ەلوردادا 18 قازان – رۋحاني كەلىسىم كۇنىنە وراي ءداستۇرلى جيىن ءوتتى. ەرەكشە جاعدايدا وتكەن حالىقارالىق كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا وتاندىق جانە شەتەلدىك ساراپشىلار قاتىستى. قوعامدى ۇلتى مەن دىنىنە قاراماستان بىرىكتىرۋگە, تۇراقتىلىق پەن كەلىسىمدى ساقتاۋعا جانە ودان ءارى دامىتۋعا باعىتتالعان شارا قاتىسۋشىلارى ۇتىمدى پىكىرلەرى مەن ورامدى ويلارىن ورتاعا سالدى.
وسىدان 28 جىل بۇرىن ءدال وسى كۇنى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن الماتىدا وتكەن ءبىرىنشى بۇكىلالەمدىك رۋحاني كەلىسىم كونگرەسىندە قاتىسۋشىلار 18 قازاندى رۋحاني كەلىسىم كۇنى دەپ جاريالاۋعا شاقىرعان مانيفەست قابىلداعان ەدى. اتاۋلى كۇن قارساڭىندا وتەتىن بۇل جيىن داستۇرگە اينالىپ ۇلگەرگەن. بۇل جولعى «رۋحاني كەلىسىم – بەيبىتشىلىك نەگىزى» تاقىرىبىمەن وتكەن كونفەرەنتسيا دۇنيەجۇزىلىك رۋحاني مادەنيەت فورۋمىنىڭ 10 جىلدىعىن اتاپ ءوتتى.
شارانى اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى, نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمدىگى, كونفەسسياارالىق جانە وركەنيەتارالىق ديالوگتى دامىتۋ جونىندەگى ن.نازارباەۆ ورتالىعى مەن «بەيبىتشىلىككە مادەنيەت ارقىلى» حالىقارالىق قاۋىمداستىعى ۇيىمداستىردى. قاتىسۋشىلار قاتارىندا رەسەي, اقش, ءۇندىستان, اۋستريا, شۆەيتساريا, گەرمانيا, ليۆان, سونداي-اق وزگە دە ەلدەردەن بەلگىلى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى, ءدىني بىرلەستىكتەر, ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارى مەن عىلىمي قوعامداستىق وكىلدەرى جانە حالىقارالىق ساراپشىلار بار. شەتەلدىك قوناقتار الەمدەگى جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ, قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا ساي كەلەلى جيىنعا ونلاين قوسىلدى.
كونفەرەنتسيادا العاشقى بولىپ اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى مارات ءازىلحانوۆ ءسوز الدى. ول قاتىسۋشىلاردى ەرەكشە ىقىلاسپەن قارسى الىپ, ءداستۇرلى شارانىڭ ۇلتارالىق جانە دىنارالىق كەلىسىمنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن بىرەگەي الاڭ ەكەنىن باسا ايتتى.
«قازاقستان – قوعامداعى بارلىق ۇدەرىستىڭ نەگىزىنە بيىك رۋحاني مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋعا تىرىساتىن ەلدەردىڭ جارقىن ۇلگىسى. ال بۇل ءوز كەزەگىندە ۇلتىنا, دىنىنە, ناسىلىنە قاراماستان ادامدار اراسىنداعى ءوزارا كەلىسىمگە باستايتىنى انىق. بۇل شارالاردى ەلىمىزدىڭ بەيبىتشىلىك پەن رۋحاني كەلىسىمگە العان باعىتىنىڭ ايقىن كورىنىسى دەۋگە نەگىز بار. كەزدەسۋدىڭ بۇگىنگى قيىندىقتارعا قاراماستان اۋقىمدى تۇردە ءوتىپ جاتقانىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. جالپى, جاھاندىق پاندەميا قوعامداعى ەڭ وزەكتى ماسەلەلەردى كورسەتىپ بەردى. ادامدار, وتباسىلار اراسىندا ءوزارا قارىم-قاتىناس شيەلەنىسە ءتۇستى. مۇنىڭ بارلىعى تاعى دا رۋحاني قۇندىلىقتارعا كەلىپ تىرەلەدى», دەدى م.ءازىلحانوۆ.
