ءتورت ت ۇلىك كوبەيسە, توقشىلىق كەلەدى

جۇيەلى جۇمىستىڭ ناتيجەسى تۇتاس اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ دامۋىنا وبلىستىڭ قوسقان ۇلەسىن ارتتىرىپ وتىر. بىلتىر بۇل كورسەتكىش 20 پايىزعا جەتتى. بيىل دا قازان اۋىز­ى جوعارى بولادى دەگەن سەنىم بار. ويتكەنى وڭىردەگى 1 ملن-نان استام ءىرى قارا مالى مەن 4 ملن-نان استام ۇساق مال باسى بار. مۇندا اگروونەركاسىپ كە­شەنىنىڭ كەلەشەگىن انىقتايتىن سالماق جاتىر. بۇل ىستە نەگىزگى كۇش اۋىلدارعا تۇسەتىنى انىق. ال اۋدانداردا بۇعان تولىق نەگىز بار. وعان مىسالدى الاكول اۋدانى مەن كەگەن اۋدانىنان الىپ وتىرمىز.

بىلتىر «Zhersu» ينۆەس­تي­تسيا­لىق-وندىرىستىك كورپوراتسيا­سى الماتى وبلىسىنىڭ الاكول اۋدا­نىنىڭ اۋماعىنان اسىل تۇقىمدى جىلقى فەرماسىن اشقان بولاتىن. وڭىردەگى قىلقۇيرىقتىڭ سانىن ارتتىرىپ, تۇقىمىن جان­دان­دىرۋعا وراي باستالعان ءىس ناتي­جە­لى ءجۇرىپ جاتىر. قازىر قىستان شىققان 10 مىڭ باس جىلقى جايىلىمدا ءجۇر.

«الاكول اسىل جىلقىسى» سەرىك­­تەس­تىگىنىڭ جۇمىسى زامانعا ساي تەحنولوگيا جەتىستىكتەرىمەن جابدىقتالعان. اۋەلى فەرماداعى تۇرعىندارعا قولايلى جاعداي جا­سالعان. 56 ادام جۇمىس ىستەيدى ەكەن. تۇرعىن ءۇي, جاتاقحانا بار. مۇندا مونشا, دۇكەن, اسحانا سياق­تى قاجەتتى نىسانداردان بولەك مادەني كوپشىلىك دەمالىس شاراسىن وتكىزۋگە بولادى. ياعني قۇرىلتايشىلار جىلقىشىلار ءۇشىن كينوتەاتر مەن كىتاپحانا اشىپ بەرىپتى.

فەرمادا مال باعۋدىڭ دا جاڭاشا ءتاسىلى جۇزەگە اسىپ وتىر. ەندىگى جىل­قى­نى بۇرىنعىداي قۇ­رىققا سۇيەنىپ, ىزى­نەن اڭدىپ با­عاتىن كەزەڭ كەلمەسكە كەتىپتى. قازىر قامبار اتا بالاسىنىڭ ءجۇرىس-تۇرىسىن, جايىلىمداعى ءجۇرىسىن مونيتوردان باقىلاپ وتىرۋعا مۇم­كىندىك بار. مۇنداعى اسىل تۇ­قىمدى ءار باسقا GPS بايلانعان. ياعني جىلقىنى قۇ­رىق ۇستاعان جىلقىشى ەمەس, جۇدىرىقتاي قۇرىلعى باعادى.

– فەرما وتكەن جىلدىڭ قارا­شا ايىندا ىسكە قوسىلدى. بۇل جوبانى جىلقى تۇقىمىن اسىلداندىرۋ ماقساتىندا قولعا الىپ, 1 ملرد تەڭگەگە جۋىق ينۆەستيتسيا سالدىق. قازىر ماقساتىمىزدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىن اياقتادىق دەۋگە بولادى. ازىرگە اسىل تۇقىمدى جىلقى سانىن 10 مىڭ باسقا جەت­كىزدىك. بيىل بۇيىرسا, تاعى 10 مىڭ جىلقى اكەلسەك دەگەن جوس­پار بار. قىلقۇيرىقتى جانۋاردى ماڭ­عىستاۋ, قاراعاندى, شىعىس قازاقستان وبلىستارىنان ساتىپ الدىق. رەسەيدەن اكەلىنگەنى دە بار. جىلقىعا قوسىمشا تۇيە شارۋاشىلىعىن دامىتۋدى قولعا الۋدامىز, – دەيدى «Zhersu» ينۆەستيتسيالىق-وندىرىستىك كورپوراتسياسى باقىلاۋ كەڭەسىنىڭ توراعاسى باۋىرجان وسپانوۆ.

بۇل «Zhersu» كورپورا­تسيا­سىنىڭ الاكول اۋدانىنداعى جالعىز مال فەرماسى ەمەس. ءبىراز جىل بۇرىن ىسكە قوسىلعان «قايىڭدى» مال بورداقىلاۋ الاڭى مەن ەت وڭدەۋ زاۋىتى قا­زىر نارىقتاعى ءوز ورنىن تاپ­قان كاسىپورىن ساناتىنا كىرەدى. 5 مىڭ باسقا ارنالعان بور­دا­قىلاۋ الاڭى بار. جەمگە قو­يىلعان سيىردىڭ دەنى اسىل تۇ­قىمدى ەكەن. ءاۋ باستا گەرەفورد جانە انگۋس تۇقىمدى 4500 باس سيىر اكەلىنىپتى. ال زاۋىتتىڭ مال سويۋ تسەحىندا كۇنىنە 60 باسقا دەيىن مال سويىلادى. ال «قايىڭدىنىڭ» شۇجىق تسەحىندا جاسالعان ءونىم قازىر قازاقستان نارىعىن جاۋلاپ العان. تسەح تاۋلىگىنە 6 تونناعا دەيىن دايى­ن ءونىم شىعارادى. نارىققا 18 ءتۇرلى شۇجىق جونەلتىپ وتىر.

