– ءسىز بىلەسىز بە, بىلمەيسىز بە, قايدام, – دەيدى قۇمداق جولمەن زىمىراپ كەلە جاتقان «نيۆا»-نىڭ رولىندەگى اق كەپكىلى, قاراتورى جىگىت مانادان بەرى ءۇنسىز وتىرعان مەنى اڭگىمەگە تارتقىسى كەلگەندەي الدىڭعى جاقتاعى سايعا قاراپ, يەگىن قاعىپ قويىپ: – بۇ جەردە بۇرىن قۇمساي دەگەن اۋىل بولعان!..
«نەگە بىلمەيىن؟ – دەيمىن مەن ىشتەي تولقىپ. – بالا كۇنىمدە تالاي رەت كەلگەن جەرىم ەمەس پە؟!».
كوز الدىما سارعايعان ەسكى سۋرەتتەر سەكىلدى سانامنىڭ ءبىر تۇكپىرىندە قالعان سول باياعى-ى وقيعالار ەلەستەيدى. ول كەزدە قۇمساي دەگەنىڭىز مىنا سايدىڭ ەكى جيەگىندە قاز-قاتار ءتىزىلىپ وتىراتىن كادىمگىدەي-اق اۋىل ەدى.
ءبىر كۇنى شەشەم ەكەۋمىز كۇن باتا جۇك ماشيناسىمەن كەلىپ, ناعاشى اتامنىڭ ءۇيىنىڭ جانىنان ءتۇسىپ قالدىق. اق جاۋلىعىنىڭ ۇشى جەلبىرەپ, ەسكى كەبىسىن قونىشىنان باسىپ, الدىمىزدان قالبالاقتاپ شىققان ناعاشى اپام قۋانىپ, شەشەمنىڭ كويلەگىنىڭ ەتەگىنە جابىسىپ, ءۇرپيىپ تۇرعان مەنى وزىنە قاراي تارتىپ, ەكى بەتىمنەن كەزەك-كەزەك شوپىلدەتىپ ءسۇيىپ جاتىر. سويتە ءجۇرىپ, شەشەمنىڭ جۇزىنە قاراپ: ء«اي, ساعان نە بولعان؟ رەڭىڭ سىنىق قوي» دەپ الاڭداپ قويادى. جول بويى كوزىنىڭ الدىن ءالسىن-ءالسىن ءسۇرتىپ, ءۇن-ءتۇنسىز كەلگەن شەشەم: «جاي انشەيىن, كەيىن ايتام», دەدى اقىرىن عانا شارشاۋلى كۇيدە ءۇن قاتىپ.
جازدىگۇنى بولعاندىقتان تۇنگە قاراي ەسىك الدىنداعى اعاش تاپشانعا توسەك سالىپ, سىرتقا جاتتىق. جۇلدىزدارى ءيىن تىرەسە جىپىرلاپ تۇرعان قاراكوك اسپانعا قاراپ, كوزىم ءىلىنىپ بارا جاتقاندا ەستىگەنىم: «قوي ءارى, نە بولسا سوعان رەنجىسپەسەڭدەرشى. بۇ كۇندە كىم ىشپەي ءجۇر دەيسىڭ... – دەپ كۇرسىنگەن ناعاشى اپامنىڭ ءسوزى بولدى. – بالا-شاعاسىن ۇمىتپاي, تاپقان-تايانعانىن ۇيىنە اكەپ جۇرسە بوپتى دا, ايتەۋىر. اقىلىن قوسا ىشەتىن جىگىت ەمەس قوي. ەكەۋىڭنىڭ ورتاڭداعى مىنا بالا دا ءوسىپ قالدى. بيىل تورتكە شىعا ما, قالاي ءوزى؟..» «جوق. بەسكە...».
كىپ-كىشكەنتاي بالا بولسام دا, ءبىزدىڭ ۇيگە ءبىر قاتەر تونگەنىن ءىشىم سەزەدى. تۇندە قورقىنىشتى ءتۇس كورىپ, قايتا-قايتا شوشىپ وياندىم.
