ءبىلىم سالاسىندا جەمقورلىق ازايار ەمەس

الايدا تۇركىستان وبلىسىندا مەكتەپ ديرەكتورلارى مەن بالاباقشا مەڭ­گەرۋ­شىلەرى اراسىندا پارامەن ۇستالۋ, بيۋدجەت قارجىسىن جىمقىرىپ, قىلمىستىق جازاعا تارتىلۋ فاكتىلەرى ازايماي تۇر.

وسىدان ەكى جىل بۇرىن, ياعني 2018 جىل­دىڭ قازانىندا ەلباسى ن.نازارباەۆ حالىق­قا ارناعان جولداۋىن جاريا ەتۋ بارىسىندا وبلىستا ءبىلىم سالاسىن­داعى پاراقورلىقتىڭ اسقىنىپ كەتكەنى سون­شالىقتى, ديرەكتورلاردىڭ ەدەن جۋشىنى دا جۇمىسقا پارامەن قابىلدايتىنىن مىسالعا كەلتىرگەن بولاتىن. ەلباسى «باسقا ەش جەردە ونداي جوق, تەك سەندەردە بار» دەگەن ەدى سول جولى. وسى سىننان سوڭ تۇركىستان وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى مەكتەپتەردەگى پاراقورلىقتى جويۋ ماقساتىندا ءبىلىم مەكەمەلەرىندەگى بوس ورىندارعا مامان قابىلداۋدى ارنايى پورتال ارقىلى جۇرگىزۋگە كوشتى. الايدا بۇل ءتاسىل پاراقورلىققا تولىق توسقاۋىل بولا الماي وتىر.

سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى تۇركىستان وبلىستىق دەپار­­تامەنتىنىڭ مالىمەتى بويىنشا بيىل سەگىز ايدا ءوڭىردىڭ ءبىلىم سالاسىندا 20 سىبايلاس جەمقورلىق فاكتىسى تىركەل­گەن. جەمقورلىق بويىنشا ەلىمىز­دىڭ وڭىر­لەرى اراسىندا تۇركىستان وبلىسى ەكىنشى ورىندا تۇر. بىلتىر وبلىس­تىڭ ءبىلىم سالا­سىندا سىبايلاس جەمقور­لىقتىڭ 9 فاك­تىسى تىركەلگەن-ءدى. ياعني بيىل 8 ايدا­عى كورسەتكىش وتكەن جىلدىڭ 12 ايى­مەن سالىستىرعاندا ەكى ەسە ءوسىپ وتىر.

وكىنىشكە قاراي, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەسكە باي­­لانىستى ادامي الەۋەتتى دامىتۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى راحىمبەك جولاەۆتىڭ مالى­مەتتەرى مەن ناقتى ءىس سايكەس كەل­مەي وتىر. بيىل ساۋىردە وبلىس اكىم­دىگىندە وتكەن جيىندا باس­قار­ما باسشىسى ادامي فاكتوردى ازايتۋ ماقساتىندا وبلىستىڭ بارلىق 902 مەكتەبىندە «Smart.nation» جۇيەسى ەنگىزىلگەنىن, اتال­عان جۇيە ارقىلى جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى پەداگوگتەرىن جۇمىسقا قابىلداۋ جانە مەكتەپ ديرەكتورلارىن كونكۋرستىق تاعايىنداۋ پروتسەسىندە ادامي فاكتور توقتالاتىنىن ايتقان بولا­تىن. «Smart.nation پورتالى Enbek.kz پورتالىمەن ينتەگرا­تسيا­­لاندى. بۇل جوبا كوررۋپ­تسيا­لىق تاۋەكەلدى 50 پايىزدان 2 پا­يىزعا تو­مەندەتتى. 1 جىل بۇرىن ارىز­دار­دىڭ 60 پايىزى جۇمىسقا ورنالاسۋعا بايلانىس­تى بولسا, قازىر 55 پايىزدان 5 پايىزعا دەيىن تۇسكەن. «jumys.sitcen.kz» جۇيەسىن پرەزيدەنت اكىمشىلىگى «ەڭ ۇزدىك جوبا» دەپ تانىپ, باسقا وبلىستاردا ەنگىزۋگە ۇسىنىلدى», دەگەن بولاتىن ر.جولاەۆ.