ۆيتسە-مينيستر بۇل باسقوسۋدىڭ سالانى ىلگەرىلەتۋدەگى ماڭىزىن العا تارتا وتىرىپ, حالىقارالىق كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا ساتتىلىك تىلەدى. ءسوز كەزەگىن قوناقتارعا شارا مودەراتورى نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگى ءدىن ىستەرى جونىندەگى باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇرداۋلەت ءالمۇحانوۆ بەرىپ وتىردى.
ەلدەگى رۋحاني كەلىسىم كۇنىنىڭ باستاۋىندا بولىپ, وسى قۇندىلىقتاردىڭ قازاق قوعامىندا ماڭىزدى ورىن الۋىنا ەڭبەك سىڭىرگەن تولەگەن مۇحامەدجانوۆ اتاۋلى كۇننىڭ تاريحىنا توقتالىپ, رۋحاني مادەنيەت يدەياسىنىڭ بۇگىنگى كۇننىڭ بەلگىسىنە اينالعانىن العا تارتتى. «بەيبىتشىلىككە مادەنيەت ارقىلى» حالىقارالىق قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, كومپوزيتور, قوعام قايراتكەرى ءوز سوزىندە رۋحاني كەلىسىمنىڭ ەلدەگى احۋالعا اسەرىن دە اتاپ ءوتتى.
«بۇگىن الەمدە بولىپ جاتقان شيەلەنىستەر مەن وقيعالار وركەنيەتتەر داعدارىسىنا, الىپتار اراسىنداعى داۋعا ۇلاسىپ جاتىر. وسى رەتتە ءبىزدىڭ قوعامداعى بيىك رۋحاني قۇندىلىق ەلىمىزدىڭ ودان ءارى تۇراقتى وركەندەۋىنە, قازاقستان تۇرعىندارىنىڭ بەيبىت ءومىر ءسۇرىپ, جان-جاقتى دامۋىنا, حالىق يگىلىگىنە ەڭبەك ەتۋىنە مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. بۇل ءداستۇردى ساقتاپ قالۋ – ءبىزدىڭ باستى پارىزىمىز. ويتكەنى بىزگە قاراپ بوي تۇزەيتىن مەملەكەتتەر كوپ», دەدى ت.مۇحامەدجانوۆ.
قازاقستاندا ۇلتتار اراسىنداعى كەلىسىمدى ساقتاۋ ماقساتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس پەن وسى ميسسيانى ورىنداۋدا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءرولى تۋرالى ۇيىم توراعاسىنىڭ ورىنباسارى شەرزود پۋلاتوۆ باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدىڭ بۇگىنگى قول جەتكىزگەن ماڭىزدى جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى – قازىرگى قازاق قوعامىنداعى ۇلتارالىق جانە دىنارالىق كەلىسىمگە نەگىزدەلگەن الەۋمەتتىك تۇراقتىلىق. اسسامبلەيا وكىلى سونىمەن قاتار رۋحاني كەلىسىمنىڭ بۇگىن الەمنىڭ كوپتەگەن ەلى ءۇشىن باستى مىندەتكە اينالعانىنا توقتالىپ, قازاقستاننىڭ ۇلتتىق بىرلىككە نەگىزدەلگەن تۇراقتىلىقتى كورسەتىپ وتىرعانىن باسا ايتتى. ەلىمىزدە ءومىر سۇرەتىن ەتنوستاردىڭ اۋىزبىرلىگى مەن توزىمدىلىگى قازاقستاندىقتار ءۇشىن ەگەمەندىك قۇرۋ جولىندا كۇردەلى كەزەڭنەن وتۋگە جاردەمدەسىپ, ءالى دە ەل دامۋىندا ۇلكەن ءرول اتقارىپ وتىر.
ال شاراعا قاتىسقان شەتەلدىك قوناقتاردىڭ ءبىرى رەسەي حالىقتارى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ توراعاسى سۆەتلانا سميرنوۆا ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا, بەيبىتشىلىكتى قورعاۋ, حالىقتار اراسىنداعى دوستىق, كەلىسىم, سەرىكتەستىك قاعيدالارىن كوپكە ناسيحاتتاپ جۇرگەن مۇددەلەس تاراپتاردىڭ كەزدەسۋىن جوعارى باعالاپ, قازاقتىڭ دانا اقىنى ابايدىڭ رۋحاني قۇندىلىقتار جايلى يدەيالارىن ورتاعا سالدى. كونفەرەنتسياعا ەۋرازيا حالىقتارى اسسامبلەياسىنىڭ وكىلدەرى دە قاتىستى.
