بۇگىن قازاقستاننىڭ دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ قورى سالىمشىلاردىڭ 99,8% شوتىنا تولىق كولەمدە كەپىلدىك بەرەتىندىگى تۋرالى رەسمي مالىمەت تاراتتى. بۇل كورسەتكىش بويىنشا قازاقستاننىڭ دەپوزيتتەردى قورعاۋ جۇيەسى الەمنىڭ دامىعان مەملەكەتتەرى – اقش, كانادا, ەۋروپالىق وداق ەلدەرى, كورەيا جانە جاپونيامەن بىردەي دەڭگەيدە.
كەپىلدىك بەرىلگەن وتەمدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قوردا جيناقتاۋ نەگىزىندە ارنايى رەزەرۆ جاسالعان. ول نەگىزىنەن دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ جۇيەسىنە قاتىسۋشى بانكتەردىڭ ءۇش اي سايىن تولەيتىن جارناسى ەسەبىنەن قالىپتاسادى.
قازىرگى ۋاقىتتا قوردىڭ ارنايى رەزەرۆىندە 509 ميللياردتان استام تەڭگە, ال قدكبق جارعىلىق كاپيتالى مولشەرىنىڭ 70%-ىن ەسكەرەتىن بولساق, 619 ملرد تەڭگە جيناقتالعان.
حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس دەپوزيتورلاردى قورعاۋ جۇيەسىنىڭ رەزەرۆى ەڭ ءىرى بانكتەردىڭ نەمەسە بۇكىل قارجى جۇيەسىنىڭ دەپوزيتتىك بازاسىن وتەۋگە ەمەس, بولجالدى شىعىنداردىڭ دەڭگەيىنە سايكەس بولۋى كەرەك.
قدكبق-نىڭ قازىرگى قولدا بار ارنايى رەزەرۆىنىڭ دەڭگەيى (بارلىق دەپوزيتتەردىڭ 6,3 پايىزى) «دەپوزيتتەرگە مىندەتتى كەپىلدىك بەرۋ تۋرالى» قر زاڭىندا – كەپىلدىك بەرىلگەن بۇكىل دەپوزيتتەر سوماسىنىڭ 5 پايىزىنان كەم بولماۋى كەرەك, - دەپ تالاپ ەتىلگەن ماقساتتى دەڭگەيدەن جوعارى.
اتاپ ءوتۋ كەرەك, حالىقارالىق تاجىريبەدە دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرەتىن (ساقتاندىرۋ) وسىنداي قورلاردا سالىمشىلاردىڭ قۇقىعىن قورعايتىن باسقا دا قۇرالدار بار. قدكبق حالىقارالىق دەپوزيتتەردى ساقتاندىرۋ جۇيەسى قاۋىمداستىعىنىڭ (IADI) مۇشەسى بولا وتىرىپ, پروبلەمالىق بانكتەرمەن جۇمىس ىستەۋ, ونىڭ ىشىندە ولاردىڭ اكتيۆتەرى مەن مىندەتتەمەلەرىن دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ جۇيەسىنە قاتىسۋشى بانككە نەمەسە قاتىسۋشى بانكتەرگە بەرۋ بويىنشا بىرقاتار مەحانيزمدەردى الدىن الا قاراستىرعان. بۇل ءوز كەزەگىندە كەپىلدىك بەرىلگەن وتەمدى تولەمەۋگە, ياعني قدكبق رەزەرۆىن بەكەرگە شىعىنداماۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
حالىقارالىق ستاندارتتار بويىنشا جاسالعان باعالاۋلار ارنايى رەزەرۆتىڭ جەتكىلىكتى ەكەندىگىن كورسەتىپ وتىر. ال ەگەر ارنايى رەزەرۆ جەتكىلىكسىز بولعان جاعدايدا, قدكبق قولداۋ ىزدەپ, ۇلتتىق بانككە ءوتىنىش جاساي الادى. الايدا, بۇلاي بولۋى ەكىتالاي.
جوعارىدا كەلتىرىلگەن بارلىق ماعلۇماتتار دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ جۇيەسىنىڭ ورنىقتى ەكەندىگىن كورسەتەدى. ول ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەردىڭ جۇمىسىندا جاعىمسىز ستسەناريلەر ورىن العان جاعدايدا قازاقستاننىڭ بارلىق تۇرعىندارىن قورعاۋعا باعىتتالادى.
ەسكە سالا كەتۋ كەرەك, ساقتاندىرۋ جاعدايى تۋىنداعان كەزدە قدكبق كەپىلدىك بەرىلگەن وتەمدى دەپوزيت بويىنشا قالدىق سوما شەگىندە, بىراق ۇلتتىق ۆاليۋتاداعى جيناق دەپوزيتتەر بويىنشا – 15 ملن تەڭگەدەن, تەڭگەدەگى قالعان باسقا دەپوزيتتەر بويىنشا – 10 ملن تەڭگەدەن, شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى دەپوزيتتەر بويىنشا – 5 ملن تەڭگەدەن اسپايتىن كولەمدە تولەيدى.
الماتى