قازاق دالاسى قاي ۋاقىتتا دا وراسان زور قارا كۇش يەسىنەن, باتىرلار مەن پالۋانداردان كەندە بولماعان. ەسىمى ەلىمىزگە ءماشھۇر اتاقتى بالۋان شولاق, قاجىمۇقان مۇڭايتپاسوۆ سىندى جويقىن كۇش پەن ءادىس يەسى ەرلەردى بۇرىنعى باتىر بابالاردىڭ سارقىتى دەسەك بولادى.قۇداي دارىتقان ەرەكشە قاجىر-قايراتىمەن اعايىن-تۋما, حالقىنىڭ قورعانى بولىپ, جۇرتىنىڭ جوعىن جوقتاعان سونداي ەرلەردىڭ ءبىرى – جەتپىس بالۋان. بۇل تۋرالى «دانا.kz» حابارلادى.
جەتپىس قۇتتىباي ۇلى ون توعىزىنشى عاسىر سوڭىندا باتىس قازاقستاندا ءومىر سۇرگەن بالۋان. رۋى-تانا. ەل ارالاپ, كۇرەسىپ, كۇش-قايراتىمەن جۇرتشىلىققا تانىمال بولعان. قاراتوبە وڭىرىندەگى كۇرەستە جاۋىرىنى جەر يىسكەمەي, جەڭىمپاز اتانعان وعان قازىلار جەر تەلىمىن بەرگەن ەكەن. ول جەر قازىر قوسكول اۋىلدىق وكرۋگى اۋماعىنا تيەسىلى.
قاراتوبە اۋدانى قوسكول اۋىلىنىڭ تۋماسى, بۇگىندە الماتى قالاسىندا تۇراتىن زەينەتكەر تولەگەن سافوللا ۇلى جەتپىس بالۋان جەڭىسىنە العان جەر اۋماعىندا ءوسىپ-ونگەن تانا ۇرپاعىنىڭ ءبىر وكىلى. اتى اتالعان اعامىز كوپ جىل ماتەماتيكا پانىنەن ۇستازدىق ەتكەن. ول جەتپىس بالۋاننىڭ ايتۋلى جەڭىسىن اكەسىنەن ەستۋى بويىنشا بىلاي دەپ باياندايدى:-اكەمىز سافوللانىڭ ايتۋى بويىنشا, ۇلكەن شەندى ورىس ۇلىعىنىڭ الدىندا, القالى ءبىر جيىندا ورىستىڭ ءىرى دەنەلى جاس, دۇنيەجۇزىلىك جارىستارعا قاتىسىپ جۇرگەن بالۋانىنا قازاقتاردان ءبىر ادام شىقسىن دەگەن شارت قويىلعان. وعان قوسا, قاي جەڭگەنى جىعىلعاندى باۋىزداسىن دەپ جەرگە قانجار شانشىپ قويعان ەكەن. كۇرەستىڭ وسى شارتىنان جانە ورىس بالۋانى تۇلعاسىنان سەسكەنىپ, بىرنەشە رەت كۇرەسكە شاقىرعاندا قازاقتار جاعىنان ەشكىم شىقپاعان. سوندا قالقامان تانا ۇرپاعى جەتپىس اتامىز «مەن شىعامىن» دەپ العا ۇمتىلادى. جەتپىس اتامىزدىڭ 48 جاسقا كەلگەن شاماسى ەكەن. سوندا قارتتار «سەنىڭ جاسىڭ كەلىپ قالدى عوي, جاستار شىقسىن» دەپ توقتاتپاق بولىپتى. «جاستار شىقسا, ولاردىڭ جولىن كىم بايلاپ تۇر» دەپ ورتاعا ءوزى شىققان ەكەن.
جەتپىس اتامىزدىڭ ءوزى كەدەي بولعان. ۇستىنە شولاق جەڭ قاقپا شەكپەن (اتتىڭ قىلى مەن قارا قويدىڭ جۇنىنەن ورمەكپەن توقىلعان, قاپشىق جاسايتىن ماتەريال) كيگەن. كۇرەسەر الدىندا اقساقالدار جەتپىسكە زەرلى شاپان كيگىزىپ, ورتاعا شىعارادى. ورىس بالۋانى بىرنەشە رەت ونى ءۇيىرىپ كوتەرىپ جەرگە سوققان سايىن اياعىمەن تىك تۇسە بەرگەن. ءبىر مەزەتتە جەتپىس اتامىز وزىنە عانا ءتان ادىسپەن, كوز ىلەسپەس شاپشاڭدىقپەن كوتەرىپ الىپ جەرگە ءبىر سوققاندا ورىس بالۋانى ەسىنەن تانىپ, ورنىنان تۇرا الماي قالعان. كۇرەس شارتى بويىنشا «باۋىزدا» دەپ قولىنا قانجاردى ۇستاتقاندا «جازىقسىز ادامنىڭ قانىن موينىما جۇكتەمەيمىن» دەپ, قانجاردى جەرگە لاقتىرىپ جىبەرگەن. سوندا پاتشا «قانداي تىلەگىڭ بار؟» دەپ سۇراعاندا, جەتپىس اتامىز «اتالاستارىما قونىس تارلىق ەتىپ ءجۇر, كوكوزەكتىڭ بويىنان ءبىر وگىز تەرىسىندەي جەر بەرىڭىز» دەگەن ەكەن. پاتشا «جارايدى, الاسىڭ جانە سىيلىق بەرەمىن, قايدا سالاسىڭ؟» دەپ التىن تيىندارىن ۇسىنعاندا, بالۋان شەكپەنىنىڭ ءبىر جاق ەتەگىن عانا توسىپتى.جاناشىر باۋىرلارى «اعا, نەگە شەكپەنىڭىزدى تولىق جايىپ توسپادىڭىز, التىن اقشانى مول الاتىن ەدىك قوي» دەگەندە, «اعايىندار-اۋ, ەڭ باستىسى, كوكوزەك بويىنان قونىس الاتىن بولدىق, سول جارايدى عوي» دەيدى. سول ۋاقىتتاعى اتا قونىسىمىز ولەڭتى مەن سايقۇدىق اراسىندا بولعان ەدى. ال ول ۋاقىت باي-كۋلاكتاردىڭ قازاقتاردى جايىق بويىنىڭ شۇرايلى جەرلەرىنەن ىعىستىرعان كەزى بولاتىن...
باقىتبەك كەنەش ۇلى.