ەرتەڭىنە ناعاشىم مەنىمەن تۇيدەي جاستى كادىرجان دەگەن بالاسى ەكەۋمىزدى بيىك جوتانىڭ ار جاعىنداعى فەرماعا اپارىپ, ورتالىقتاعى دۇكەننىڭ الدىنان ءبىر ءداۋ قاربىز اپەردى دە: «ال ەندى, وسىنى ۇيگە الىپ بارىڭدار!» دەپ تاپسىردى.
ءبىز ونى كەزەك-كەزەك كوتەرىپ, الگى جوتانىڭ ورتان بەلىنە جەتكەن كەزدە سىلەمىز قاتىپ, ابدەن شارشادىق. سول كەزدە مەن: «داباي, مۇنى دوڭگەلەتىپ اپارايىق,» دەدىم ءبىر جاڭالىق اشقانداي بولىپ. كادىرجان اپپاق كۇرەك تىستەرىن كورسەتە ىرجيىپ, بىردەن كەلىسە كەتتى.
ءسويتىپ ءداۋ قاربىزدى ءبىز جوعارى قاراي دومالاتا باستادىق. بىراق ول ىرقىمىزعا كونبەي, تومەن قاراي دوڭگەلەپ «قاشا جونەلدى». انە-مىنە دەگەنشە, پىرش-پىرش ەتىپ تاستان-تاسقا سەكىرىپ, قىپ-قىزىل سۋى شاشىراپ باردى دا, وسى بەتكەيگە ات پا, سيىر ما ارقانداپ جۇرگەن بىرەۋدىڭ سۋىرا الماي, قالدىرىپ كەتكەن قازىعىنا سوعىلىپ, بىت-شىت بوپ, شاشىلىپ قالدى...
وي, سونداعى مەنىڭ جىلاعانىم-اي! «مىناۋ ءوزى, نە بوپ كەتتى؟! ءبىزدىڭ ءۇي دە, ءداۋ قاربىز دا قيراپ, ءب ۇلىندى عوي!» دەپ وكسىپ-وكسىپ, كوزىمنىڭ جاسىن بىرت-بىرت ءۇزدىم...
سول كۇنى كادىرجان ەكەۋمىز ناعاشى اتامنىڭ قاھارىنان قورقىپ, بىردەن اۋىلعا بارۋعا باتا الماي, كەشكە دەيىن فەرمانىڭ شەتىندە ساندالىپ-ساندالىپ قايتىپ كەلسەك, ءۇيدىڭ جانىندا ءبىر ۇلكەن جۇك ماشيناسى تۇر. تۇندەگى ءبىز جاتقان تاپشاننىڭ ۇستىنە ۇلكەن اق داستارقان جايىلىپتى. تاپ ءبىر توي جاساپ جاتقانداي ءۇي ءىشى ارقا-جارقا, ءماز-مەيرام.
تورگە جايعاسقان ەكى-ءۇش قوناقتىڭ تومەنگى جاعىندا وتىرعان اكەمدى كورىپ, جۇگىرىپ بارىپ قۇشاقتاي الدىم. ونىڭ ويىندا دا ەشتەڭە جوق, قارق-قارق ك ۇلىپ, باۋىرىنا باسىپ, ماڭدايىمنان يىسكەپ جاتىر.
ەرتەڭىنە ءبىز – اكەم, انام ۇشەۋمىز الگى جۇك ماشيناسىنىڭ كابىڭكەسىنە سىعىلىسا وتىرىپ, ۇيگە قايتتىق.
مىنە, سول قۇمساي عوي بۇل! وسىدان كو-ءو-ءوپ جىل بۇرىن اناۋ بيىك جوتانىڭ ار جاعىنداعى فەرما كەڭشار ورتالىعىنا اينالدى دا, مۇنداعىلار ءتۇپ-تۇگەل سوندا كوشتى. قازىر ءار جەردە ءبىر تومپەشىك بولىپ, ەسكى جۇرتتىڭ ورنى عانا قالىپتى...