باعانى سۇراۋشى كوپ, ساتىپ الۋشى از؟

بۇعان دەيىن تۇراقتاندىرۋ قورىنا 1,5 مىڭ توننادان اسا كوكونىس پەن كارتوپ ساتىپ الىناتىن ەدى. ال بيىل تۇراقتاندىرۋ قورىن تولىقتىرۋعا جاۋاپتىلار ءدال سونداي كولەمدە ءونىم قاجەت ەمەس دەگەن توقتامعا كەلىپتى. ويتكەنى...

– سوڭعى جىلدارى ءبىزدىڭ ءوڭىردىڭ تۇر­عىندارى كوكونىس تاپشىلىعىن سەزىنگەن ەمەس. قىسقى مەزگىلدە دە باعا تۇراق­تىلىعى وزگەرگەن جوق. ءبىز وتكەن جىلدار­داعى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىم­دەرىن ساتۋ پروتسەسىنە تالداۋ جۇرگىزدىك. سودان سوڭ تۇراقتاندىرۋ قورىن 605 توننا ونىممەن تولىقتىرۋ جەتكىلىكتى بولادى دەگەن قورىتىندى جاسادىق, – دەيدى گ.مەڭدىعاليەۆا.

ونىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, بيىلعى مامىردا «اتىراۋ» اكك» اق مەن «يدەال ماركەت» جشس اراسىندا ءبىر جىلعا كەلىسىمشارت جاسالىپتى. سوعان سايكەس, اتالعان سەرىكتەستىككە 400 ملن تەڭگە قارجى ءبولىنىپتى. بۇل سەرىكتەستىك اتىراۋ قالاسىنداعى 33, جىلىوي مەن يندەر اۋدانىنداعى 3 ساۋدا نۇكتەسىندە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار 15 ءتۇرلى ازىق-ت ۇلىكتى تۇراقتاندىرۋ قورى بەكىتكەن باعامەن ساتۋدى مىندەتىنە الىپ وتىر. قازان ايىنا دەيىن سەرىكتەستىكتىڭ 36 ساۋدا نۇكتەسىندە تۇرعىندارعا 539 توننا قانت, 166 توننا تاۋىق ەتى, 162 توننا كۇرىش, 91 توننا نان, 51 توننا قاراقۇمىق جارماسى, 22 توننا وسىمدىك مايى, 13 توننا ماكا­رون ءونىمى ساتىلىپتى. بۇل ونىمدەر تۇراق­تاندىرۋ قورى ۇسىنعان باعامەن ار­نايى سورەلەردە ساتىلادى. ماسەلەن, تۇراق­تان­دىرۋ قورى قابىرعا مەن ءتوس ەتتىڭ شەكتى قۇنىن 1 890 تەڭگە دەپ بەلگىلەگەن ەكەن.

الايدا جۇرتتىڭ ءبارى بىردەي «يدەال ماركەت» جشس-ءنىڭ ساۋدا نۇكتەلەرى­نە باس سۇقپايدى. ويتكەنى كوپشىلىگى ۇيدەگى كوڭىلىن بازارداعى باعا بۇزسا دا, ىزدەگەنىن ساتىپ الۋ ءۇشىن «دينا» ساۋدا ورتالىعىنا بارادى. ال مۇندا قۇس سۇتىنەن باسقا ازىق-ت ۇلىكتىڭ ءبارىن تابۋعا بولادى. كەشە وسى ساۋدا ورتالىعىندا ساتىلىپ جاتقان ازىق-ت ۇلىك باعاسىنا كوز جۇگىرتىپ كوردىك.

الدىمەن ايتارىمىز, ساۋدا سورەلەرى جىلقى, سيىر مەن قويدىڭ ەتىنە تولىپ تۇر. مۇندا ساتىپ الۋشىدان باعانى سۇراپ جۇرگەن ادامنىڭ قاراسى كوپ. مۇ­نىڭ سەبەبىن ساتۋشىلاردىڭ وزدەرى باعا­نىڭ كوتەرىلگەنىمەن تۇسىندىرەدى. ماسەلەن, قوي ەتىنىڭ ءبىر كيلوسى 1 800 تەڭگەدەن باستالادى. قابىرعاسى – 2 000 تەڭگە. ال سيىر ەتى 1 900-2 200 تەڭگەدەن ساۋدالانىپ تۇر. جىلقىنىڭ ەتىنە 2 000 تەڭگەدەن جوعارى سۇرالادى. بىراق «قازانشىنىڭ ەركى بار...» دەگەندەي, ەت ساتۋشىلار وزگەلەرگە ەستىرتپەي, باعانى تۇسىرۋگە ەمەۋرىن تانىتادى. جاياعا 2 800 تەڭگە, قازىعا 2 800-3 000 تەڭگە ارالىعىندا باعا قويعانداردىڭ ساۋداسى قىزار ەمەس.

