ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارىنىڭ اقتاڭداقتارى ۋاقىت وزعان سايىن جاڭعىرىپ, وتان ءۇشىن وت كەشكەن تالاي جاۋىنگەر اتالارىمىزدىڭ ايتىلماعان ەرلىگى تاريحقا جاڭا جازىلىپ جاتىر. ماسەلەن, قوستانايلىق مايدانگەر تەمىربەك ەسەنجولوۆتىڭ 1945 جىلى «قىزىل جۇلدىز» وردەنىنە ۇسىنىلعانى تۋرالى دەرەك كەشە عانا بەلگىلى بولىپ وتىر. ونى ارداگەردىڭ اقش-تا تۇراتىن نەمەرەسى دينارا دوسوۆا ينتەرنەت ارقىلى تاۋىپ الىپتى.
وردەن تۋرالى جاڭا تابىلعان قۇجاتتا: «1945 جىلدىڭ 15 قاڭتارىندا جولداس ەسەنجولوۆ جاۋ قورعانىسىن بۇزىپ ءوتىپ, كوزسىز وجەتتىگىمەن كوزگە ءتۇستى. ومىرىنە تونگەن قاۋىپكە قاراماستان, جاۋىپ تۇرعان وقتىڭ اراسىمەن اسا شەبەرلىكپەن ءوتىپ بارىپ, ءبىزدىڭ جاياۋ اسكەردى ىلگەرى باستىرماي تۇرعان جاۋ مينومەتىنىڭ الدىن ماشيناسىمەن قالقالاپ الدى. جولداس ەسەنجولوۆتىڭ ەرلىگى بۇكىل جاياۋ اسكەردىڭ رۋحىن وياتىپ, ناتيجەسىندە قارسى جاقتىڭ مينومەت باتارەياسىنىڭ ءۇنى ءوشىرىلىپ, 15 نەمىس سولداتى جويىلدى» دەپ جازىلعان.
تەمىربەك ەسەنجولوۆ 1940 جىلى جيىرما جاسىندا قوستاناي وبلىسىنىڭ مەڭدىقارا اۋدانىنا قاراستى جارقايىڭ اۋىلىنان قىزىل اسكەر قاتارىنا الىنادى. ءبىر جىلدان سوڭ سوعىس باستالىپ, مايدانعا اتتانادى. 1945 جىلى جەڭىستى بەرليندە قارسى الىپ, امان-ەسەن ەلگە ورالادى. قارۋ ورنىنا كۇرەك ۇستاپ بەيبىت ەڭبەك مايدانىنا كىرىسەدى. 1974 جىلى دۇنيەدەن وتكەن باتىردىڭ ءوزى دە ومىراۋىنا تاعىلماعان وردەنى بار ەكەنىن بىلمەي ءوتىپتى.
- اتامىز سوعىستا زيس-5 اۆتوكولىگىن جۇرگىزىپ, مايداننىڭ الدىڭعى شەبىنە وق-ءدارى, قارۋ-جاراق جەتكىزىپ تۇرىپتى. بىرنەشە وردەن-مەدالى بار بولاتىن. مىسالى, «ەرلىگى ءۇشىن» مەدالىنىڭ ماراپات قۇجاتىندا: «تامىز ايىنىڭ وزىندە عانا جولداس ەسەنجولوۆ 2146 شاقىرىم جول ءجۇرىپ, 56 توننا جۇك تاسىدى. بوراپ تۇرعان وق پەن جارىلعان بومبا, مينالاردىڭ اراسىنان جولسىز جەردە كەز كەلگەن كەدەرگىدەن وتە بىلەتىن قىزىل جاۋىنگەر قاشاندا بۇيرىقتى بۇلجىتپاي ورىندايدى. وق-ءدارى, قارۋ-جاراقتى مايداننىڭ الدىڭعى شەبىنە دەر كەزىندە جەتكىزە ءبىلدى. ونىڭ ماشيناسى سىنۋ, توقتاۋ دەگەندى بىلمەيدى. قاشاندا جولعا دايىن. 1942 جىلدىڭ 8 جانە 9 تامىزىندا مايداننىڭ الدىڭعى شەبىنە وق-ءدارى اكەلە جاتقان ەسەنجولوۆ نەمىس ۇشاقتارىنىڭ بومبالاۋىنا ۇشىرايدى. بىراق كولىكتى شەبەر باسقارا بىلەتىن كانىگى شوپىر نەمىس ۇشاقتارىنان سىتىلىپ شىعىپ, الدىڭعى شەپتە ۇرىس جۇرگىزىپ جاتقان جاۋىنگەرلەردى وق-دارىمەن قامتاماسىز ەتە ءبىلدى» - دەپ جازىلىپتى. ەندى مىنە, 75 جىل وتكەن سوڭ, اتامىزدىڭ «قىزىل جۇلدىز» وردەنى تابىلىپ وتىر, - دەيدى باتىردىڭ ۇرپاقتارى.
قوستاناي وبلىسى