گۇلنار ورىنباەۆا كيىز باسۋ ونەرىنە 2-3 جىل بۇرىن ىنتا قويعان. الدىمەن كيىزدەن باس كيىم تىككەن. ارتىنشا ءتۇرلى قولعاپ, اياق كيىم, كەۋدەشەلەردى توقي باستادى. بۇگىندە ون ساۋساعىنان ونەر تامعان شەبەردىڭ جۇزدەگەن جەكە تۋىندىسى بار. قازاقتىڭ ۇلتتىق ونەرىن دارىپتەپ جۇرگەن گۇلنار مىرزاعاليقىزى ەندى كورگەن-بىلگەنىن قىز-كەلىنشەكتەرگە ۇيرەتپەك.
–ماقساتىمىز كەيىنگىگە ۇلگى بولۋ. بۇل كۇندە ۇمىت بولىپ بارا جاتقان ۇلتتىق ءداستۇردى ساباقتاستىرىپ, دامىتۋ. وي سالىپ قاراساڭىز, ىلكى زاماندا قانداي عاجايىپ قولونەرىمىز بولعان. تەك سوڭعى جىلدارى تەكەمەت پەن الاشانى كىلەمگە اۋىستىرىپ, ۇمىتىپ قالدىق. ەندى وسىنى جاڭعىرتۋىمىز كەرەك. مەن الدىمەن جاس جەتكىنشەكتەردى جاسىننا باۋلۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. ءوزىم دە ۇيرەنۋ ۇستىندەمىن,–دەيدى ەتنو-قولونەر شەبەرحاناسىنىڭ جەتەكشىسى گۇلنار ورىنباەۆا.
كيىز باسۋ ونەرى – ۇلتتىق مادەني مۇرانىڭ وشپەس ءبىر بولشەگى. الايدا, بۇگىندە اتالمىش ونەردىڭ ۇمىتىلىپ بارا جاتقانى جاسىرىن ەمەس. ەرتەرەكتە قولونەر بۇيىمدارىن جاساۋدان الدەبىر دۇنيەجۇزىلىك بايقاۋ وتكىزىلسە, بايقاۋ وتكىزىلسە ءسوز جوق, ءبىزدىڭ اجەلەرىمىز ءبىرىنشى ورىندى شاپپاي الار ەدى. ول كىسىنىڭ ينە جىبىنەن شىققان ويۋ-ورنەكتىڭ ءوزى الۋان ءتۇرلى بولاتىن. بۇگىنگى كەزدە الدەبىر ادەبي كىتاپتاردا نەمەسە تاقىرىپتىق زەرتتەۋلەردە عانا كەزدەسۋى مۇمكىن. بىراق ءبىز سونىڭ ءبارىن كوزىمىزبەن كورىپ, قولمەن ۇستاپ وستىك. سوندىقتان دا ءبىزدىڭ جادىمىزدا جاتتالىپ قالدى. ايتالىق «قۇس تابانى», «قاز تابان», «بوتا مويىن», «بۇعى ءمۇيىز» ءتارىزدى ويۋ تۇرلەرى بولاتىن. ولار ءبىر-بىرىنە ۇقسامايتىن وزگەشە ءبىتىمدى, بولەك بەدەرلى بەينەلەر ەدى. قازىر زەردەلەپ وتىرساق, ءبىزدىڭ اجەلەرىمىز وسى ءبىر ادەمى كورىنىستەردى تابيعاتتىڭ وزىنەن العان ەكەن. ياكي, اينالا قورشاعان ورتانىڭ ەشبىر بوياما قاتەسىز كوشىرىلگەن كوركەم بەينەسى. قولونەرىن دامىتۋ ارقىلى ءبىزدىڭ اجەيلەرىمىز اينالاداعى تىرشىلىكتىڭ سۋرەتتەرىن مولدىرەتىپ زاتتىڭ بەتىنە ءتۇسىردى, بەدەرلەدى. ويتكەنى سول كىسىلەر ءۇشىن وسىنداي سۋرەتتەر ەرەكشە ىستىق بولاتىن. جالعىز قولونەر عانا ەمەس, ەسكى قيسسا-جىرلاردا دا اققۋدىڭ كەربەزدىگى, بۇلبۇلدىڭ انشىلىگى, بوتانىڭ كوزدەرىنىڭ سۇلۋلىعى سيپاتتالادى ەمەس پە؟ دەمەك, حاس سۋرەتشىنىڭ قىل قالامىنان تۋىنداعان سۋرەت سياقتى اجارلى سۇلۋ تابيعات ءبىزدىڭ بابالارىمىزدىڭ ەستەتيكالىق تالعامىن جەتىلدىرىپ, دامىتىپ وتىرعان دەۋگە ابدەن بولادى. ءسويتىپ, ولار وزدەرىنىڭ كۇندەلىكتى تۇرمىسى مەن تۇراقتى كاسىبىندە جاڭاعىداي بەينەلەردى اينىتپاي كوشىرىپ, سول تابيعي قالپىندا جاساندىلىقتان ادا, بەدەرىمەن بەزەندىرىلۋىن ءمىنسىز قىلىپ, بەينەلەۋگە تىرىسقان.
نەكە سارايىندا اشىلعان ەتنو-قولونەر شەبەرحاناسى – جاس جەتكىنشەكتەردى كيىز باسىپ, كەرەمەت دۇنيەلەردى جاساۋعا ۇيرەتپەك. ىنتا تانىتقان جاندار ءۇشىن كيىز باسۋدان تەگىن شەبەرلىك ساعاتتارى دا ۇيىمداستىرىلادى.
–العاشقى رەت ءبىزدىڭ قالامىزدا ۇلكەن ءىس-شارانىڭ كۋاگەرى بولىپ جاتىرمىز. سەبەبى, قازاق حالقىنىڭ سالت-ءداستۇرىن, ءدىلىن, ءدىنىن ناسيحاتتاۋ رەتىندە العاش رەت قولونەر ورتالىعى اشىلۋدا,–دەيدى قالالىق مادەنيەت جانە تىلدەردى دامىتۋ ءبولىمىنىڭ جەتەكشىسى ايگۇل ءسابيتوۆا.
كوكشەتاۋ