الايدا بۇل جۇيەنى اينالىپ ءوتۋدىڭ جولىن تاپقان جەم­قورلار از بولماي شىقتى. جۋىر­دا عانا سارىاعاش اۋدانىندا ءبىر مەكتەپ ديرەكتورى پارامەن ۇستالعان. سونداي-اق وبلىستىق ادامي الەۋەتتى دامىتۋ باسقارماسىنا قاراستى كەنتاۋ كوپسالالى كوللەدجىنىڭ ديرەكتورىنا قازىنا قارجىسىن تالان-تاراجعا سالدى دەگەن ايىپپەن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى كەسىلدى. كەنتاۋ قالا­لىق سوتىنىڭ شىعارعان ۇكى­مىنە قاراعاندا, ديرەكتور و.بەگىس­باەۆا 2018-2019 جىلدارى وزىنە سەنىپ تاپسىرىلعان بيۋدجەت قا­راجاتىن پايداكۇنەمدىك ماقسات­پەن يەمدەنگەن. قىلمىستىق ويىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ول جە­كە كاسىپكەرلەرمەن الدىن الا كە­لىسىپ, تاۋارلاردى ءبىر كوز­دەن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جو­نىندە ەلەكتروندى شارت جاساس­قان. كەلىسىم بويىنشا كول­لەدج اقشانى كاسىپكەردىڭ شو­تى­نا اۋدارادى. كاسىپكەر شوت­قا تۇسكەن اقشادان 4 پايىز­دان 10 پايىزعا دەيىن ۇلەس الىپ, قاراجات­تىڭ قالعان بولىگىن ديرەكتورعا قايتارىپ بەرىپ وتىرعان (ۇكىمدە ءدال وسىنداي قيتۇرقىلىقتىڭ وننان اس­تام فاكتىسى كەلتىرىلگەن. ع.ە). ديرەك­توردىڭ بەرگەن تاپسىرماسىمەن كوللەدجگە تاۋارلاردىڭ كەل­گەنى جونىندە جالعان اكتى تۇزىل­گەن. ال شىن مانىندە ەشقان­داي تاۋار جەتكىزىلمەگەن. «ناتي­جە­سىن­دە و.بەگىسباەۆا 2018-2019 جىل­دارداعى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جوسپارلارى بويىنشا قىزمەت بابىن جەكە باس پايداسىنا پايدالانۋمەن ۇشتاستىرىپ, وزىنە سەنىپ تاپسىرىلعان جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتىنان ءىرى مول­شەردە 6 776 426 تەڭگەنى يەم­دەنىپ, جىمقىرعان», دەپ جازىل­عان سوت ۇكىمىندە. سوتتا ديرەك­تور وزىنە تاعىلعان ايىپتاردى مويىنداماعان. الايدا كۋا رەتىندە قاتىسقان كوللەدج قىز­مەتكەرلەرى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنا تاۋارلاردىڭ جەتكىزىلمەگەنىن, ال كەيبىرىنىڭ قىمبات باعامەن كەلگەنىن ايتقان. سوت ۇكىمىمەن ديرەك­تور 2 جىلعا باس بوستان­دىعىنان ايىرۋ جازاسىنا كەسىلدى.

سوت دەمەكشى, سوڭعى ءبىر جىل­دىڭ كولەمىندەگى سوت ۇكىمدەرىن ءبىز دە شولىپ شىققان بولاتىنبىز. بايقاعانىمىز, اقشاعا قۇنىققان ديرەكتورلار مەن بالاباقشا مەڭگەرۋشىلەرىنە باسقارما قول­دانىپ وتىرعان شارالاردىڭ توسقاۋىل بولا الماعانى. مى­سالى, ءبىر بالاباقشا مەڭگەرۋشىسى قاراماعىنداعى قىزمەتكەرىنە جالعان سويلەپ, كوميسسيا 2 ملن تەڭگە سۇراپ جاتقانىن ايتا كەلە 20 مىڭ تەڭگەنى الاياقتىق جولمەن الماق بولعان. ەندىگى ءبىر مەكتەپ ديرەكتورى قاراماعىنداعى مۇعالىمنىڭ بىلىكتىلىگىن كوتەرەتىن ۇسىنىسقا قول قويىپ, ءمور باسىپ بەرۋ ءۇشىن 60 مىڭ تەڭگە تالاپ ەتكەن. سوتتا ديرەكتور وسى ۇسىنىس ارقىلى مۇعالىمنىڭ ايلىعى 40 مىڭ تەڭگەگە كوبەيەتىنىن, سول ءۇشىن ودان اقشا سۇراعانىن اشىق تۇردە مويىنداعان. كەن­تاۋ قالاسىنداعى بالاباقشا مەڭ­­گەرۋ­شىسى ۆ.ابدۋرايموۆا بىل­تىر قازاندا ءبىر ازاماتتى بالا­­باقشاعا تاربيەشى رەتىن­دە جۇ­مىس­قا ورنالاستىرىپ بەرۋ ءۇشىن 200 مىڭ تەڭگە پارا العان. سوت ۇكىمىمەن وعان 6 ملن تەڭگە ايىپ­پۇل سالۋ جازاسى تاعا­يىن­دال­دى. ال ماقتاارال اۋدا­نىن­­داعى مەكتەپتىڭ ديرەكتورى ب.شى­رىم­بەكوۆا ەدەن جۋشى جۇمىسىن سۇراپ كەلگەن تانىسىنان 150 مىڭ تەڭگە تالاپ ەتكەن. ءسويتىپ ودان 150 مىڭ تەڭگەنى الىپ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل ۇلتتىق بيۋروسى قىزمەتكەرلەرىنە ۇستالعان. سوتتا مەكتەپ ديرەكتورى جاساعان ارەكەتىنە وكىنەتىنىن ايتىپ, ايىپپۇل تۇرىندەگى جازا بەرۋ­دى سۇراعان. سوت ونى  4,5 ملن تەڭگە ايىپپۇل سالۋ جازاسى­نا كەسكەن. بۇل فاكتىلەر «jumys.sitcen.kz» جۇيەسى جەمقور­لىق­قا توس­­قاۋىل بولا الماي وتىر­عا­نىن, وبلىستىڭ ءبىلىم سالاسىن­دا ەلباسى سىنىنان ءالى دە قورى­تىندى شىعارىل­ماعانىن اڭعارتادى.

ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ا.ايماعامبەتوۆ جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتتارىنىڭ بىرىندە ءبىلىم سالاسىندا جەمقورلىق پروبلەماسى بارىن مويىنداۋ, وعان قارسى جەكەلەگەن ۇساق-تۇيەك ەمەس, كەشەندى جۇمىس جۇرگىزۋ قا­جەتتىگىن, اشىقتىق بولعان جەر­دە جەم­قورلىق بولمايتىنىن ايت­قان بولاتىن. سول كەشەندى جۇمىس پەن اشىقتىق تۇركىستان وڭىرىندە بايقالمايدى.

تۇركىستان وبلىسى