جالپى, كەز كەلگەن دەرتتىڭ ادام دەنساۋلىعىنا تيگىزەتىن زاردابى اۋىر. ال قازىر كۇشەيىپ تۇرعان COVID-19 ۆيرۋسىنىڭ ساۋ ادامنىڭ وزىنە جۇعۋ قاۋپى جوعارى ەكەندىگىن ەسكەرسەك, دەنساۋلىعىندا كىناراتى بار ناۋقاستار ءۇشىن ەكى ەسە اۋىر سىناق بولىپ تۇرعانى تۇسىنىكتى. دەمەك, كوروناۆيرۋس زاردابى ونكولوگيالىق دەرتكە شالدىققاندار ءۇشىن دە قانشالىقتى قاۋىپتى ەكەنىن باعامداۋعا بولار.
مەگاپوليستە ورنالاسقان ايماقتىق ونكولوگيا ديسپانسەرى الماتى وبلىسىنىڭ وڭتۇستىك اۋماعىندا ورنالاسقان اۋدان تۇرعىندارىنىڭ دەنساۋلىعىنا جاۋاپتى. قازىر ديسپانسەردە جۇقپالى ىندەتتىڭ الدىن الۋ مەن ساقتانۋ شاراسى وتە جوعارى دەڭگەيدە جۇرگىزىلۋدە. اۋرۋحانا اۋماعىندا كارانتين جاريالانعان, ەمدەلۋشى ناۋقاستاردىڭ دەنساۋلىعىن قاداعالاۋ ەرەكشە ءتارتىپ بويىنشا جۇزەگە اسىپ جاتىر.
– قاتەرلى ىسىك دەرتىمەن اۋىراتىن ناۋقاستار ءۇشىن ءبىر قيىن كەزەڭ ءوتىپ جاتىر. ونسىز دا جانى قينالىپ جۇرگەن ادامدارعا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى ەكى ەسە قاۋىپتى بولىپ تۇر. ويتكەنى جۇقپالى اۋرۋدىڭ بارلىق ءتۇرى ەڭ الدىمەن يممۋنيتەتى تومەن ادامعا ۇيىرسەك كەلەدى, ال دەنساۋلىعىندا كىناراتى بار ناۋقاستىڭ اعزاسى كوروناۆيرۋسپەن كۇرەسۋگە تىپتەن قابىلەتسىز. سوندىقتان ءبىز ءۇشىن دە, پاتسيەنتتەر ءۇشىن دە ونكولوگيالىق ەم الىپ, ءدارى قابىلداۋ بارىسىندا ساقتىق شاراسىن ارتتىرۋ ەڭ باستى مىندەت بولىپ تۇر, – دەيدى الماتى قالاسىنداعى ايماقتىق ونكولوگيا ديسپانسەرى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ءراش شالباەۆا.
بۇعان دەيىن الماتى قالاسىنىڭ تولىقتاي كارانتينگە جابىلۋىنا وراي جاقىن ماڭداعى اۋدانداردا تۇراتىن ناۋقاستاردىڭ ديسپانسەرگە كەلۋى قيىنداعان بولاتىن. وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ شەشىمىمەن بۇل ماسەلە جولعا قويىلىپتى. ياعني ديسپانسەرلىك ەم-دوم الۋعا ءماجبۇر پاتسيەنتتەردى اۋداندىق اۋرۋحانالاردىڭ ارنايى كولىگى تاسىمالداپ, قالاعا جەتكىزەدى. سونداي-اق دارىگەر كەڭەسى مەن باسقا دا كومەكتى قاجەت ەتەتىن ونكولوگيالىق ناۋقاستاردىڭ وبلىستاعى كەز كەلگەن اۋرۋحاناعا الدىن الا تىركەلمەي, كەزەكسىز قابىلدانۋىنا جاعداي جاسالعان.
