بارلىق وڭىردە كىرىس جوسپارلارى ارتىعىمەن ورىندالدى — ءا. سمايىلوۆ

مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ كىرىستەرى (ترانسفەرتتەردى ەسەپكە الماعاندا) ەسەپتىلىك كەزەڭنىڭ جوسپارىنا قاراعاندا 97,3%-عا, ولاردىڭ ىشىندە رەسپۋبليكالىق كىرىستەر – 83%-عا, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەر – 145,3%-عا ورىندالدى.

ءا. سمايىلوۆتىڭ ايتۋىنشا, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كىرىستەرىنىڭ تولىق ورىندالماۋىنا سىرتقى فاكتورلار اسەر ەتتى.

بىرىنشىدەن, 2019 جىلدىڭ سوڭىندا قحر-دا پايدا بولعان كوروناۆيرۋس ىندەتىنە قاتىستى جاعداي يمپورتقا ققس تۇسىمىنە كەرى اسەر ەتۋدە.

اتاپ ايتقاندا, وسى جىلدىڭ اقپان ايىندا 2019 جىلدىڭ اقپانىمەن سالىستىرعاندا قىتايدان كەلگەن يمپورت 11%-عا تومەندەدى, ال ونىڭ ناقتى كولەمى 20%-عا تومەندەدى.

سونىڭ سالدارىنان قىتايدان تاۋار يمپورتىنان كەدەن باجدارى مەن سالىقتارىنىڭ ءتۇسۋى 12%-عا ازايدى.

جالپى, وسى جىلدىڭ 2 ايىندا اۆتوكولىك سانىنىڭ 24%-عا جانە قحر-دان تەمىر جول كولىگىنىڭ 14%-عا تومەندەۋى بايقالادى.

بۇدان وزگە, وسى جىلدىڭ اقپان ايىندا ەاەو ەلدەرىنەن تاۋارلاردى يمپورتتايتىن اۆتوكولىك قۇرالدارى سانىنىڭ 20%-عا تومەندەۋى تىركەلدى.

ەكىنشىدەن, سىرتقى نارىقتاردا باعانىڭ تومەندەۋى.

«مىس باعاسىنىڭ 6%-عا, اليۋميني باعاسىنىڭ 5%-عا, مىرىش باعاسىنىڭ 10%-عا, قورعاسىننىڭ 3%-عا تومەندەۋى كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىن تولەۋشىلەردىڭ شامامەن 50%-نىڭ اۆانستىق تولەمدەردى تولەۋىنىڭ تومەندەۋىنە اسەر ەتتى», — دەپ حابارلادى ءا. سمايىلوۆ.

بۇدان وزگە, ەكىنشى دەڭگەيدەگى 18 بانك بويىنشا تۇسىمدەر 56%-دان استامعا ازايدى.

جالپى, سىرتقى فاكتوردىڭ تەرىس اسەرىنە قاراماستان 2019 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا ققس بويىنشا ءوسۋ قارقىنىن 110,5%-عا قامتاماسىز ەتۋگە قول جەتكىزىلدى.

پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى – قارجى ءمينيسترى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردىڭ مەنشىكتى كىرىستەرى 559 ملرد تەڭگەنى قۇراپ, 174 ملرد تەڭگەگە ارتىعىمەن ورىندالعانىن حابارلادى. بارلىق وڭىرلەردە كىرىس جوسپارى ارتىعىمەن ورىندالدى.

مەملەكەتتىك بيۋدجەت شىعىستارى 96,5%-عا, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت — 97,1%-عا, جەرگىلىكتى بيۋدجەت 96,9%-عا ورىندالدى.

رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىندارى 2 ترلن 102 ملرد تەڭگەنى, جەرگىلىكتى بيۋدجەت شىعىندارى 721 ملرد تەڭگەنى قۇرادى.