كونفەسسياارالىق جانە وركەنيەتارالىق ديالوگتى دامىتۋ جونىندەگى ن.نازارباەۆ ورتالىعىنىڭ باسقارما توراعاسى التاي ابيبۋللاەۆ قۇرمەتتى قوناقتاردى اتاۋلى مەرەكەمەن قۇتتىقتاي وتىرىپ, قوعامداعى رۋحاني كەلىسىمنىڭ باعاسى قىمبات ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«تاۋەلسىزدىك – باعاسى قىمبات باق دەگەن پىكىر بارشامىزعا بەلگىلى. ال مەن ءوز كەزەگىمدە رۋحاني كەلىسىمنىڭ دە باعا جەتپەس قۇندىلىق ەكەنىن ايتار ەدىم. بۇل – قوعامداعى ءاربىر ادامنىڭ كۇندەلىكتى تىنىمسىز ەڭبەگىنىڭ جەمىسى. ازاماتتىق قوعام مەن ۇلتارالىق كەلىسىمدى تۋ ەتكەن تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ۇلگىسى حالىقارالىق قاۋىمداستىق تاراپىنان دا تالاي رەت ءوز باعاسىن الدى. بۇگىن ەرەكشە جاعدايدا ءوتىپ جاتقان جيىن قاتىسۋشىلارىنىڭ گەوگرافيالىق, ۋاقىت ايىرماشىلىعىنا قاراماستان, ءبىزدىڭ بىرلىگىمىز بەرىك, ىنتىماعىمىز نىق», دەپ قورىتىندىلادى ا.ابيبۋللاەۆ.
كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا اقش-تان قوسىلعان عالامدىق قاۋىپسىزدىك ينستيتۋتىنىڭ پرەزيدەنتى, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك جانە قارۋ-جاراقتى باقىلاۋ بويىنشا امەريكالىق زاڭگەرلەر اسسوتسياتسياسى كوميتەتىنىڭ تەڭ توراعاسى, بۇۇ جانىنداعى قارۋسىزداندىرۋ, بەيبىتشىلىك جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى دجوناتان گرانوف رۋحاني مادەنيەت ماسەلەسىنە قاتىستى ويىن ورتاعا سالدى. ساراپشى بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىققا وزگەلەرگە قۇرمەت كورسەتۋ, ادامدارعا سۇيىسپەنشىلىكپەن قاراۋ جانە جاعىمسىز ارەكەتتەردەن ادا بولۋ سەكىلدى قادامداردى ۇستانۋ ارقىلى جەتۋگە بولاتىنىنا سەنىمدى.
ودان بولەك, جيىندا ءسوز العان باسقا دا قاتىسۋشىلار مەملەكەتتىك-كونفەسسيالىق جانە كونفەسسياارالىق قاتىناستار سالاسىنداعى وزەكتى ماسەلەلەردى, جالپىۇلتتىق يدەيا نەگىزىندە قازاقستاندىق بىرەگەيلىكتى نىعايتۋ مىندەتتەرىن, سونداي-اق ەلىمىزدە جانە الەمدە دىنارالىق ديالوگ پەن ءوزارا تۇسىنىستىكتى ىلگەرىلەتۋدەگى ازاماتتىق قوعام ءرولىن تالقىلادى.
ازاماتتاردى ورتاق رۋحاني-ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتارعا توپتاستىرىپ, قوعامدا بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىق, تولەرانتتىق, رۋحاني كەلىسىم يدەيالارىن ناسيحاتتاۋعا باعىتتالعان كونفەرەنتسيا الاڭىندا تۇشىمدى پىكىرلەر ايتىلىپ, ماڭىزدى ماسەلەلەر كوتەرىلدى. ساراپشىلار ءداستۇرلى جيىندا كەلەسى جىلى دا باسقوسۋعا ۋاعدالاسىپ تارقاستى.