قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ تۇركىستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارىمەن باردى. مەملەكەت باسشىسى ساپار بارىسىندا بىرقاتار ماڭىزدى نىسانداردى ارالادى.
جۇمىلا كوتەرگەن جۇك جەڭىل
قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ تۇركىستان وبلىسىنا ساپارى ساردوبا سۋقويماسىنداعى اپاتتان زارداپ شەككەن تۇرعىندار ءۇشىن مىرزاكەنت اۋىلىندا سالىنىپ جاتقان جاڭا شاعىن اۋداننىڭ قۇرىلىسىمەن تانىسۋدان باستالدى.
اپات سالدارىنان 4 مىڭعا جۋىق ادام زارداپ شەگىپ, 500-دەن استام باسپانا تولىعىمەن بۇزىلىپ, قايتا سالىندى. جەڭىس, جاڭاتۇرمىس, دوستىق ەلدى مەكەندەرىنىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن مىرزاكەنت اۋىلىندا جاڭا شاعىن اۋدان بوي كوتەردى, ءاربىر وتباسى مۇشەسىنە 100 مىڭ تەڭگەدەن بەرىلدى. ورگەباس, فيرداۋسي اۋىلدارىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنىڭ قارقىنى جاقسى. ايتا كەتەرلىگى, اتالعان اۋىلدارداعى اپاتتان باسپانالارى ءب ۇلىنىپ-قيراعان تۇرعىندارعا 17 ميلليون تەڭگەدەن بەرىلىپ جاتىر.
قۇرىلىس بارىسىمەن تانىسقان قاسىم-جومارت توقاەۆ تۇرعىندارمەن كەزدەستى. پرەزيدەنت سۋ تاسقىنى كەزىندە مەملەكەت شۇعىل شەشىم قابىلداپ, اۋداندى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن قازىنادان قارجى بولىنگەنىن, وسىنداي سىن ساتتە بۇكىل حالقىمىزدىڭ ۇيىمشىلدىق تانىتقانىن اتاپ ءوتتى.
– جاڭا شاعىن اۋدان سالىنىپ جاتىر. زارداپ شەككەن بىردە-ءبىر ادام دالادا قالعان جوق. ءاربىر تۇرعىننىڭ جاعدايىن ەسكەردىك. جاڭا باسپاناعا كوشەم دەگەن ادامدار وسىندا قونىس اۋدارادى. كوپ ۇزاماي بارلىعى ءوز ۇيلەرىنە ورالادى. اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. «جۇمىلا كوتەرگەن جۇك جەڭىل» دەگەن. كاسىپكەرلەر, قۇرىلىسشىلار, دارىگەرلەر, قاراپايىم ازاماتتار, كوپتەگەن ەرىكتىلەر بەلسەندى جۇمىس ىستەدى. بارلىعىنا شىنايى ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى اۋدانداعى احۋالدى تىكەلەي ءوزى قاداعالاپ وتىرعانىن جەتكىزدى. ساپار بارىسىندا ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆ وزبەكستان رەسپۋبليكاسىمەن بىرلەسىپ سۋ تاسقىنىنىڭ سالدارىن جويۋ, الداعى ۋاقىتتا مۇنداي اپاتتى بولدىرماۋعا قاتىستى قابىلدانىپ جاتقان شارالار جايىندا باياندادى. قاسىم-جومارت توقاەۆ جۇمىستى ناتيجەلى جالعاستىرا بەرۋ كەرەك دەپ تاپسىردى.
ارىس تولىقتاي جاڭاردى
مەملەكەت باسشىسى بىلتىر جارىلىس بولعان ارىس قالاسىنداعى №44859 اسكەري بولىمىنە بارىپ, ونىڭ بۇگىنگى جاعدايىمەن تانىستى. قورعانىس ءمينيسترى نۇرلان ەرمەكباەۆ وتكەن جىلعى جارىلىستان كەيىن قويماداعى وق-دارىلەردى كادەگە جاراتۋ جانە ولاردى تاسىمالداۋ جۇمىستارى جايىندا باياندادى. سونىمەن قاتار اسكەري ءبولىمنىڭ تەحنيكالىق ايماعىنداعى وق-دارىلەردىڭ قالدىعىن تازالاۋ, جارىلعىش زاتتاردى زالالسىزداندىرۋ, بۇزىلعان عيماراتتاردى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ تۋرالى ايتتى. بۇدان بولەك قازاقستان پرەزيدەنتىنە اسكەري قۇرال-جابدىقتار مەن ارنايى تەحنيكالار تانىستىرىلدى.
