تورعاي اۋىلىنىڭ تۇرعىنى جاراسباي مۇقاتوۆ ءبىر جارىم جىل بۇرىن ۇرلانىپ, كەيىن تابىلعان جىلقىسىنا كۇنى بۇگىنگە دەيىن قول جەتكىزە الماي ءجۇر. «2018 جىلعى 10 قاراشا كۇنى بيەمدى بالام ىزدەپ تاپتى. قالام-قاراسۋ اۋىلىنىڭ تۇرعىنى دۇيسەنباي قويباعاروۆتىڭ 17 باس جىلقىسىنىڭ ىشىندە ءجۇر ەكەن. اۋىلدان حابارىڭ بار ما, جوق پا, ءبىز جاقتا ءۇيىردى ادامنىڭ ورنىنا ايعىر باعادى. قىزىل كۇرەڭ توبەلىمدى بوتەن ايعىر ءوز ۇيىرىنە قوسىپ الىپتى. ەندى د.قويباعاروۆ وزىمدىكى دەپ جىلقىنى بەرمەي وتىر» دەگەن قاريا پوليتسياعا دا, پروكۋراتۋراعا دا شاعىمدانعانىن, بىراق ءالى كۇنگە دەيىن ەش ناتيجە بولماعانىن ايتتى. ادەتتە اۋىل اراسىندا وپ-وڭاي شەشىلە سالاتىن بولماشى عانا داۋ اسقىنىپ, كۇرمەۋى قيىن ماسەلەگە اينالدى.
تەرگەۋ تۇيىققا تىرەلدى
اتالعان وقيعاعا قاتىستى 2018 جىلدىڭ 11 قاراشاسىندا «بوتەن بىرەۋدىڭ دۇنيەسىنە زاڭسىز يەلىك ەتۋ ارەكەتى» بابى بويىنشا قىلمىستىق ءىس قوزعالعان.
– سول كۇنى اۋداندىق پوليتسيا ءبولىمىنىڭ انىقتاۋشىسى نۇرلىبەك نۇرجان ء«بىز جىلقىڭىز تۇرعان اۋىلعا بارىپ كۇتىپ تۇرامىز, ءسىز كۋا ادامدارىڭىزدى الىپ سول جەرگە كەلىڭىز», دەدى. ارتىنشا كۋا ادامداردى ەرتىپ, ايتقان جەرىنە باردىم. جىلقىنىڭ جاراقاتى بار ەدى, سول اياعى ءىسىپ كەتكەن. اياعىن سىلتىپ باسا الماي تۇر ەكەن. كۇدىكتى ادامعا سونى مەڭزەپ, «مىناۋ اياعىنداعى جاراقاتتى كوردىڭ بە؟ مىنە, كۋا ادامدارىم تانىپ تۇر. جىلقى – مەنىكى. قازىر الىپ كەتەمىن» دەپ ەدىم, ول «بۇل جاراقات ەمەس, جاي قارا داق» دەپ بوي بەرمەدى. ال رۇستەم وڭعار دەگەن ۋچاسكەلىك پوليتسەي «بۇل – ەكى ادامنىڭ اراسىنداعى داۋ. داۋ شەشىلگەنشە جىلقىنى دۇيسەنباي قويباعاروۆ باعا تۇرادى» دەدى. امالسىز جىلقىنى سول جەرگە قالدىرىپ كەتۋگە تۋرا كەلدى, – دەدى جاراسباي مۇقاتوۆ.
قاريا ەرتەڭىندە «جىلقىنى تانۋ تۋرالى اكت جاساڭدار, قويباعاروۆتىڭ اۋىلىنا قايتا بارايىق» دەپ پوليتسياعا تاعى كەلەدى. بىراق پوليتسياداعىلار ول كۇنى قوزعالا قويماعان. تەك 3-4 ايدان كەيىن اكت جاسايمىز دەپ اقساقالعا كەلەدى. سودان جىلقىنىڭ جاراقاتىن ەمدەگەن ءۇش-ءتورت مال دارىگەرى بار, جالپى ون شاقتى كۋا ادامدى ەرتىپ بارادى. بىراق دۇيسەنباي جىلقىنى كورسەتپەيدى. پوليتسيا ەگەر ول رۇقسات ەتپەسە, جىلقىنى كورە المايمىز دەگەن سوڭ, كەرى قايتقان.