وسى جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە 1,5 ترلن تەڭگە سوماسىندا نىسانالى ترانسفەرتتەر قاراستىرىلعان. ەسەپتى كەزەڭدە وڭىرلەرگە 97,7 ملرد تەڭگە ءبولىندى. جەدەل دەرەكتەر بويىنشا 92,3% يگەرىلدى.

ەسەپ بەرۋ كەزەڭىندە مەملەكەتتىك اۋديت جانە كامەرالدىق باقىلاۋ بويىنشا 334 اۋديتورلىق ءىس-شارا وتكىزىلدى. اۋديتپەن 187 ملرد تەڭگە بيۋدجەت قاراجاتى قامتىلدى. 44 ملرد تەڭگەگە قارجىلىق بۇزۋشىلىقتار انىقتالدى.

مەملەكەتتىك اكتيۆتەردى باسقارۋ بويىنشا 2020 جىلعا 68 نىساندى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانۋدا. 34-ءى ساتۋعا قويىلدى. ەسەپتى كەزەڭدە 3,2 ملرد تەڭگەگە 6 نىسان ساتىلدى. 28 نىسان ساۋدا-ساتتىققا شىعارىلدى. 

ءا. سمايىلوۆ سىرتقى فاكتورلارعا بايلانىستى قالىپتاسقان ەكونوميكالىق جاعدايلاردا مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ تەڭگەرىمدىلىگى مەن تۇراقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءتيىستى شارالار قابىلداناتىنىن اتاپ ءوتتى.

الدىمەن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ شىعىستارى وڭتايلاندىرىلاتىن بولادى. وڭتايلاندىرۋ باعىتتارى انىقتالعان.

بىرىنشىدەن, بۇل قىمبات جيھاز بەن كولىك ساتىپ الۋ, سەمينارلار, فورۋمدار جانە باسقا دا يميدجدىك ءىس-شارالار وتكىزۋ.

اتالعان شىعىستار بويىنشا الدىن الا جۇمىستار جۇرگىزىلدى. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, وڭىرلەردىڭ جانە كۆازيسەكتور سۋبەكتىلەرىنىڭ قادامدىق ءىس-قيمىلدارىمەن جول كارتاسى بەكىتىلدى.

ەكىنشىدەن, اعىمداعى جاعدايلار ءۇشىن باسىم ەمەس شىعىستار, نەعۇرلىم كەيىنگە قالدىرۋعا بولاتىن جوبالار مەن ءىس-شارالار, سونداي-اق كەيىنگە قالدىرۋ شارتتارى بار, بيۋدجەتكە ەنگىزىلگەندەردى قوسا العانداعى جاڭا جوبالار.

سونىمەن قاتار بارلىق الەۋمەتتىك مىندەتتەردىڭ تولىق ورىندالۋى قامتاماسىز ەتىلەدى.

بۇدان وزگە, ينفلياتسيا ءدالىزىنىڭ قايتا قاراستىرىلۋىن ەسكەرە وتىرىپ – زەينەتاقى, جاردەماقى جانە اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتەردى يندەكساتسيالاۋ بويىنشا شارالار قابىلدانادى. 

سونداي-اق, تەڭگە باعامىنا بايلانىستى بىرقاتار شىعىنداردى يندەكستەۋ تالاپ ەتىلەدى. بۇل ۇكىمەتتىك بورىشقا قىزمەت كورسەتۋ, تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى اياسىندا حالىقتى ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ, قازاقستان ازاماتتارىن شەتەلدە ەمدەۋ, «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا وقىتۋ جانە ت. ب.

ۇشىنشىدەن, بيۋدجەتتىڭ تەڭگەرىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ اياسىنداعى تاعى ءبىر باعىت — كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور كومپانيالارىنىڭ ديۆيدەندتىك ساياساتىن قايتا قاراۋ.

قورىتىندىلاي كەلە, ءا. سمايىلوۆ ارەكەت ەتۋدىڭ بارلىق شارالارىن ىسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءساۋىر ايىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ جوباسىن دايىنداۋ ۇسىنىلعانىن اتاپ ءوتتى.