سايلاۋ الدىنداعى دۇربەلەڭ

BBC اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, 30 شىلدەدە ەل استاناسى مينسكىدە 60 مىڭ­نان استام ادام شەرۋگە شىققان. ولار قازىرگى پرەزيدەنت الەكساندر لۋكا­شەن­كوعا نارازىلىق ءبىلدىرىپ, سۆەتلانا تيحانوۆسكايانى قولدايتىنىن جەتكىزگەن. وپپوزي­تسيا وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, بەلا­رۋس تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى مۇنداي دەڭ­گەي­دەگى شەرۋ بولعان ەمەس.

كوشەگە شىققان دەمونسترانتتار بەلا­رۋس­تىڭ مەملەكەتتىك تۋىن دا, وپپو­زي­تسيا­نىڭ اق-قىزىل ءتۇستى بايراعىن دا كوشە­دە جەلبىرەتكەن. كەي ميتينگشىلەر ساياسي تۇت­قىنداردى بوساتۋدى, وزگەرىستى تالاپ ەت­كەن.

تۇرعىندار نارازىلىعىنىڭ باستى سەبەبى مىنادا. 9 تامىزدا بەلارۋستە پرەزي­دەنتتىك سايلاۋ وتەتىنىن جوعارىدا ايت­تىق. وسى ساياسي دوداعا وپپوزيتسيا اتىنان سەرگەي تيحانوۆسكي قاتىسۋعا نيەت بىلدىرگەن. بىراق بەلارۋس ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى ونىڭ ءوتىنىشىن قابىلداعان جوق. وسىدان كەيىن ونىڭ جۇبايى سۆەتلانا تيحانوۆسكايا سايلاۋعا تۇسۋگە تالپىنىپ, اقىرى ونىڭ كانديداتتىعى رەسمي بەكىتىلدى.

ىسكە بەلسەنە كىرىسكەننەن كەيىن, سۆەت­لا­نا حانىمنىڭ جاقتاستارى كوشەگە شىعا باستاعان. العاشقىدا مىڭداعان ادام جي­نالعان ميتينگتەن كەيىن نارازىلار سانى ۇلعايا باستادى. وسىلايشا وتكەن بەيسەنبىدە 60 مىڭعا جۋىق ادام كوشەگە شىقتى. ميتينگكە كەلگەن س.تيحانوۆسكايا دا الدا-جالدا پرەزيدەنتتىك لاۋازىمعا سايلانسا, بۇكىل ساياسي تۇتقىنداردى بوساتىپ, جاڭادان سايلاۋ وتكىزۋگە ۋادە بەردى.

جالپى, سايلاۋ قارساڭىندا بەلارۋستە ءاردايىم نارازىلىق اكتسيالارى وتەدى. ماسەلەن, 2010 جىلى ون مىڭداعان ادام قارسىلىق بىلدىرسە, 2006 جانە 2017 جىلدارى دا ءتۇرلى ميتينگتەر ۇيىمداستىرىلعان بولاتىن.

ساراپشىلار بۇعان دەيىن الداعى سايلاۋدا الەكساندر لۋكاشەنكونىڭ اسىعى الشىسىنان تۇسەتىنىن بولجاعان-دى. بۇعان سەبەپ جەتەرلىك. ەل تىزگىنىن 25 جىل ۇستاعان ساياساتكەر ءالى دە بيلىگىن جالعاستىرۋعا مۇددەلى. ونىڭ ۇستىنە, ءتۇرلى اگەنتتىكتەر جۇر­گىزگەن ساۋالناما قورىتىندىسىندا لۋكا­شەنكونىڭ ءباسى جوعارى تۇر. ايتسە دە, وتكەن اپتاداعى نارازىلىق اكتسياسى «بات­كا­نىڭ» كۇتپەگەن قيىندىققا تاپ كەلگەنىن اڭعارتادى.

ونىڭ ۇستىنە, تاياۋدا ەلدەگى تۇراق­تى­­لىقتى بۇزۋ ءۇشىن ارنايى كەلدى دەگەن ج­ە­لەۋ­­مەن رەسەيدىڭ بىرنەشە ازاماتى ۇس­تال­دى. بەلتا اگەنتتىگىنىڭ تاراتقان مالى­­مە­تىنە سۇيەنسەك, بەلارۋس مەم­لەكەت­تىك قا­­ۋىپسىزدىك قىزمەتى ولاردى «چۆك ۆاگ­نە­­را» اسكەري كومپانياسىنىڭ مۇشە­لە­رى دەپ تانىعان.