مەملەكەت باسشىسى بۇل پوليگوننىڭ, اتالعان اسكەري ءبولىمنىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدە ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىن اتاپ ءوتتى.
– قورعانىس ءمينيسترى جاڭا ماعان وق-دارىلەردىڭ قاۋىپسىز قويمالاردا ساقتالىپ جاتقانىن جانە ادامدارعا قاۋىپ تۋدىرمايتىنىن باياندادى. دەگەنمەن ءبىز ەندىگى جەردە مۇنداي جارىلىستىڭ بولۋىنا ەشقاشان جول بەرمەۋىمىز كەرەك. بۇل ماسەلە وتە ماڭىزدى جانە مەنىڭ تىكەلەي باقىلاۋىمدا بولادى, – دەدى پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ وق-دارىلەردىڭ قاۋىپسىز ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ۇكىمەتكە قازىرگى زامانعا ساي قويمالار سالۋ ءۇشىن قاجەتتى شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى. ولاردىڭ ەلدى مەكەندەردەن الىس جەرلەردە سالىنۋىن, جارامسىز وق-دارىلەردى ۋاقتىلى جويۋ قاجەتتىگىن دە ەسكەرتتى.
– اسكەري-كولىك اۆياتسياسىن, رادياتسيالىق, حيميالىق جانە بيولوگيالىق قورعانىس كۇشتەرى مەن قۇرالدارىن, ينجەنەرلىك اسكەرلەردى, اسكەري مەديتسينانى دامىتۋ قورعانىس مينيسترلىگى جۇمىسىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولۋى ءتيىس, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
بىلتىرعى جارىلىستان كەيىن ارىس قالاسى تولىقتاي قايتا جاڭاردى. اسكەري قىزمەتشىلەر 450 مىڭنان استام وق-ءدارى مەن جارىلعىش زاتتى زالالسىزداندىردى. قويماداعى وق-دارىلەردى كوشىرۋگە دايىندىقتىڭ نەگىزگى جۇمىستارى اياقتالدى.
ارىس قالاسىندا بولعان جارىلىستان ب ۇلىنگەن نىسانداردىڭ ءبىرى تەمىر جول بەكەتىنىڭ عيماراتى بولاتىن. پرەزيدەنت تۇركىستان وبلىسىنا ساپارى بارىسىندا «ارىس-1» تەمىر جول ۆوكزالىنىڭ قازىرگى احۋالىمەن, ارىس قالاسىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىمەن تانىسىپ, تۇرعىندارمەن كەزدەستى.
– شىن مانىندە, وراسان زور جۇمىس اتقارىلدى. ناتيجەسى – جامان ەمەس. مەملەكەت تاراپىنان قوماقتى قارجى ءبولىندى. ارىس قالاسىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋگە ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعى اتسالىستى. بۇزىلعان عيماراتتار جوندەلدى, جاڭا ۇيلەر سالىندى. سونىڭ ىشىندە وسى تەمىر جول ۆوكزالى دا بار. عاسىرلىق تاريحى بار بۇل عيماراتتىڭ قالا تۇرعىندارى ءۇشىن ماڭىزدى ەكەنى تۇسىنىكتى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت جارىلىس كەزىندە بارشا قازاقستاندىقتار ارىستاعى اعايىننىڭ جاعدايىنا الاڭداعانىن, ەرىكتىلەردىڭ كومەككە كەلگەنىن, ۇيىمشىلدىقتىڭ ارقاسىندا وسىنداي اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلعانىن, بۇل حالقىمىزدىڭ تاتۋلىعىنىڭ كورىنىسى ەكەنىن ايتتى.
– بارشاڭىز كورىپ وتىرسىزدار, قازىرگى پاندەميا احۋالى ەشكىمگە وڭاي ءتيىپ جاتقان جوق. كوپتەگەن ەل زارداپ شەكتى. سوندىقتان ءبىز دە قاتاڭ شارالار قابىلداۋعا ءماجبۇر بولدىق. قازىر جاعداي بىرتىندەپ تۇراقتالىپ كەلە جاتىر. بۇل – ەڭ الدىمەن, دارىگەرلەردىڭ ەڭبەگى, شۇعىل شارالاردىڭ ناتيجەسى. دەگەنمەن, ءالى دە ساقتىق شارالارىن ۇستانۋىمىز كەرەك. بوساڭسۋعا بولمايدى. ءبىز ارىستى قالاي بىرىگىپ قالپىنا كەلتىرسەك, بۇل دەرتتى دە سولاي بىرلەسىپ جەڭەمىز, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
تۇرعىندار جارىلىس بولعان كۇنى شۇعىل تۇردە تۇندەلەتىپ ۇشىپ كەلىپ, حالىقپەن كەزدەسىپ, جاعدايدى ۇنەمى باقىلاۋدا ۇستاعان پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆقا العىستارىن ايتتى. جەرگىلىكتى حالىق ارىس قالاسى تولىقتاي قايتا جاڭارعانىن, بۇل دەر كەزىندە قابىلدانعان شەشىمنىڭ ناتيجەسى ەكەنىن, وسىنداي سىندارلى ساتتە مەملەكەتتىڭ قامقورلىعىن سەزىنگەندەرىن ايتىپ, ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى.
كيەلى كەسەنە اۋماعى كورىكتەندى
مەملەكەت باسشىسى تۇركىستانداعى قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىن ارالاۋ بارىسىندا كۇمبەزدىڭ تاريحي كەلبەتىن ساقتاي وتىرىپ جۇرگىزىلگەن جاڭارتۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەلەرىمەن تانىستى. اتاپ ايتقاندا, كەسەنەنىڭ جەلدەتكىش قاباتتارى رەتتەلىپ, كۇمبەز ەتەگىندەگى سەگىز قىرلى قوسىندىعا گيدرووقشاۋلاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. سونداي-اق «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيىنىڭ اۋماعىنداعى تاريحي ورىندار قايتا قالپىنا كەلتىرىلىپ, كەسەنە الدىنا تۋريستەر دەمالاتىن قالىڭ باۋ-باقشالى الاڭقاي سالىنعان.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆقا اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ بارلىعى يۋنەسكو-مەن كەلىسە وتىرىپ جۇرگىزىلگەنى جونىندە باياندالدى.
مەملەكەت باسشىسى تۇركىستان قالاسىنداعى «ساپار ورتالىعىنىڭ» جۇمىسىمەن تانىستى.
«ساپار ورتالىعى» بيىل ىسكە قوسىلعان وڭىردەگى ماڭىزى زور نىسان. پرەزيدەنتكە تۋريستىك نىسانداردى بىرىڭعاي ەلەكتروندى بيلەتپەن قامتۋ جۇيەسى, تۋريستەرگە ۇسىنىلاتىن ماركەتينگتىك اقپارات جانە اۋديوگيد ماتەريالدارى جونىندە باياندالدى.
جالپى كولەمى 2092 شارشى مەتر اۋماقتى الىپ جاتقان ورتالىقتا 54 ادام جۇمىس ىستەيدى. ولار تۇركىستانعا كەلگەن تۋريستەرگە باعىت-باعدار بەرىپ, قاجەتتى ماتەريالدارمەن قامتىپ, زاماناۋي تالاپتارعا ساي قىزمەت كورسەتەدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ «قازاق حاندىعى» اتتى زالدا ورنالاسقان ەكسپوزيتسيالاردى, قولدان جاسالعان كونە كىلەمدەردىڭ كورمەسىن ارالاپ كوردى.
قازاقستان پرەزيدەنتى تۇركىستان قالاسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىمەن تانىستى.
مەملەكەت باسشىسى الماتى, اقمولا جانە قاراعاندى وبلىستارىنىڭ قولداۋىمەن سالىنعان, جالپى اۋماعى 32 گەكتار جەردى قامتيتىن «جىبەك جولى» ساياباعىنا باردى. وندا قالادا ىسكە اسىپ جاتقان جوبالارمەن تانىستى.
شارا بارىسىندا قازاقستان پرەزيدەنتىنە تۇركىستان حالىقارالىق اۋەجايىنىڭ قۇرىلىسى جايىندا اقپارات بەرىلدى. اۋەجاي قۇرىلىسى جىل سوڭىنا دەيىن اياقتالىپ, پايدالانۋعا بەرىلەدى.
ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆ قاسىم-جومارت توقاەۆقا «قاسقاسۋ» تاۋ شاڭعىسى كەشەنىن دامىتۋعا جانە وڭىردەگى سۋ رەسۋرستارىنا قاتىستى جوبالار تۋرالى مالىمەت بەردى.
وبلىس اكىمى ومىرزاق شوكەەۆ وبلىس ورتالىعىن دامىتۋ, تۇركىستان قالاسىنداعى مادەني-رۋحاني جوبالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى, شاھارعا تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى جونىندە باياندادى. سونداي-اق پرەزيدەنتكە وڭىردەگى COVID-19 ينفەكتسياسىنا قاتىستى جاعداي جانە وعان قارسى قابىلدانعان شارالار, وبلىستىق احۋالدىق ورتالىقتىڭ جۇمىسى جايىندا ەسەپ بەردى.
ساپار سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمشىلىك-ىسكەرلىك ورتالىعىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارمەن تانىستى.