حالىقتى جانە بيزنەستى قولداۋ شارالارىن ورىنداۋ تۋرالى PrimeMinister.kz-كە بەرگەن سۇحباتىندا قر قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى نۇرلان ءابدىراحمانوۆ ايتىپ بەردى.
قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى وسى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا ەنگىزىلگەن توتەنشە جاعدايعا, سونداي-اق كارانتين رەجيمىنە بايلانىستى كاسىپكەرلەر مەن حالىقتى قولداۋ اياسىندا نەسيە تولەمدەرىن ۋاقىتشا توقتاتا تۇرۋ بويىنشا شارالار قابىلدادى.
بيىلعى 26 ناۋرىزدا اگەنتتىك تۇرعىندار مەن كاسىپكەرلەردىڭ نەسيەلەرى بويىنشا تولەمدەردى 90 كۇنگە — 16 ناۋرىزدان 15 ماۋسىمعا دەيىن كەيىنگە قالدىرۋ ءتارتىبىن قابىلدادى. وسى كەزەڭدە بانكتىك قارىزدارى بار 1 ملن 890 مىڭ ازامات (بارلىق قارىز الۋشىلاردىڭ 33%-ى) جالپى سوماسى 268 ملرد تەڭگەگە تولەمدەردى كەيىنگە قالدىردى. سونداي-اق 12 مىڭ كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسى جالپى سوماسى 168 ملرد تەڭگەگە نەسيە تولەمدەرىن كەيىنگە قالدىردى (بارلىق قارىز الۋشىلاردىڭ 42%-ى). بۇدان ءارى بيىلعى 15 ماۋسىمدا كەيىنگە قالدىرۋدان باسقا, بانكتەردىڭ قايتا قارجىلاندىرۋ جونىندەگى ىشكى باعدارلامالارى شەڭبەرىندە نەمەسە قازىرگى ۋاقىتتا ارەكەت ەتىپ تۇرعان ءۇش مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا زارداپ شەككەن كاسىپكەرلەردى قايتا قارجىلاندىرۋدى قاراستىراتىن جاڭا ءتارتىپ قابىلداندى. وسى جىلعى 3 تامىزدا اگەنتتىك كارانتيندى ۇزارتۋعا بايلانىستى كاسىپكەرلەردى قولداۋدىڭ قوسىمشا شارالارىن قابىلدادى.
اتاپ ايتقاندا, قر باس مەملەكەتتىك سانيتارلىق دارىگەرىنىڭ بيىلعى 5 شىلدەدەگى وكىمى اياسىندا قىزمەتى ۋاقىتشا توقتاتىلعان كاسىپكەرلەر ءۇشىن تولەمدەردى كەيىنگە قالدىرۋ ءوتىنىمىن قاراۋ مەن ماقۇلداۋدىڭ نەعۇرلىم جەڭىلدەتىلگەن ءتارتىبى ەنگىزىلدى. 10 تامىزداعى جاعداي بويىنشا بانكتەر 6 236 جۋىق وتىنىشتى ماقۇلدادى, ونىڭ ىشىندە 1 542-سى قايتا قارجىلاندىرىلدى جانە 4 694-كە جۋىق كاسىپكەردىڭ تولەمدەرى 1 قازانعا دەيىن كەيىنگە قالدىرىلدى.
سونىمەن قاتار نۇرلان ءابدىراحمانوۆ تولەمدەردى ۋاقىتشا توقتاتا تۇرۋ نەمەسە تولەمدەردى كەيىنگە قالدىرۋ قارجىلىق جاعدايدى ناشارلاتۋدىڭ نەمەسە كرەديتتىك شارت تالاپتارىنىڭ ەلەۋلى وزگەرۋىنىڭ كورسەتكىشتەرى ەمەس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇل جاعدايدا تولەمدەردى كەيىنگە قالدىرۋ تولەمدەردى نەعۇرلىم كەش مەرزىمگە اۋىستىرۋدى جانە قارىز الۋشىنىڭ بانكپەن تولەمدەردىڭ جاڭا كەستەسىنە قول قويۋىن كوزدەيدى. وسىعان بايلانىستى تولەمدەردى كەيىنگە قالدىرۋ — تولەمدەردى توقتاتا تۇرۋ — قارىز الۋشىنىڭ نەسيە تاريحىن ناشارلاتپايدى.
قازىرگى ۋاقىتتا اگەنتتىك ۇلتتىق بانكپەن بىرلەسىپ, زارداپ شەككەن سالالاردىڭ كاسىپكەرلەرىن اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋعا جەڭىلدىكتى نەسيەلەندىرۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرىپ جاتىر. اتالعان باعدارلاما مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلدى. بۇل باعدارلامانىڭ جالپى كولەمى شامامەن 600 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. ونىڭ اياسىندا جىلدىق 8% مولشەرلەمەسى بويىنشا 1 جىلعا اينالىم كاپيتالىنا قارىزدار بەرىلەدى. قازىرگى ۋاقىتتا جالپى سوماسى شامامەن 380 ملرد تەڭگە بولاتىن 3 مىڭعا جۋىق قارىز بەرىلدى. سونداي-اق «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. بۇل اسا ينۆەستيتسيالىق باعدارلاما. ونىڭ بيۋدجەتى 600 ملرد تەڭگەدەن 1 ترلن تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتىلدى.
اتالعان باعدارلاما اياسىندا جىلدىق 6% مولشەرلەمە بويىنشا نەسيەلەر بەرىلەدى. سونىمەن قاتار كاسىپكەرلەرگە وتە ىڭعايلى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2025» باعدارلاماسى جۇمىس ىستەيدى. بۇل ولارعا قارىز جۇكتەمەسىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل, اسىرەسە, قارىز الۋ ءۇشىن بانكتەرگە كەپىلدىك قامتاماسىز ەتۋدى ۇسىنۋدا قيىندىقتارعا تاپ بولعان كاسىپكەرلەر ءۇشىن اسا پايدالى. وسى باعدارلاما اياسىندا نەسيەلەر سوڭعى قارىز الۋشى ءۇشىن 6% مولشەرلەمە بويىنشا بەرىلەدى. كەپىلدىكتەر قارىزدىڭ 85% دەيىن بەرىلەدى.