مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءوزىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەستىڭ جاڭا تاسىلدەرىن ەنگىزۋ قاجەتتىگىن العا تارتىپ, حالقىمىزدىڭ ۇلگى تۇتارلىق جاقسى قاسيەتتەرگە يە بولۋى – ەل ەرتەڭى ءۇشىن ايرىقشا ماڭىزعا يە ەكەندىگىن ايتتى.
«ادىلدىكتەن اينىماعان ءجون. ادىلدىك – قوعام دامۋىنىڭ ماڭىزدى شارتى. ادىلەتتىلىك, اسىرەسە ەل-جۇرتتىڭ تاعدىرىن شەشۋ ءۇشىن اسا قاجەت قاسيەت» دەي كەلە, ادىلدىك پەن ادالدىق سىندى قۇنى بيىك قاسيەتتەردىڭ قازىرگى قازاق قوعامىندا اسا قاجەت ەكەنىن ەل ازاماتتارىنىڭ نازارىنا سالدى.
وسى ورايدا ءحىى عاسىردا ءوز زامانداستارىن ء«ادىل سويلەپ, ادال ءجۇر» دەپ ىزگىلىككە باۋلىعان قوجا احمەت ياساۋي بابامىزدىڭ ورامدى ويلارى ەرىكسىز ويعا ورالادى. ول ءوزىنىڭ شاعاتاي تىلىنە نەگىزدەلىپ جازىلعان قۇنى قىمبات تۋىندىسى – «ديۋاني حيكمەت» كىتابىندا ار تازالىعى مەن ادالدىق, ىزەتتىلىك پەن پاراساتتىلىق سىندى قۇندىلىقتاردىڭ ادام بويىنداعى ەڭ اردا قاسيەت بولىپ تابىلاتىنىن جەتكىزگەن. سوندىقتان دا ۇلى تۇران دالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن دانا ويشىل بابامىزدىڭ ەلەۋلى ەڭبەكتەرى ارادا قانشا عاسىر وتسە دە, ءوز مازمۇنى مەن ماڭىزدىلىعىن كۇنى بۇگىنگە دەيىن جوعالتپاي كەلەدى. بابامىزدىڭ اسىل مۇراسىنا تەرەڭ ۇڭىلسەك, ادالدىق پەن ادامگەرشىلىككە ايرىقشا كوڭىل ءبولىپ, وقىرمان قاۋىمدى پايىم-پاراساتتىڭ بيىگىنەن كورىنۋگە ۇندەگەنىن انىق بايقاۋعا بولادى. بۇگىنگى كۇنى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى تۇركىستان وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى كيەلى مەكەندە تۇراقتاپ, ءوز زامانداستارىن ىزگى جولعا باعىتتاعان ءياساۋيدىڭ وزىق ويلى شىعارماشىلىعىنان ازىق الۋعا ايرىقشا دەن قويۋدا.
ادامدىق بولمىستىڭ وزىق ۇلگىسى بولۋعا شاقىراتىن ءياساۋيدىڭ دانالىق ويلارىنان ءدان ىزدەپ قانا قويماي, ولار جاھاندانۋ داۋىرىنە اياق باسقان جاس ۇرپاقتىڭ ساناسىنا سىلكىنىس جاساۋعا جانە سول ارقىلى پاراساتتى قوعامدى قالىپتاستىرۋعا ىقىلاس تانىتىپ وتىر. سوندىقتان دا بۇگىنگى ۇرپاقتى جەمقورلىقسىز جارقىن بولاشاققا باعىتتاۋ ءۇشىن ء«بىلىم كۇنىندە» وتكىزىلگەن جالپىرەسپۋبليكالىق «ادالدىق ساعاتى» دارىسىندە ءياساۋيدىڭ ادالدىق قۇندىلىقتارىنا نەگىزدەلگەن دانالىق ويلارى جاستاردىڭ نازارىنا جول تارتىپ, جاڭا وقۋ جىلىندا ادالدىق يدەولوگياسىن قالىپتاستىرۋلارىنا جانە تۇنىق, تازا ءبىلىم ارقىلى ءورىسىن كەڭەيتۋلەرىنە ىقپال ەتتى. ياساۋي بابامىزدىڭ ەڭبەگىنىڭ مەملەكەت الدىنداعى ماڭىزدىلىعىن ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «تۇركىستاننان تاراعان اسا قۋاتتى رۋحاني ساۋلەمەن نۇرلانعان قوجا احمەت ياساۋي ورتالىق ازياداعى, ونىڭ ىشىندە قازاقستاندا دا, بارلىق تۇركى حالىقتارىنىڭ ۇلتتىق رۋحاني ءىلىم جۇيەسىن ورنەكتەپ بەردى» جانە ء«بىز قوجا احمەت ياساۋي ءىلىمىن الىپ ءجۇرۋىمىز قاجەت» دەگەن ايشىقتى پىكىرلەرىنەن بايقاۋعا بولادى.
