وقۋ جىلىنا دايىندىق ويداعىداي ما؟

ەلىمىزدەگى ەپيدەميالىق جاع­دايعا بايلانىستى بالالاردى ءتورت باعىتتا وقىتۋ جوسپارلانۋ­دا. ياعني, وقۋشىلاردىڭ 70 پا­يى­ز­ى نەمەسە 299 653 وقۋشىعا ءبى­لىم بەرۋ پلاتفورماسى ينتەرنەت جەلىسى ارقىلى جۇرگىزىلىپ, وقۋمەن قامتىلاتىن بولادى. ال 20 پايىز نەمەسە 84 471 وقۋشى ء«ال فارابي», «ەلارنا» رەسپۋبليكالىق تەلەارنالارى مەن وبلىستىق «جەتىسۋ» تەلەارناسى ارقىلى ءبىلىم الماق. بۇعان قوسا شالعايداعى ەلدى مەكەندەردە ورىن تەپكەن شاعىن جيناقتى 138 مەكتەپ­تە سانيتارلىق تالاپتارعا سايكەس وقىتۋ جۇرگىزىلمەك. ناقتىسى, وبلىس بويىنشا 7721 نەمەسە 2 پايىز وقۋشى شتاتتىق رە­جىمدە وقيدى. سونداي-اق اتا-انا­لار­دىڭ ءوتىنىشى نەگىزىندە 5214 كەزەك­شى سىنىپتار اشىلىپ, باس­تاۋىش سىنىپتاردا 34 792 بالا ءبىلىم الاتىن بولادى.

بيىلعى وقۋ جىلىندا جەتى­سۋ جەرىندەگى مەكتەپ سانى دا كوبەي­مەك. قازىر مەملەكەت قول­داۋىنىڭ ناتيجەسىندە وبلىستا 32 ءبىلىم نىسانىنىڭ قۇرىلىسى جۇرۋدە. ونىڭ ىشىندە 23 مەكتەپ بار. ءارى 4 جاتاقحانا سالىنۋدا. سونىمەن قاتار «جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى» شەڭبەرىندە جالپى سوماسى 27 ملرد تەڭگە بولاتىن 1500 ورىندىق  تاعى 6 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى جوس­پار­لانعان. وسى تىزىمدەگى تالدى­قورعان قالاسىندا 288 ورىندىق جاتاقحانانىڭ, قاراساي اۋدانى ايتەي اۋىلىنداعى 1200 ورىن­دىق مەكتەپتىڭ, كەگەن اۋدانى ساتى اۋىلىنداعى ا.تۇر­كە­باەۆ اتىنداعى مەكتەپتىڭ سپورت جانە ءماجىلىس زالدارى مەن اس ازىرلەيتىن بولىگىنىڭ قۇرى­لىسى تولىق اياقتالدى. ال 1 قىر­كۇيەكتە ايماقتا سۋ جاڭا 6 مەكتەپ ەسىگىن ايقارا اشپاق. اتاپ ايتقاندا, جامبىل اۋدا­نى جاي­ساڭ اۋىلىنداعى 2600 ورىن­دىق ءبىلىم وشاعى, ىلە اۋدانى تۇيمەباەۆ اۋىلىنداعى, قاراساي اۋدانىنىڭ شامالعان ستانساسى مەن ايتەي اۋىلىنداعى, كەربۇلاق اۋدانىنىڭ قوساعاش اۋىلىنداعى, كوكسۋ اۋدانىنىڭ قىزىلتوعان اۋىلىنداعى مەكتەپتەر پايدالانۋعا بەرىلەدى. جىل سوڭىنا دەيىن جامبىل اۋدانىنىڭ قاسىمبەك اۋىلىندا جانە ەسكەلدى اۋدانىنىڭ اباي اۋىلىندا 480 ورىندىق 2 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى اياقتالادى. ءسويتىپ, جەتىسۋداعى جاڭا مەكتەپ سانى بيىل سەگىزگە جەتپەك.

