مىڭ توننا, تۇرىكمەنستاندا – 550 مىڭ توننا, وزبەكستاندا 600 مىڭ توننادان استامدى قۇرايدى. ال قازاقستاندا جىلىنا نەبارى 70 مىڭ توننا پوليپروپيلەن وندىرىلەدى.
مۇناي-گاز-حيميا سالاسىنىڭ ءونىمى مۋلتيپليكاتيۆتى تيىمدىلىك بەرەتىنى بەلگىلى. پوليمەرلى شيكىزاتتان توڭازىتقىشتار, كونديتسيونەرلەر, اۆتوموبيلدەرگە ارنالعان كومپونەنتتەر, قۇرىلىس جانە قاپتاما ماتەريالدارى, ت.ب. ونىمدەرى شىعارىلادى. سالادا قۇرىلعان ءبىر جۇمىس ورنى جەتى قوسىمشا جۇمىس ورنىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, سالىنعان ءبىر دوللار 2,3 دوللار ءوسىمدى قامتاماسىز ەتەدى», دەدى س.لۇقپانوۆ.
دەپۋتاتتىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, الەمدىك ترەندتەرگە جانە ونداعان جىل بويى ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋدىڭ ساياساتىنا قاراماستان, قازاقستان مۇناي-گاز-حيميا سالاسىن دامىتۋدا بەلسەندىلىك تانىتىپ وتىرعان جوق.
«ورتاشا جانە ۇزاقمەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا كومىرسۋتەگى رەسۋرستارىنا يە ەلدەر ءۇشىن مۇناي-گاز-حيميا ونىمدەرى ەكسپورتتىڭ نەگىزىنە اينالاتىنىن نازارعا الا وتىرىپ, قازاقستان باسەكەلەستەردەن ارتتا قالۋدى ازايتۋ جونىندە شارالار قابىلداۋى قاجەت.
بۇل ءۇشىن قازاقستان مۇناي-گاز-حيميا سالاسىنىڭ دامۋىن ايقىندايتىن ۇلتتىق جوبا تۇرىندە جەكەلەگەن ديرەكتيۆالىق قۇجاتتىڭ قابىلدانۋى قاجەت. قابىلداناتىن ۇلتتىق جوبا تابيعي رەسۋرستاردى ءتيىمدى پايدالانۋعا, قوسىلعان قۇنى جوعارى جانە تۇپكىلىكتى وتاندىق پوليمەر ءونىمىن وندىرۋگە – يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى تومەندەتۋگە جانە جوعارى قايتا ءبولۋ ونىمدەرىن وندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى سەناتور.
دەپۋتات سەرگەي ەرشوۆ ۇلتتىق ارحيۆ قورىنىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە نازار اۋدارىپ, ۇلتتىق مۇراعات قورى مەن مۇراعاتتاردى قالىپتاستىرۋ جانە ساقتاۋ ماسەلەلەرىن جەدەل شەشۋ قاجەت دەپ سانايدى. پرەمەر-مينيسترگە دەپۋتاتتىق ساۋال جولداعان سەناتوردىڭ ايتۋىنشا, ەكى جىل بۇرىن قابىلدانعان زاڭدارعا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلگەنىمەن, بۇل سالادا ءالى كۇنگە دەيىن ىلگەرىلەۋ بولماي تۇر.
«مۇراعات قورىن تولتىرۋ جانە مەملەكەتتىك مۇراعات مەكەمەلەرىن ىرىكتەۋ كوزدەرىنىڭ ءوسىمى 20 جىلدا ەكى ەسەدەن استى. ايتا كەتۋ كەرەك, كوپتەگەن مەملەكەتتىك ارحيۆ ءتيىستى جابدىقتاردىڭ جوقتىعىنان ساقتاندىرۋ قورلارىن قۇرا الماي كەلەدى. قويمالاردىڭ كوپشىلىگى 100 پايىز جۇكتەلگەن, قۇجاتتاردى ءارى قاراي قابىلداۋعا جانە ساقتاۋعا ورىن جەتىسپەيدى. ال مەملەكەتتىك ارحيۆتەردىڭ عيماراتتارى جيىركەنىشتى كۇيدە. وسىعان بايلانىستى, ەلىمىز ايماقتارىندا تيپتىك مامانداندىرىلعان عيماراتتار سالۋ مۇمكىندىگىن تابۋ كەرەك نەمەسە ماسەلەنى باسقاشا شەشۋدى ويلاستىرۋ كەرەك», دەدى س.ەرشوۆ.
دەپۋتات مۇراعات ءىسى سالاسىندا بىلىكتى كادرلاردى دايارلاۋ دا قاجەت ەكەنىن ايتىپ, ۇلتتىق ارحيۆتەردى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە قورعاۋ ماسەلەسىنە توقتالدى.
«بۇگىنگى كۇنى وبلىستىق (اۋداندىق, قالالىق) مەملەكەتتىك ارحيۆتەردىڭ عيماراتتارىن قورعاۋدى جەكە كۇزەت ۇيىمدارى, سونداي-اق مۇراعات مەكەمەلەرىنىڭ جەكە قۇرامى نەمەسە عيمارات يەلەرى تاڭدايتىن كۇزەت ۇيىمدارى قامتاماسىز ەتەدى», دەپ اتاپ ءوتتى س.ەرشوۆ.
مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قۇرىلىمىندا بولاتىن مەملەكەتتىك مۇراعاتتاردىڭ ەكىنشى ورىندا بولۋىنا سەناتور كوڭىلى تولماي وتىر.
«وسى سالاداعى كەيبىر ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان «ارحيۆ-2025» جوباسىن ىسكە اسىرۋدىڭ كەشەندى ءىس-شارالار جوسپارى بەكىتىلدى. ونى ىسكە اسىرۋعا 14,1 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلدى. الايدا جوسپاردى ىسكە اسىرۋعا ارنالعان بيۋدجەتتىك ءوتىنىم رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىك كوميسسيانىڭ وتىرىسىندا ماقۇلدانبادى», دەدى دەپۋتات.
سەناتور ۇكىمەت باسشىسىنان كەشەندى جوسپاردى جۇزەگە اسىرۋعا جانە مينيسترلىكتە جاڭا كوميتەت نەمەسە ۇلتتىق مۇرانى ساقتاۋ ءۇشىن جاۋاپ بەرەتىن تاۋەلسىز قۇرىلىم قۇرۋعا قاراجات ءبولۋدى سۇرادى.