تۇركىستاندىق عۇلاما «ارىڭدى ساقتا, بولساڭ دا مالعا كەدەي» دەگەن ناقىل سوزدەرىمەن دۇنيەدە جيعان-تەرگەنىڭ از بولسا دا, ار ولشەمىڭ بيىك بولۋى ءتيىس ەكەندىگىن شەبەر جەتكىزگەن. جانە «جالتاقتاردان ءجون سۇراما, جولدان قالعان, جانى ادالدى ءار ۋاقىتتا قولدايدى اللام», دەگەن شۋماقتارىنان تەرىس مىنەزدىلەردىڭ جولىمەن ەمەس, ادال ريزىقپەن كۇن كەشىپ جۇرگەندەردىڭ ىزىمەن ءجۇرۋ قاجەتتىگىن جانە سول ارقىلى مول ساۋاپقا كەنەلۋگە بولاتىنىن اتاپ وتكەن. سونداي-اق قوجا احمەت ياساۋي بابامىز: «... اقىلدى الساڭ, جاراڭدارعا قىزمەت قىلعىن, ادال جولدى تۇتقاندارعا ىزەت قىلعىن», دەگەن ولەڭ جولدارى ارقىلى زامانداستارىن پاراساتتى بولۋعا ۇندەپ, بۇقارا حالىققا تازا نيەتپەن, ادال ەڭبەكپەن قىزمەت قىلۋ قاجەتتىگىن ەرەكشە اتاپ كورسەتسە, «پارا العان اكىمدەر – ارامدىقپەن جۇرگەندەر, ءوز بارماعىن ءوزى شايناپ وكىنىشپەن قالادى», دەپ قوعامنىڭ كۇردەلى ماسەلەسىن اشىق كورسەتەدى, پارا العان بي-بولىس پەن شەندى-شەكپەندىنىڭ جانە اكىم-قارانىڭ ەرتەڭگى كۇنى وكىنىشپەن وتەتىنىن جەتكىزەدى. سوندىقتان دا ول «ديۋاني حيكمەت» ەڭبەگىندە وقىرمان قاۋىمدى قارا باستىڭ قامىن ويلاۋعا ەمەس, حالىقتىڭ العىسىنا كەنەلۋدى ماقسات ەتۋگە شاقىرادى. بۇدان بولەك, ادىلدىكتى سۇيگەن ياساۋي بابامىز ءوزىنىڭ 60-حيكمەتىندە: «ارىڭ تازا بولسا, ءار كەز جەڭىس سەندە», دەپ ونەگەلى وسيەت ءسوز قالدىرعان. 102-حيكمەتىندە: «قازى بولعان عالىمنان پارا ىستەپ جەگەندەر, ونداي عالىم جايىن مەن تار ازاپتان كوردىم مەن», دەپ كولەڭكەلى قىلمىس تۇرىنە جاقىن بولعان ازاماتتاردىڭ بولاشاعى تاس تۇنەك قاراڭعى بولاتىنىن اشىق بايانداعان.
ءتۇپ-تامىرىمىز بەن ۇلتتىق تاريحىمىزعا تەرەڭ ۇڭىلسەك, حالقىمىز سوناۋ ىقىلىم زامانداردان-اق, ق.ا.ياساۋي سىندى دانا ويشىل بابالارىمىزدىڭ اسىل مۇراسىمەن ءجىتى تانىسىپ, ادالدىق دەگەن اسىل قاسيەتپەن ازىقتانىپ كەلگەندىگىن انىق بايقايمىز. اتا-بابالارىمىزدان بەرى كەلە جاتقان ار تازالىعىنىڭ بيىك ولشەمىن ءارى قاراي دا ساقتاپ قالۋ ءۇشىن, ءبىز تاربيەگە تۇنىق تۋىندىلارىمىزدى بۇگىنگى كۇنى قايتا جاڭعىرتۋعا ايرىقشا باسىمدىق بەرۋدەمىز.
حاكيم كوشقاليەۆ,
سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى تۇركىستان وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى