قىزىلوردا: ۇلى دالانىڭ ۇلتارالىق ءتىلى

ايتا كەتۋ كەرەك, وتكەن جىلى تاۋەلسىزدىك كۇنىنە وراي ەلوردادا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋعا باعىتتالعان « ۇلى دالانىڭ ۇلتارالىق ءتىلى» اتتى فورۋم وتكەن بولاتىن. ءتىل تۋرالى ادەتتەگى جيىنداردان وزگەشە فورماتتا وتكەن فورۋمدا قازاقشانى ءوز تىلىندەي مەڭگەرگەن وزگە ۇلت وكىلدەرى باسقالارعا ۇلگى بولدى. فورۋم اياسىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى جانسەيىت تۇيمەباەۆ وڭىرلەرگە چەللەندج جولدادى. وسى چەللەندجدى سىربويىلىقتار تۇركىستان وبلىسىنان قابىل الدى.  

كەزدەسۋدە «قوعامدىق كەلىسىم» كمم ديرەكتورى ءۋاليحان يبراەۆ قحا 25 جىلدىعى اياسىندا قازاق ءتىلىن ۇلتارالىق قاتىناس تىلىنە اينالدىرۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان شارالار جايلى ايتىپ ءوتتى. وسى باعىتتا سىر وڭىرىندە «مىڭ بالا» مادەني-اعارتۋشىلىق جوباسى قارقىندى جۇرگىزىلۋدە.  دوستىق ۇيىندە تىلدەردى وقىتۋ كابينەتى جۇمىس جاسايدى. وسى ۋاقىتقا دەيىن 100-گە جۋىق ءبىلىم الۋشى مەملەكەتتىك ءتىل بويىنشا بىلىمدەرىن كەڭەيتتى. ەتنوس وكىلدەرى اراسىندا «مامىلە» قازاق ءتىلى كلۋبى ارقىلى سويلەۋ شەبەرلىگىن ارتتىرۋ جۇمىستارى قولعا الىندى.  

سونان سوڭ نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى, ءتىل جاناشىرى ەلەنا رىبينا ءسوز الدى. ول جۋرناليستيكاعا قازاقشا ەركىن سويلەۋىنىڭ ارقاسىندا كەلگەنىن ايتتى. بەس جىلداي قالالىق تەلەارنا رەداكتورى قىزمەتىن اتقارعان لەنا قازىر نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى. جولداسىم دا قازاق تىلىندە ءوز ويىن ەركىن جەتكىزە الادى. قازاق ءتىلىن مارتەبەسىن ارتتىرۋعا ۇلەسىمىزدى قوسۋ ماقساتىندا ەكەۋمىز اقىلداسىپ, ۇلىمىزدى قازاقشا بالاباقشاعا بەردىك. مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇلتارالىق تىلگە اينالدىرۋ باستاماسىنا ۇلەس قوسا بەرەمىز,- دەيدى لەنا.

قورقىت اتا اتىنداعى قمۋ ستۋدەنتى ەلەنا پاك ابايدىڭ 200-دەن استام ولەڭىن جاتقا بىلەدى, «ەسكەندىر» پوەماسىن باستان اياق مۇدىرمەي ايتادى. ونىڭ قازاقتىڭ ءتىلى مەن رۋحانياتىنا قىزىعۋشىلىعىن وياتقان اجەسى سۆەتلانا ەكەن.

كەزدەسۋ كەشىنە كەلگەن قوناقتارعا №9 ورتا مەكتەپتىڭ مۇعالىمى, تاتار ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ بەلسەندىسى ەلەنا يشكانوۆا ابايدىڭ «كوزىمنىڭ قاراسى» ءانىن ايتىپ بەردى.

«اتامەكەن» بالالار اۋىلىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرى اننا نەستەروۆا مەن ۆيكتور لەنيۆكين دە قازاق ءتىلىن قالاي ۇيرەنگەندەرىن ايتىپ ءوتتى.

ورىس ءتىلدى سىنىپتارعا قازاق تىلىنەن ءدارىس بەرەتىن لەزگين قىزى البينا گاديروۆا «مەن ءۇشىن قازاقى قايماعى بۇزىلماعان سىر ەلىنىڭ ءاردايىم ورنى بولەك. ءدال وسى جەردە مەن مەملەكەتتىك ءتىلدى - قازاق ءتىلىن جەتىك مەڭگەرىپ, ارماندارىما جاقىنداي ءتۇستىم. اكەم قازاقتىڭ سالت-ءداستۇرىن بەرىك ۇستانىپ ءوتتى. مەن دە سول باعىت-باعدارمەن, قازاق ەلىنە, تىلىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكپەن ءوز جولىمدى سالىپ كەلەمىن. مەنىڭ شاكىرتتەرىم ءاردايىم وق بويى وزىق شىعىپ, رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق دەڭگەيدەگى عىلىمي جوبالار سايىسىنان الدىڭعى ورىندارعا يە بولىپ كەلەدى. ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدەن 25 بالدان الىپ, جوعارى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزىپ ءجۇر», دەدى.

تاعىلىمى مول شارادا شەشەن ەتنومادەني بىرلەستىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى يۋسۋپ سايدوۆ قازاق تىلىنە دەگەن قۇرمەتىن ءبىلدىردى.

سىر ءوڭىرىنىڭ ءتىل جاناشىرلارى « ۇلى دالانىڭ ۇلتارالىق ءتىلى» چەللەندجىن  اقتوبە وبلىسىنا جولدادى.