ايتپاقشى, وبلىس بويىنشا 91 743 وقۋشى قاشىقتان ءبىلىم الۋ ءۇشىن كومپيۋتەرلىك قۇرالدارعا مۇقتاج. دەمەك جۇرت كوڭىلىندە «قاشىقتان وقۋعا قانشالىقتى دايىنبىز؟» دەگەن زاڭدى ساۋال تۋادى. وسى سۇراقتى وبلىس اكىمىنە جولداعان ەدىك. ءمالىم بولعانداي, اكىمدىك ماسەلەنى شەشۋگە بىلەك سىبانا كىرىسكەن. اسىرەسە, از قامتىلعان وتباسى بالالارى مەن جەتىم بالالاردى كومپيۋتەرلىك تەحنيكامەن قامتامسىز ەتۋ ماقساتىندا قوسىمشا 75,6 مىڭ كومپيۋتەر ساتىپ الىنىپ, ۋاقىتشا پايدالانۋعا بەرىلمەك. ساتىپ الۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. بۇل ءۇشىن 12,5 ملرد تەڭگە قارالعان. قوسىمشا مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك اياسىندا 20 مىڭ كومپيۋتەر ساتىپ الىنۋدا. بۇل ىسكە مەتسەناتتار دا كومەك كورسەتۋگە نيەت ءبىلدىرىپ وتىرعان كورىنەدى. ماسەلەن «جاس ارحيتەكتورلار مەن قۇرىلىسشىلار» قوعامدىق قورى وبلىستىڭ از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ بالالارى ءۇشىن 150 كومپيۋتەر قۇرالدارىن تەگىن بەرمەك.

– وبلىستاعى سانيتارلىق ەپيدەميالىق جاعدايعا بايلانىستى بيىلعى جاڭا وقۋ جىلى قاشىقتىقتان وقىتۋ فورماتىندا باستالادى. بىراق قاشىقتان وقىتۋ جاس ۇرپاققا ءبىلىم بەرۋ, ونى تاربيەلەۋ ىسىنە ەشقانداي كەدەرگى بولماۋى ءتيىس. ول ءۇشىن ءبىز بارلىق قاجەتتى جاعدايلاردى جاسادىق. شتاتتىق رەجىمدە ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە قاتاڭ سانيتارلىق تالاپتار ساقتالۋى ءتيىس. كىرەبەرىستەردە زالالسىزداندىرۋ توسەنىشتەرى, تەپلوۆيزور, سانيتايزەر جانە جەكە قورعانۋ قۇرالدارىمەن قام­تا­ماسىز ەتىلەدى. بۇل ماقسات­قا 226,9 ملن تەڭگە قارجى قا­رالعان. سونداي-اق وقۋشى­لار مەن مۇعالىمدەردىڭ كومپيۋ­تەر­لىك قۇرالدارعا قاجەتتىلىگىنە, سو­نىمەن قاتار ينتەرنەت جە­لىسى تارتىلعان ەلدى مەكەن­دەر­گە قاتىستى دا مونيتورينگ جۇر­گىزىلدى. وبلىستا كومپيۋ­تەر­لىك تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتىل­گەن وقۋشىلار ۇلەسى 61 پا­يىز, ياعني 242,7 مىڭ شاماسىندا. ال مەكتەپتەردەگى 23 678 كومپيۋتەر بالالارعا ۋاقىتشا پايدالانۋعا بەرىلەدى. ال از قامتىلعان وتباسى بالالارى مەن جەتىم بالالاردى كومپيۋتەرلىك تەحنيكامەن قامتامسىز ەتۋ ماقساتىندا قو­سىمشا 75,6 مىڭ كومپيۋتەر ساتىپ الىنىپ, ۋاقىتشا پايدا­لا­نۋعا بەرىلەدى. ساتىپ الۋ جۇ­مىس­تارىنا 12,5 ملرد تەڭگە قارال­عان. وعان قوسىمشا مەملەكەت پەن جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى اياسىن­دا 5 ملرد تەڭگەگە 20 مىڭ كومپيۋ­تەر ساتىپ الىنادى, – دەيدى وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ.

ارينە, وسى جەردە ءبىلىم سا­لا­سىنداعى تسيفرلاندىرۋعا قاتىس­تى ماسەلەگە نازار اۋدارۋ قاجەتتىگى كۇن تارتىبىنە شىعادى. قازىر الماتى وبلىسىنداعى ءبىلىم بەرەتىن 41 625 مۇعالىمنىڭ 96,4 پايىزى جاڭا تەحنولوگيانى تولىق مەڭگەرگەن ەكەن. ياعني, ۇس­تاز­داردىڭ كومپيۋتەر مەن ين­تەر­نەتكە قولجەتىمدىلىگى وسى شاما­دا. ال 3,6 پايىز مۇعالىمگە بۇل ار­­مان بولىپ وتىر. جانە وبلىس­تا 498 ءپان مۇعالىمى جەتىسپەيدى.