وسىعان بايلانىستى شۇعىل جينالىس وتكىزگەن بەلارۋس پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكو مۇنى «توتەنشە جاعداي» دەپ جاريالادى. ول رەسەيدى «لاس نيەتى» ءۇشىن كىنالاپ, مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك كومي­تەتىنىڭ توراعاسىنا جاعدايدى مۇقيات زەرت­تەۋدى تاپسىردى. رەسەيدىڭ بەلا­رۋس­تە­گى ەلشىلىگى بەلارۋس سىرتقى ىستەر مينيس­ترلى­گىنەن رەسەي ازاماتتارىنىڭ ۇستالعانى تۋرالى رەسمي حابارلاما العانىن ايتتى.

وسىدان كەيىن ەلدەگى بىرقاتار بۇقارا­لىق اقپارات قۇرالى ۇستالعانداردىڭ پرە­زيدەنت­تىك سايلاۋدا ەلدىڭ تىنىشتىعىن بۇزۋعا كەلگەنىن جارىسا جازىپ جاتىر. كەي مەديا وكىلدەرى ۇستالعانداردىڭ اراسىندا دونباسستاعى قاقتىعىستارعا قاتىسقان ازاماتتار بار ەكەنىن حابارلادى.

«ولاردىڭ ارقايسىسىندا كىشكەنتاي قول جۇگى مەن ۇلكەن ءۇش چەمودان بولدى. مينسكىگە 24 شىلدەدەن 25-ىنە قاراعان ءتۇنى كەلىپ, قوناقۇيدەن 25 شىلدەدە شىعۋى كەرەك ەدى. بىراق ولار قوناقۇيدە 27-ىنە دەيىن بولىپ, اۋماقتاعى باسقا دەمالىس ورنىنا كوشىپ كەتتى. وزدەرىن ۇستاۋى قاتار­دا­عى تۋ­ريستەرگە ۇقسامايدى, ءبارى اسكەري ۇلگىدە كيىنگەن. سپيرتتىك ىشىمدىك ءىشىپ, كوڭىل كوتەرەتىن ورىندارعا بارعان جوق. وزدە­رى­نە نازار اۋدارتپاۋعا تىرىستى. قوناق­ۇي مەن ءساناتوريدىڭ اۋماعىن مۇقيات زەرتتەپ ءجۇردى. بۇگىن تۇندە مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك قىزمەتىنىڭ «ا» توبى ومون-نىڭ كومەگىمەن 32 ادامدى ۇستادى», دەيدى بەلتا اگەنتتىگى.

وسى وقيعادان كەيىن بەلارۋس رەسەيمەن ارا­داعى شەكاراعا قوسىمشا كۇش تارتىپ, قاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتتى. جالپى, «چۆك ۆاگنەرا» ۇيىمىنىڭ مۇشەلەرى تاياۋ شىعىس پەن افريكاداعى قارۋلى قاق­تىعىستارعا قاتىسقانى ەسىمىزدە. رەي­تەر اگەنتتىگى ولاردىڭ سيريا, ۋكراينا ۇكىمەتىنە جاسىرىن باعىناتىن كۇش­تەرگە كومەك كورسەتكەنىن جازادى.

گەرمانيالىق Deutsche Welle گازەتى بەلارۋس اۋماعىنان «چۆك ۆاگنەرا» ۇيى­مى­نىڭ مۇشەلەرى ۇستالۋى كەزدەيسوق وقيعا ەمەس دەپ ەسەپتەيدى. باسىلىمنىڭ پايىم­داۋىنشا, ا.لۋكاشەنكو وسىنداي ءتاسىل ارقىلى حالىقتىڭ قولداۋىنا يە بولۋدى ­كوزدەيدى. بۇعان دەيىن ونىڭ سايلاۋى كەزىندە ميتينگتەر باستالىپ, جاسى­رىن ۇيىمدار «مايدان» باستاۋعا تىرىساتىنىن ايتقان-دى.