جوق ىزدەگەن قاريانىڭ ايتۋىنشا, كەيىن دۇيسەنباي قويباعاروۆ كۇرەڭ قىزىلدى جاسىرىپ, ورنىنا باسقا جىلقى اكەپ قويعان. ال پوليتسيا سول بوتەن جىلقىنىڭ قۇيرىق قىلىن الىپ, ساراپتاماعا جىبەرەدى. وسىلايشا 2019 جىلعى 19 ماۋسىمدا جابىرلەنۋشى «مولەكۋلالىق-گەنەتيكالىق سوت ساراپتاماسىنىڭ قورىتىندىسىمەن» تانىستىرىلىپ, ارنايى حاتتاما تولتىرىلادى. حاتتاما سوڭىنا: جاراسباي مۇقاتوۆ ءوز قولىمەن «ساراپتاما دۇرىس جاسالماعان, مەن قارسىمىن. تەرگەۋشىلەر دۇيسەنبايمەن اۋىز جالاسىپ العان. كوميسسيا, مەن قايتادان تەكسەرۋلەرىڭدى سۇرايمىن» دەپ جازىپ, قول قويعان. ونىڭ استىندا جانگەلدى اۋداندىق پوليتسيا ءبولىمىنىڭ انىقتاۋشىسى ن.نۇرجاننىڭ قولى تۇر.
جارتى جىلدان اسا ۋاقىت تەرگەۋ جۇرگىزگەن اۋداندىق پوليتسيا اقىرى قىلمىس قۇرامى انىقتالمادى دەگەندى نەگىزگە الىپ, 2019 جىلعى 29 ماۋسىمدا ءىستى جاۋىپ تاستاعان. الايدا وسى جىلدىڭ 24 قازانى كۇنى قوستاناي وبلىسى پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى م.قازيەۆ اتالعان قىلمىستىق ءىس شيكى قارالعان, تەرگەۋ دۇرىس جۇرگىزىلمەگەن دەپ تانىپ, اۋداندىق پوليتسيانىڭ قىلمىستىق ءىستى قىسقارتۋ تۋرالى قاۋلىسىنىڭ كۇشىن جويۋ جونىندە جاڭا قاۋلى شىعارادى.
پوليتسيا جالعان قۇجات جاساعان با؟
پروكۋروردان پارمەن تۇسكەن سوڭ, جيىرما كۇننەن كەيىن قىزىل كۇرەڭ توبەلگە قاتىستى قىلمىستىق ءىس قايتا جاندانىپ, اۋداندىق پوليتسيا ءبولىمىنىڭ تەرگەۋشىسى ە.بايبولوۆ «جابىرلەنۋشىدەن قوسىمشا جاۋاپ الۋ حاتتاماسىن» تولتىرادى. حاتتاما مازمۇنى بويىنشا جوق ىزدەۋشى جاراسباي مۇقاتوۆ كۇدىكتى د.قويباعاروۆتىڭ ۇيىرىندە جۇرگەن بوتەن جىلقىنى جازا تانىپ, قاتەلەسكەنىن مويىندايدى. تەرگەۋشىنىڭ ء«سىز 13.11.2019 جىلى ساعات 17.00-دە قالام-قاراسۋ اۋىلىندا ازامات د.قويباعاروۆتىڭ مال قوراسىندا قامالىپ تۇرعان جىلقىنى ءدال وسى مەنىڭ جىلقىم دەپ اتاپ كورسەتتىڭىز. ەگەر ءسىز اتاعان جىلقى وزىڭىزدىكىنە ۇقساماسا, ونى نەگە كورسەتتىڭىز؟» دەگەن سۇراعىنا جابىرلەنۋشى «مەن بايقاماي كورسەتىپ قويدىم. مەنىڭ جىلقىما شامالى ۇقسايدى ەكەن», دەپ جاۋاپ بەرەدى. حاتتامانىڭ 2-بەتىندەگى جابىرلەنۋشى قول قوياتىن تۇستا ەشكىمنىڭ قولى قويىلماعان. ودان كەيىنگى بەتتەردە جابىرلەنۋشى ءتورت جەردە قول قويىپ, سوڭىنا «جاۋاپ دۇرىس جازىلعان. وقىپ شىقتىم» دەپ جازىپ, ونى تاعى ءبىر رەت قول قويىپ سوڭعى رەت راستاعان.
