باتىس قازاقستان وبلىسىندا اقساي اتتى ءوندىرىستى قالا بار. قازىنالى قاراشىعاناق ورنالاسقان ءبورلى اۋدانىنىڭ ورتالىعى. سوڭعى جىلدارى اقساي قالاسىنىڭ قازاقى بەت-بەينەسى قالىپتاسىپ, ەرەكشە كوركەيىپ كەلەدى.
كەڭەس كەزىندە قالىپتاسقان قاعيدا – قالالىق بولعان كەز كەلگەن ادام ۇلتىنا قاراماستان ءتىلى ورىس, ءدىلى كەڭەستىك توپقا اينالۋى ءتيىس ەدى. اسىرەسە قازاقىلىقتىڭ ءيىسى قالالارعا جولاماعانى راس. باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى جاعداي وسىنداي بولاتىن.
تاۋەلسىزدىك قازاق قالالارىن جاڭاشا تۇلەتتى. كوپ قاباتتى ۇيلەردىڭ قابىرعاسىنان قازاقى ويۋدى كورگەندە, مەكەمە-ۇيىمداردىڭ, دۇكەن-ءدامحانالاردىڭ ماڭدايشالارىنان ۇلتتىق اتاۋلاردى كورگەندە كوز قۋانادى. وسىنداي وڭ وزگەرىس ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان اقساي قالاسىندا دا بار.
وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا ءبورلى اۋداندىق ونوماستيكالىق كوميسسياسىنىڭ قورىتىندىسىمەن اقساي قالاسىنداعى 25 كوشەنىڭ اتاۋى وزگەرتىلدى. اتاپ ايتساق, بۇرىنعى سوۆەتسكايا كوشەسى – ءال-فارابي, ۋتۆينسكايا – مۇحتار اۋەزوۆ, پەرۆومايسكايا – جۇبان مولداعاليەۆ, كومسومولسكايا – تالعات بيگەلدينوۆ, وكتيابرسكايا – حيۋاز دوسپانوۆا, لينەينايا – جىبەك جولى, پرولەتارسكايا – جەلتوقسان, ۆاحتوۆايا – بەكزات ساتتارحانوۆ, زاۆودسكايا كوشەسى – جايىق, بەزىمياننىي پەرەۋلوك – وركەن, وۆراجنايا كوشەسى – بەرەكە, رابوچايا – زەردە, كووپەراتيۆنايا – ق.شاكەنوۆ, سادوۆايا – ي.ۆاششۋك, تۋپيكوۆايا – كوكجيەك, شكولنىي پەرەۋلوك – بالدىرعان, چينگيرلاۋسكايا – شىڭعىرلاۋ, 8 مارتا – 8 ناۋرىز, زاپادنايا كوشەسى – باتىس, ۆوستوچنايا – شىعىس, تسەنترالنايا – ورتالىق, مولودەجنايا – جاستار, سەۆەرنايا – سولتۇستىك, ترۋدوۆايا كوشەسى – ەڭبەكشى, يۋجنايا – وڭتۇستىك كوشە اتاندى.
ارينە بۇل كوشەلەردىڭ كەڭەستىك اتاۋىن وزگەرتۋ ماسەلەسى تۇرعىندار جينالىسىندا, قوعامدىق كەڭەس وتىرىسىندا قارالدى. كوپشىلىك قولداپ, ارا-تۇرا قارسىلىق تا كەزدەستى. سوڭعىلارىنىڭ ءۋاجى: «كوشە اتاۋلارىن وزگەرتۋگە قاتىستى شىعىنداردى كىم وتەيدى, بيۋدجەت قاراجاتى جۇمسالا ما؟» دەگەن ماسەلە ەدى.
2020 جىلدىڭ باسىندا وتكەن قوعامدىق كەڭەس وتىرىسىندا ءبورلى اۋداندىق قوعامدىق كەڭەستىڭ مۇشەسى, كاسىپكەر باقىتجان عادەلشيەۆ كوشە اتاۋلارىن وزگەرتۋگە كەتەتىن شىعىندى ءوز موينىنا الاتىنىن ايتتى. ءسويتىپ بۇل ماسەلە دە شەشىلدى.
وسى كارانتين كۇندەرى كاسىپكەر ۋادەسىندە تۇرىپ, وزگەرتىلگەن كوشە اتاۋلارى جازىلعان انشلاگتاردى ءىلۋدى باستاپ كەتىپتى. باقىتجان مەڭدىگەرەي ۇلى بۇعان دەيىن دە تۋعان قالاسىنا قامقورلىق كورسەتىپ جۇرگەن ازامات. 2019 جىلى ول باسشىلىق ەتەتىن «اقسايسنابكونتراكت» مەكەمەسى «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا اقساي قالاسىنداعى №5 مەكتەپ اۋلاسىندا 1,5 گا الما باعىن وتىرعىزعان بولاتىن. ءدال وسى جوبا ءۇشىن 5 ملن تەڭگە قايىرىمدىلىق قارجى جۇمسالعان ەكەن.
ايتپاقشى 2018 جىلى اقساي قالاسىنىڭ ارالتال شاعىن اۋدانىندا الاش قوزعالىسىنىڭ 100 جىلدىعىنا وراي ءبىر شوعىر كوشە پايدا بولعان ەدى. كەنىش اۋماعىنان كوشىرىلگەن بەرەزوۆكا اۋىلى تۇرعىندارىنا ارنايى سالىنعان شاعىن اۋداننىڭ سۋ جاڭا كوشەلەرىنە «الاش وردا», «ايقاپ», «ۇران», ءاليحان بوكەيحان, احمەت بايتۇرسىن ۇلى, مىرجاقىپ دۋلات ۇلى, مۇستافا شوقاي, جاھانشا دوسمۇحامەد ۇلى, حالەل دوسمۇحامەد ۇلى اتاۋلارى بەرىلدى. مۇنداعى «ايقاپ» – 1911-1915 جىلدارى شىققان تۇڭعىش قازاق جۋرنالى بولسا, «ۇران» گازەتى – 1917-1918 جىلدارى بوكەي ورداسىندا شىعىپ, الاش قوزعالىسىن, قازاق اۆتونومياسىن قولداعان باسىلىم بولاتىن. مىنە, الاش قايراتكەرلەرىن, ۇلتتىق تاريحتى قاستەرلەگەن اقساي قالاسى تاعى دا تۇلەپ, كەڭەستىك يدەولوگيا قالدىعىنان قۇتىلىپ, جاڭارىپ جاتىر. قۋانىش ۇزاعىنان بولسىن دەيمىز!
باتىس قازاقستان وبلىسى