ءورىسى مالعا تولى ءوڭىردىڭ ءبىرى – كەگەن اۋدانى. وسىدان ەكى جىل بۇرىن رايىمبەك اۋدانىنا ەنشى بەرىپ, ءوز الدىنا جەكە دارا قالعان كەگەندە كەلەلى ءىس جالعاسىپ جاتىر ەكەن. ءبىزدى ءتورت ت ۇلىك تۇيا­عىنىڭ كوبەيگەنى قۋانتتى. ماسەلەن, بىلتىر اۋدانداعى ءىرى قارا مالى 50 894 باسقا, جىلقى سانى 28 468 باسقا جانە قوي مەن ەشكى ۇلەسى 199 869 باسقا جەتتى.

مال باسى وسكەن جەردە ودان الىناتىن ءونىم كولەمى دە كوبەيەتىنى تۇسىنىكتى. اسىرەسە نارىققا تابيعي ساپاسى جوعارى ەت ءونىمىن شىعارۋ سۇرانىسقا ساي ەكەن. دەرەككە كوز سالساق, بىلتىر كەگەندىك شارۋالار سالماعى 15 800 توننا بولاتىن مالدى ساۋدالاپتى. جينالعان ءسۇتتىڭ كولەمى 25 010 تونناعا جەتكەن. كە­گەن دالا­سىنداعى ءتورت ت ۇلىكتىڭ ەتى ىشكى نا­رىق­تان اسىپ, شەتەلگە شىعا باستاعان. وڭىر­دەگى «M.P.S.» جاۋاپكەرشىلىگى شەك­تەۋ­لى سەرىكتەستىگى يرانعا 80 توننا جانە قىتايعا 280 توننا ءىرى قارا ەتىن ەكسپورتتاپتى. ءسويتىپ ەكسپورت جوسپارى 180 پايىزعا ورىندالعان.

 قازىر مالدىڭ باسىن كوبەيتە بەرۋدىڭ ماڭىزى از. نەعۇرلىم اسىل تۇقىمدى ەت پەن ءسۇتتى مولىنان بەرەتىن مال باسىن كوبەيتكەن ابزال. شارۋالار دا مۇنى جاقسى تۇسىنەدى. اۋدانداعى «كازمياسو» جاۋاپ­كەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىك­تەستىگى بىلتىر اۋستراليا مەملە­كە­تىنەن 1,4 ملرد تەڭگەگە 1 500 باس اسىل تۇقىمدى «ابەردين انگۋس» سيىرىن ساتىپ اكەلدى.

– مال باسىن كوبەيتىپ, تۇ­قى­مىن اسىلداندىرۋ ءىسىن جال­عاستىرا بەرەمىز. بۇل بىزگە اۋدان­داعى ەت, ءسۇت ءوندىرىسىن وركەندەتۋگە جول اشادى. بيىل «تالاس» اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆى 400 باسقا ارنالعان تاۋارلى ءسۇت فەرماسىن اشادى. وسى ماقساتتا چەحيادان 60 باس ەتتى-ءسۇتتى باعىت­تاعى «سيمەنتال» اسىل تۇقىمدى ءىرى قارا ساتىپ الدى. وعان 51 ملن تەڭگە جۇمسادى. جاقىندا جىلىساي اۋىلدىق وكرۋگىندە 1500 باس قويعا ارنالعان مال بور­داقىلاۋ الاڭى ءوز جۇمىسىن باس­تادى. مال باسىن كوبەيتۋ دە باس­تى نازاردا. شارۋا قوجالىقتارى «سىباعا», «يگىلىك» باعدارلاماسى اياسىندا جالپى قۇنى 83 ملن 230 مىڭ تەڭگە بولاتىن 4 161 باس قوي ساتىپ الدى جانە 33 ملن تەڭ­­گەگە 167 باس ءىرى قارا, 34 ملن تەڭ­گەگە 115 باس جىلقى اكەلىپ, ورىس­­تەرىن كەڭەيتىپ وتىر, – دەيدى كە­گەن اۋدانىنىڭ اكىمى تالعات بايەدىلوۆ.

توق ەتەرىن ايتقاندا, الما­تى وبلىسى – اۋىل شارۋاشى­لىعىنا ارقا سۇيەگەن ايماق. تۇر­عىنداردىڭ 80 پايىزى اۋىلدىق ءوڭىردى مەكەن ەتەدى. ياعني ەل-جۇرت نەسىبەسىن ءتورت ت ۇلىك مال مەن شۇرايلى جەردەن تەرىپ وتىر. سودان بولار وب­لىستىڭ اگرارلىق سالاداعى تابىسى جىل سايىن ءوسىپ كەلەدى. مى­سالى, بىلتىر اي­ماقتاعى اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ اقشالاي كولەمى 852 ملرد تەڭگەگە جەتىپ, ناتيجەسى 3,4 پايىزعا كو­بەي­دى.

الماتى وبلىسى