– تسيفرلاندىرۋ باعىتى بۇ­گىنگى دامۋ پروتسەسىنە ەرەكشە اسەر ەتىپ وتىر. بۇل تالاپ قازىر­گى جاعدايدا بارلىق سالاعا ەن­گى­زىلۋدە. سونىڭ ىشىندە ءبىلىم بەرۋ سالاسى دا بۇل جۇمىستان تىس قالعان جوق. Bilimland.kz تسيفرلى رەسۋرسى وبلىستاعى 737 مەكتەپتە قولجەتىمدى. كەڭ جولاقتى ينتەرنەتكە 752 مەكتەپ, «كۇندەلىك» جۇيەسىنە 704 مەكتەپ قوسىلعان. ال وبلىستاعى 732 ەلدى مەكەننىڭ ون توعىزىندا ينتەرنەت جەلىسى جوق. جاڭا وقۋ جىلىندا اتالعان اۋىلداردا تۇراتىن 886 وقۋشىنىڭ ىشىندەگى 730 بالا تەلەارنا ارقىلى ءبىلىم الىپ, قالعان 156 بالا شتاتتىق رەجىمدە وقىماق. ينتەنەتتىڭ قولجەتىمدىلىگى دە نازاردان تىس قالعان جوق. «قازاقتەلەكوم» كومپانياسى ارقىلى 98 مەكتەپتىڭ ينتەرنەت جىلدامدىعى 4 مبيت-تەن 8 مبيت-كە دەيىن ۇلعايتىلماق. سونداي-اق ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلۋ ءۇشىن وقۋشىلارعا 43 مىڭ روۋتەر قۇرىلعىسىن ساتىپ الۋ جوسپارلانىپ وتىر. جالپى وبلىستا جاڭا وقۋ جىلىندا بالالاردى كومپيۋتەر جانە ينتەرنەت جەلىسىمەن قامتۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالۋدا, – دەيدى وبلىس باسشىسى اماندىق باتالوۆ.

قالاي بولعاندا دا قاشىقتان وقۋ شالعاي اۋداندارعا وڭاي بولمايتىن ءتۇرى بار. اسىرەسە, ءبىلىم الۋعا قاجەتتى قۇرىلعى­لار­مەن قامتۋ جانە ينتەرنەت بايلانى­سىنىڭ ناشار بولۋى اۋىل ۇستاز­دارى مەن وقۋشىلارىنا سىن بولعالى تۇر. وكىنىشكە قاراي, ءدال وسى ماسەلە الماتى قالا­سى­نىڭ ىرگەسىندەگى ىلە اۋدانى اۋما­عىنداعى مەكتەپتەردە دە كەزدەسىپ وتىر. ماسەلەن, اششى­بۇلاق اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراس­تى №44 ورتا مەكتەپتىڭ مۇعا­لىمدەرى ەرەكشە الاڭداۋلى. ويت­كەنى, بۇل مەكتەپتە نەگىزىنەن سايا­جاي تۇرعىندارىنىڭ بالالارى ءبىلىم الادى ەكەن. ءارى بالا سانى جوعارى. مەكتەپ 600 ورىندىق بول­عانىمەن, وقۋشى سانى 2 مىڭ­نىڭ ۇستىندە ەكەن.

 – جاڭا وقۋ جىلىندا وقۋشى سانى 2600 بالاعا جەتەدى دەپ وتىر­مىز. قازىر 1 سىنىپقا 355 بالا ونلاين ءوتىنىش ءبىلدىردى. جاڭا وقۋ جىلىندا مەكتەپتە 145 بالا كەزەكشى سىنىپ­تا وقۋ­عا ءوتىنىش ءبىلدىردى. ناقتى­لاپ ايتساق, 1 سىنىپتاردا 130 با­لا, 2 سىنىپتاردا 15 با­لا كەزەك­­شى سىنىپتاردا وقي­تىن بولىپ وتىر. ال قالعان وقۋشىلار قا­شىق­تان وقيدى. قاشىق­تان وقي­تىن وقۋشىلار ءۇشىن سايا­جاي­لار­داعى ينتەرنەت بايلانى­سى­نىڭ ناشارلىعى قيىندىق تۋعى­زۋدا. مەكتەپتەن كوپبالالى, از قامتىلعان وتباسى بالا­لارىنا كومپيۋتەر بەرىلۋدە. الاي­دا, ينتەرنەت ناشار بولسا, كومپيۋ­تەردەن نە پايدا؟ كەزەك­شى سىنىپتارعا كابينەتتەر دايىندالىپ, مۇعالىمدەر بەكىتىلدى, – دەيدى مەكتەپتىڭ وقۋ ءىسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى اقىلبەك سولتانقۇلوۆ.

الماتى وبلىسى