– بۇگىن بازارعا رەسەيدەن اكەلىنىپ, سويىلعان 20 جىلقىنىڭ ەتى كەلدى. ال مەندە – قىزىلقوعا اۋدانىنان اكەلىنگەن جىلقىنىڭ ەتى. پىسىرگەندە ءدامدى بولادى, باعاسىن ءتۇسىرىپ بەرەيىن, الىڭىز, – دەيدى ەت ساتۋشىنىڭ ءبىرى.

– مۇندا ەكى-ءۇش كۇننەن بەرى ساتىلماي, تۇرىپ قالعان ەت تە بار. توڭازىتقىشتا تۇرعان ەت ءدامدى بولمايدى. مەن بۇگىن سويىلعان مالدىڭ ەتىن ساتامىن, – دەيدى تاعى ءبىر ساتۋشى.

– باعا كۇن سايىن وزگەرىپ جاتىر. ەت از بولسا, باعا كوتەرىلەدى. بىراق ەندى باعا ارزاندامايدى-اۋ, – دەيدى ءۇشىنشى ساتۋشى ايتقانىنا سەندىرگىسى كەلىپ.

ۇشەۋى دە شىنىن ايتتى ما, الدە ءوزىنىڭ عانا ساۋداسى جۇرگەنىن قالادى ما, ايتەۋىر الدىنداعى سورەسىنە جاقىنداعان جاننىڭ بارىنە ءدامدى بولاتىن ەتتى ۇسىنۋمەن الەك. بىراق ساتۋشىلاردىڭ كوپشىلىگى بۇرىنعىداي «ەت الىڭىز...» دەپ, تۇتىنۋشىنى داۋىستاپ تا, قول بۇلعاپ تا شاقىرمايدى. الۋشىنىڭ ءىشى-باۋىرىنا كىرىپ, جىك-جاپار بولمايدى. دەنى جايباراقات وتىر. سۇراعان ادامعا ەرنىن جىبىرلاتىپ قانا باعانى ايتادى. ساتۋشىلاردىڭ وسىنداي سەلقوستىعىنان با, الدە باسقا سەبەبى بار ما, دوربا-دوربا ەت ساتىپ الىپ جاتقاندار كوپ ەمەس.

ساۋدا ورتالىعىنىڭ كوكونىس ساتىلاتىن بولىگىندە دە ونىمدەر سامساپ تۇر. ءسابىز – 150, پياز – 100, ال كارتوپتىڭ باعاسى 150 تەڭگەدەن ساۋدالانىپ جاتىر. مۇندا دا سورە جاعالاپ, باعانى سۇراۋشى كوپ تە, ساتىپ الۋشى از.

سوڭعى كەزدە اتىراۋ قالاسىندا حالال ەت ساتاتىن دۇكەندەر دە كوبەيدى. ال مۇنداعى باعا بازارداعىدان دا قىمبات. سونداي دۇكەننىڭ بىرىندە سيىر ەتىنە 2 200-2 500, جىلقى ەتى ءۇشىن 2 500-2 800 تەڭگە ارالىعىندا باعا قويىلىپتى. سونىمەن بىرگە الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى ەت ساۋ­دالاۋشىلار دا پايدا بولدى. ولار ۇسى­ناتىن ەت باعاسى بازارداعىدان ءسال ارزانداۋ بولعانىمەن, مالدىڭ قالاي, قايدا سويىلعانىنا كۇدىكپەن قاراۋشىلار بار.

وبلىستىق ستاتيستيكا دەپارتا­مەنتى­نىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, بيىلعى قاڭتار-قىركۇيەكتە ازىق-ت ۇلىك تاۋار­لارىنىڭ باعا­سى 8 پايىزعا ءوسىپتى. سونداي-اق ازىق-ت ۇلىك ەمەس تاۋارلار 3,3 پايىزعا قىم­باتتاسا, اقىلى قىزمەتتەر قۇنى 2,6 پايىزعا كوتەرىلگەنى بەلگىلى بولدى.

اتىراۋ وبلىسى