– وبلىس دارىگەرلەرىنىڭ كاسىبي مىندەتتەرىن جاۋاپكەرشىلىكپەن اتقارۋى اۋماقتا جۇقپالى ىندەتتىڭ ورشۋىنە توسقاۋىل بولىپ تۇر دەسەك, جاڭىلماسپىن. ادام دەنساۋلىعى ءۇشىن كۇرەستە ءبىزدىڭ ونكولوگيالىق ديسپانسەردىڭ ماماندارى دا ايانباي ەڭبەك ەتۋدە. ەلىمىزدە جۇقپالى ىندەت قاۋىپى باستالعالى بەرى ءبىزدىڭ جۇمىسىمىز دا توتەنشە جاعدايدا جالعاسۋدا. مىسالى, دارىگەرلەر مەن ورتا مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەردىڭ دەنى قالا ماڭىنداعى اۋدانداردان كەلىپ جۇمىس ىستەيتىن ەدى. الماتى قالاسىنداعى جاعدايعا بايلانىستى 3 ايعا جۋىق جاتاقحانادا جاتتى. ياعني توتەنشە جاعداي كەزىندە قانشاما قىزمەتكەر وتباسىنان الىستاپ قالدى, ولار دا ءبىر ءۇيدىڭ وتاعاسى, وتاناسى, كەلىنى دەگەندەي, جەكە ومىرگە قۇقىلى ەدى. بىراق ارىپتەستەرىم ءوز قىزمەتى مەن ناۋقاستار الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىككە ساي ۋاقىتپەن ساناسپاي جۇمىس ىستەۋدى, توتەنشە جاعداي كەزىندە تۋىنداعان قيىنشىلىققا مويىماي ەڭبەك ەتۋدى تاڭدادى. دارىگەرلەردىڭ بۇل ەرلىگى باعالانۋى ءتيىس. ارينە ءبىزدىڭ ماماندارىمىز جۇقپالى ىندەتپەن اۋىرعان ناۋقاستارمەن بەتپە-بەت كەلىپ جاتقان جوق, دەگەنمەن بۇل ورتاق كۇرەس. مۇندا انت بەرگەن اق حالاتتى جانداردىڭ بارلىعىندا ءبىر عانا ماقسات بار, ول ىندەتتىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ جانە ادام ءومىرىن ساقتاپ قالۋ, – دەيدى ءراش شارىپبايقىزى.
وكىنىشكە قاراي, وبلىس اۋماعىندا قاتەرلى ىسىككە شالدىققاندار سانى جىل سايىن كوبەيىپ كەلەدى ەكەن. قازىر وبلىستىڭ وڭتۇستىك اۋداندارىندا تۇراتىن ادامداردىڭ اراسىندا 8 900 ناۋقاس ديسپانسەرلىك ەسەپكە الىنعان. وتكەن جىلى 1 700 ادامنان دەرتتىڭ العاشقى بەلگىسى انىقتالعان. ال بىلتىر اسقىنعان اۋرۋ 703 ادامنىڭ ءومىرىن جالماسا, جىل باسىنان بەرى 213 ناۋقاس و دۇنيەلىك بولعان. سارالانعان دەرەك بويىنشا, ونكولوگيالىق ەسەپكە الىنعان ناۋقاستار اراسىندا ءسۇت بەزىنىڭ قاتەرلى ىسىگى كوش باستاسا, ودان كەيىنگى ورىندا وكپە راگى تۇر ەكەن. وسى وكپەدە پايدا بولعان ىسىكتەن كوز جۇماتىندار سانى جوعارى كورىنەدى.
– قاتەرلى ىسىك – ادام ومىرىنە قاۋىپتى بولعانىمەن, بۇل اجال ۇكىمى ەمەس. ناۋقاستار وسىنى ەستە ساقتاۋى كەرەك. دەرتتىڭ العاشقى كەزەڭىندە دارىگەرگە قارالىپ, اسقىندىرماي ەم العان ادامنىڭ قۇلان تازا ايىعىپ كەتۋىنە تولىق مۇمكىندىك بار. سول ءۇشىن دە ادامدار ءجيى تەكسەرۋدەن ءوتىپ تۇرۋى ءتيىس. ال ونكولوگ دارىگەرلەر قاتەرلى ىسىكتەن ەمدەۋ ءۇشىن ايانىپ وتىرعان جوق. قازىر بۇعان بارلىق جاعداي جاسالعان. ارينە پروبلەما دا شىعىپ جاتادى. كوپ جاعدايدا وتا جاسالاتىن ناۋقاستار قينالادى. قازىرگى جۇيە بويىنشا حيرۋرگيالىق ەم-دوم شاراسى مەديتسينالىق ەسەپكە الۋ پورتالى ارقىلى جاسالاتىنى بەلگىلى. ناۋقاستار كەزەك كۇتىپ قالاتىن جاعداي بولادى. بىراق ءبىز بۇعان قاراماستان, دەرتتىڭ سالماعىن جەڭىلدەتۋگە كۇش سالامىز. ءدارى-دارمەكپەن قامتۋدا كىدىرىس جوق, ماماندار جەتكىلىكتى, مەديتسينالىق قۇرىلعىلار بار, – دەيدى الماتى قالاسىنداعى ايماقتىق ونكولوگيا ديسپانسەرى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ءراش شالباەۆا.