ماڭىزدى قۇجاتتارعا قول جەتكىزسەك دەيمىز

قازاقستان تاريحشىلارى قاۋىمداس­تىعىنىڭ اتىنان ايتاتىن بولسام, مۇنداي باستامانى كۇتكەنىمىزگە كوپ ۋاقىت بولىپ ەدى. بۇل جۇمىس العاش تاۋەلسىزدىكتىڭ العاش جىلدارى باستالعان بولاتىن. 1991 جىلى جوعارى كەڭەستىڭ جانىنان ارنايى كوميسسيا قۇرىلىپ, ونىڭ تىزگىنىن اكادەميك ماناش قوزىباەۆ ۇستاعان ەدى. بۇل كوميسسيانىڭ باستى ماقساتى – كەڭەس وكىمەتىنىڭ وتكەن عاسىردىڭ 1920-30 جىلدارداعى رەفورمالارىنا باعا بەرۋ. سول كوميسسيانىڭ قۇرامىندا مەن دە بولدىم. اتالعان كوميسسيا ءوز جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىن 1992 جىلى جاريالادى. اراعا ءبىر جىل سالىپ, 1993 جىلى 14 ساۋىردە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قول قوي­عان بىرەگەي قۇجات – «جاپپاي ساياسي قۋ­عىن-سۇرگىن قۇرباندارىن اقتاۋ تۋرالى» زاڭ قابىلداندى.

سول جىلداردان بەرى ايتارلىقتاي جۇمىس اتقارىلىپ كەلە جاتىر. الايدا ءبىر ماسەلەنى ەسكەرۋىمىز قاجەت. ومىردە ەسكىرمەيتىن نارسە جوق. وسىدان 27 جىل بۇرىن قابىلدانعان قۇجاتتىڭ كەي باپتارى ەسكىردى. ءوز كۇشىن جويدى. جا­زىق­سىز جاپا شەككەن ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن اقتاۋ بارىسى ءبىراز باسەڭسىپ, سايابىرلاپ قالدى. ءتۇرلى كەدەرگىلەر پايدا بولا باستادى. سونىڭ سالدارىنان وسىدان ونداعان جىل بۇرىن باستالعان جۇمىس ءوزىنىڭ لوگيكالىق مەجەسىنە جەتپەي قالدى. سوندىقتان پرە­زيدەنتتىڭ بۇل ۇندەۋى ءوز ۋاقىتىندا, قوعام سۇرانىسىنا سايكەس جارىق كورگەن قۇجات دەپ تۇسىنەمىن.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇل باستاماسى عالىمدار مەن تاريحشىلاردىڭ قولىن ۇزارتۋى ءتيىس. ياعني بۇعان دەيىن ارحيۆتەردە عانا ساقتالىپ, ەشكىمگە بەرىلمەي كەلگەن قۋعىن-سۇرگىندەر ماسە­لەسىنە قاتىستى كوپتەگەن قۇندى قۇجات­تار كوميسسيا مۇشەلەرى ءۇشىن قولجەتىمدى بولۋى قاجەت. ەندىگى تىلەگىمىز – وسى جا­ڭادان قۇرىلاتىن كوميسسيا جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىن كورۋ. سوعان جان-جاقتى قول­داۋ ءبىلدىرۋىمىز كەرەك.

مامبەت قويگەلديەۆ,

ۇعا اكادەميگى,

تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور