جاۋىنگەر جيەنباەۆتىڭ دەرەگى تابىلدى

جەڭىستىڭ 75 جىلدىعى قارساڭىنداعى بۇل جاڭالىقتى ەستي سالا ارال اۋداندىق اكىمدىگىنە حابارلاستىق. ولار اۋداندىق ءارحيۆتىڭ باسشىسى بولات قۋاتوۆتىڭ تەلەفونىن بەردى. بوكەڭ 1917 جىلى ارال اۋدانىنداعى اقيرەك اۋىلدىق وكرۋگى قۇرامىنداعى نۇرشا ەلدى مەكەنىندە دۇنيەگە كەلىپ, مايدانعا 1941 جىلى اتتانعان كەلىس جيەنباەۆ جايلى كوپ مالىمەت بىلەدى ەكەن. ول كىسى جاۋىنگەر جيەنباەۆتىڭ نەمەرەلەس ءىنىسى مەن تۋعان جيەندەرى قازىر  قازالىدا تۇراتىنىن ايتتى. مايدانگەردىڭ ءىنىسى تيىشتىقباي ومار ۇلىمەن حابارلاسىپ الىپ, قازالىعا تارتىپ كەتتىك.

– اعام كەلىستەن 1941 جىلى جالعىز-اق حات كەلىپتى. كەلەر جىلى حابارسىز كەتتى دەگەن دەرەك جەتكەن. سوعىس ءبىتىپ, ەل ەس جيا باستاعاندا اعايىندار ءبىراز ىزدەۋ سالدى. جارى اقشابيكە انامىزدىڭ ء«ىزسىز كەتتى دەگەندەردىڭ ءبىرازى كەلىپ جاتىر, كەلىسىم قايدا ءجۇر ەكەن؟» دەپ جىلاپ وتىرعانىن تالاي مارتە كورگەنمىن. كەيىن قىزدارى شامشاددين مەن ۇلبوسىن دا ءبىراز ىزدەدى, – دەيدى تيىشتىقباي ومار ۇلى.

قيىن-قىستاۋ كەزدە ءبىر-بىرىنە كوڭىلىن سۋىتپاعان, كومەگىن اياماعان اعايىننان اينالاسىڭ عوي. ارالدا تۇرمىستارى قيىنداعان بۇلاردى ەلۋىنشى جىلداردىڭ باسىندا كەلىستىڭ تۋعان اعاسى سەيىتماعامبەت قازالىعا كوشىرىپ اكەلىپتى. ءىنىسى مەن نەمەرە تۋىسىنىڭ وتباسىنا شاعىن ءۇي دە سالىپ بەرگەن ەكەن. جاۋىنگەردىڭ قىزدارى شامشاددين مەن ۇلبوسىن وسى قازالىنىڭ ساعيدوللا, نۇرىللا اتتى ازاماتتارىنا كۇيەۋگە شىعىپتى. ولاردىڭ ۇرپاقتارى قازىر ءبىر قاۋىم ەلگە اينالىپ وتىر. ال «جارىم امان كەلەدى» دەگەن ءۇمىتتى وشىرمەي, جانىنا جالاۋ ەتكەن اقشابيكە انامىز 1977 جىلى ومىردەن وزادى.

ءبىر وكىنىشتىسى, سوعىسقا اقيرەكتەن اتتانىپ, جەتپىس توعىز جىلدان كەيىن تۆەر توپىراعىنان تابىلعان اكەلەرىنىڭ حابارىن قىزدارى شامشاددين مەن ۇلبوسىن دا ەستي المايدى. كىشى قىزى ۇلبوسىن 1998 جىلى قايتىس بولسا, ۇلكەنى شامشاددين بىلتىر دۇنيەدەن وزىپ كەتىپتى. ءبىز بارعاندا بالالارى انالارىنىڭ جىلدىق اسىن بەرىپ جاتىر ەكەن.

– انام ءومىر بويى اكەسىن ىزدەۋمەن ءوتتى. اسىرەسە, سوڭعى جىلدارى «تىم بولماسا قابىرىن دە كورمەدىم-اۋ...» دەپ جىلاعاندا جانىمىزدى قويارعا جەر تاپپايتىنبىز. جان-جاققا سۇراۋ سالىپ, ىزدەگەنمەن دەرەگى شىقپاپ ەدى. بەس جاسىندا سوڭعى رەت كورگەن اكەنىڭ ءبىر حابارىنا زار بولىپ وتكەن انام بىلتىر اقپان ايىندا سەكسەن ءۇش جاسىندا ومىردەن كوشتى. ون ايدان كەيىن اتامىزدىڭ جاتقان جەرى تابىلدى. اللانىڭ بۇيرىعىنا نە امال, بىراق وسى حابار ەرتەرەك جەتكەندە بەس جاسىندا ماڭدايىنان ءسۇيىپ سوعىسقا اتتانعان اكەنى عۇمىر بويى كۇتىپ, ونىڭ جاپ-جاس بەينەسىن كوڭىلىنەن ەش وشىرمەي وتكەن انامنىڭ قايعىسى ءسال دە بولسا سەيىلەر مە ەدى, – دەپ كۇرسىنەدى ۇلى بولاتبەك.

قازىر بۇلار رەسەيدەگى  «ۆيتياز» ىزدەۋشىلەر توبىنىڭ جەتەكشىسى دميتري فەدوسوۆپەن, ونىڭ قازاقستانداعى ارىپتەسى, «مايدان جولى» ۇيىمىنىڭ باسشىسى الەكساندر شيتوۆپەن ءجيى بايلانىسىپ وتىر. جەڭىستىڭ 75 جىلدىعى قارساڭىندا اتالارىنىڭ دەرەگىن تاۋىپ بەرگەن ازاماتتارعا العىستان باسقا ايتارى جوق. ەگەر كورشى مەملەكەت كەلىسىم بەرسە اتالارىنىڭ سۇيەگىن ەلگە اكەلىپ, بەكباۋىلداعى اتا-بابا قورىمىنا جەرلەمەك. تۆەردەگى اتالارىنىڭ جاتقان جەرىنە ءمارمار تاستان ەسكەرتكىش تاقتايشا ورناتۋ دا ويدا بار. بۇل نيەتتەرىنە ەشكىم توسقاۋىل قويماس دەپ ۇمىتتەنەدى جاۋىنگەر جيەنباەۆتىڭ جيەندەرى.

قىزىلوردا