قوعام بولعاننان كەيىن, سول قوعامدا ءتۇرلى كورىنىستەر مەن ماسەلەلەر دە بولادى. ادامزاتتىڭ ءبارى بىردەي ەمەس, سوندىقتان دا ولاردىڭ نانىم-سەنىمى مەن كاسىبى دە ءارتۇرلى بولىپ كەلەدى. بۇگىندە قالا كوشەلەرىنەن وتكەن-كەتكەن كوپشىلىككە الاقان جايىپ, قايىر سۇراپ وتىرعان جانداردى ءجيى كورەمىز.
ارينە, تاعدىردىڭ تەپەرىشىنە تاپ بولعان, دەنساۋلىعى جوق, ءحالى مۇشكىل ادامعا كومەكتەسۋ ادامدىق پارىز. ساداقا بەرۋ ساۋاپتى ءىس. الايدا, باليعات جاسىنا دا تولماعان كوپ بالالاردىڭ قوعامدىق كولىكتەردىڭ ىشىندە قاسيەتتى قۇران اياتتارىن وقىپ, قايىر تىلەپ جۇرگەنىن دە ءجيى كەزدەستىرەمىز. ءتىپتى بازار ماڭىنا بارساڭىز دا الدىڭىزدان قۇران وقىپ, الاقان جايىپ شىعا كەلەتىن بالالار كوپ.
جۋىردا قالا ىشىندەگى قوعامدىق كولىكتەردىڭ بىرىنە مىنە بەرگەنىمىز سول ەدى, ارتىنشا جاسى ون-ون بىرلەر شاماسىنداعى ءبىر بالا دا كولىككە كوپشىلىكپەن قاتارلاسا ءمىنىپ, قۇران وقي جونەلدى. ۇلتى سىعان الدە تاجىك سياقتى. ونىڭ قۇراندى اسىعىپ وقىپ وتىرعانىن بايقادىق. ويتكەنى, كەلەسى ايالدامادان ءتۇسىپ قالىپ, باسقا ءبىر قوعامدىق كولىككە مىنۋگە ۇلگەرۋ كەرەك. حالىق ايتەۋىر بەس-ون تيىنىن بەرىپ جاتىر. الگى بالا قۇراندى وقىپ بولعانى سول ەدى, ەگدە جاستاعى ءبىر جولاۋشى «سەن نە وقىپ وتىرعانىڭدى ءوزىڭ تۇسىنەسىڭ بە؟ نەگە قاتە وقيسىڭ؟ قاسيەتتى نارسەنى كورىنگەن جەردە وقۋعا بولمايدى عوي», دەپ تاستادى. ارينە, بۇل ماسەلە دە كوپتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن نارسە. شىنىندا دا قاسيەتتى قۇراندى وقۋدىڭ وزىندىك ءتارتىبى مەن بەلگىلەنگەن جەرى بار عوي. ول ارينە, كەز-كەلگەن جەردە وقي بەرەتىن جاي نارسە ەمەس ەكەنى بەلگىلى. ءارى-بەرىدەن سوڭ بۇل قۇدايدىڭ قۇدىرەتتى ءسوزىن ساۋداعا سالۋ بولىپ تا شىعادى. مۇحاممەد (عالەيھيسسالام) پايعامباردىڭ ءوزى قايىر سۇراۋدى ۇناتپاعانى جايلى دا ريۋاياتتار بار. ەندەشە ءوزىن قۇدايدىڭ ق ۇلى, پايعامباردىڭ ۇمبەتى سانايتىن ءاربىر ادام قۇرانعا قۇرمەتپەن قاراۋى كەرەك ەمەس پە؟!. وسىنداي ماسەلە جونىندە پىكىرىن بىلمەك بولىپ جامبىل وبلىستىق ورتالىق «ھيباتۋللا تارازي» مەشىتىنىڭ نايب يمامى ەرجان امانباەۆقا حابارلاسقانىمىزدا, ول قاسيەتتى قۇراندى كورىنگەن جەردە وقي بەرۋگە بولمايتىنىن ايتتى. «بۇل – دۇرىس ەمەس. ول ادام قۇراندى ناپاقا تابۋعا اينالدىرعان بولىپ ەسەپتەلەدى», دەدى نايب يمام. ارينە, كولەڭكەلى بولماسا, قازىر كاسىپپەن اينالىسۋعا شەكتەۋ جوق. بىراق قاسيەتتى قۇران ءسوزى كاسىپتىڭ كوزى بولماۋى كەرەك.
ۇلى ويشىل ءابۋ ناسىر ءال-فارابي «قايىرىمدى قالا تۇرعىندارىنىڭ كوزقاراستارى جايىنداعى» تراكتاتىندا « ۇلى قوعام – جەر بەتىن مەكەندەيتىن بارشا ادامزات قوعامدارىنىڭ جيىنتىعى, ورتاشا قوعام – قانداي بولسىن ءبىر حالىق تۇرىندەگى قوعام, ال شاعىن قوعام – قايسىبىر حالىق مەكەندەيتىن ايماقتىڭ بەلگىلى بولىگىن الىپ جاتقان قايسىبىر قالا تۇرعىندارىنان قۇرالعان قوعام», دەپ جازعان ەدى. جالپى, قوعامنىڭ ءبىر نارسەگە دەگەن كوزقاراسى وزگە دۇنيەگە دەگەن كوزقاراستى وزگەرتۋى مۇمكىن. ول ۇلى بولسىن, ورتا بولسىن, شاعىن بولسىن – قوعامنىڭ اتى قوعام. مۇندا دا ورتاق مامىلە قاجەت. قازىرگىدەي ءتۇرلى كوزقاراستار قايشىلىعى شارپىسقان كەزدە ورتاق قۇندىلىقتاردىڭ بارىنە اباي بولعان دۇرىس-اۋ...
جامبىل وبلىسى