الايدا جابىرلەنۋشى جاراسباي مۇقاتوۆ «بۇل حاتتامانى تولتىرۋعا مەن قاتىسقان جوقپىن, پوليتسيا سىرتىمنان جالعان قۇجات جاساپ وتىر. حاتتاماداعى جازۋ دا, قول دا مەنىكى ەمەس», دەپ ازار دا بەزەر بولىپ وتىر. قوس قۇجاتتى قاتار ۇستاپ, ونداعى جازۋ مەن قويىلعان قولداردى سالىستىرىپ كوردىك. ەكى ءتۇرلى جازۋ. قولدار دا ءبىر-بىرىنە ۇقسامايدى. ءبىر قىزىعى, بۇعان دەيىن تەرگەۋشىلەر بۇل ەكى قۇجاتتاعى جازۋ مەن قولدى سالىستىرىپ, ونىڭ كىمدىكى ەكەنىن انىقتايتىن ەشبىر ساراپتاما جاساماعان.
– ءبىر جارىم جىل بويى ءبىر بايتالدىڭ سوڭىندا ءجۇرمىن. جانىما باتقانى – قولدى بولعان قىزىل كۇرەڭنىڭ كۇيىگى ەمەس. باس امان بولسا, مالدىڭ ورنى تولار. مەن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءادىلىن ايتۋدىڭ ورنىنا ءىستى كوپە-كورىنەۋ بۇرمالاپ, باردى جوق قىپ, جوقتى بار ەتىپ كورسەتىپ وتىرعانىنا كۇيىنەمىن. ادىلدىك قايدا؟ – دەپ جابىرلەنگەن قاريا ناۋرىزدىڭ سوڭىندا وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنە تاعى ارىز جازىپ قالدىرعانىن ايتتى.
1 ساۋىردە وسى ماسەلە بويىنشا وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى بەكەت ايماعامبەتوۆتىڭ اتىنا ساۋالحات جولداپ ەدىك. جاۋابىن 28 ساۋىردە عانا الدىق. ەلەكتروندى پوشتامىزعا كەلىپ تۇسكەن حاتتا: Egemen Qazaqstan گازەتىنىڭ سۇراۋى بويىنشا جانگەلدين اۋدانىنىڭ تۇرعىنى ج.مۇقاتوۆتىڭ ارىزى بويىنشا پوليتسيا قىلمىستىق كودەكستىڭ 389-بابى بويىنشا تىركەلگەن سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ جۇرگىزۋدە. ساراپتاما تاعايىندالدى. سونداي-اق قوستاناي وبلىسى پوليتسيا دەپارتامەنتى وزىندىك قاۋىپسىزدىك باسقارماسى جانگەلدى اۋدانى پوليتسيا ءبولىمىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە قاتىستى ج.مۇقاتوۆتىڭ ارىزى بويىنشا قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋدە», دەپ جازىلعان.
وسىلايشا قىزىل كۇرەڭ توبەلگە قاتىستى قىلمىستىق ءىس ەكى رەت جابىلىپ, ءۇش رەت قايتا قوزعالدى. جاعداي ۋشىعا ءتۇسىپ, تەرگەۋ ماتەريالدارىن قولدان جاساعان دەگەن كۇدىككە ىلىنگەن پوليتسەيلەردىڭ ۇستىنەن دە قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ وتىر. ءتيىستى ورگاندار بۇل جولى ءىستىڭ اق-قاراسىن ايىرىپ, ادىلەت ۇستەمدىگىن ورناتار دەگەن سەنىم باسىم.
قوستاناي وبلىسى