دارحان تابيعاتتىڭ دارا سىيى داراقىلىقتى كوتەرە بەرمەيدى. مىنە, سوندىقتان دا, ايالاۋ دا, قامقور بولۋ دا كەرەك. جاناشىرلىق تىلەيتىن وڭىردەگى تاماشا تابيعاتتىڭ تارتۋىنىڭ ءبىرى – كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ باۋىرىنداعى قوپا كولى.
كونەكوز قاريالاردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ءبىر كەزدە بالىعى تايداي تۋلاعان, تانانىڭ كوزىندەي جارقىراعان قوپا كولىنىڭ سۋى كوز جاسىنداي ءموپ-ءمولدىر بولعان ەكەن. كەيىن وڭەزدەنىپ, بالدىر باسىپ كەتتى. كولدىڭ قورىستانۋىنىڭ اۋەلگى سەبەبى, كەڭەس زامانىندا زەرەندى اۋدانىنداعى مال فەرمالارى شاعالالى وزەنىنىڭ جاعاسىنا تىم جاقىن سالىنۋىنان بولدى. كوكتەمگى قىزىل سۋ جۇرگەن شاقتا مال فەرمالارىنداعى بار قوقىس ىسىرىلا جىلجىپ, قارعىن سۋعا ەرىپ وزەنگە قۇيىلاتىن. وزەن ارناسىمەن جەتكەن لاي سۋ قوپا كولىن تۇنشىقتىردى. باعزىداعى باعى قايتقان, ءمولدىر سۋىنىڭ لايلانعان كەزى دە وسى. كەيىن سان مارتە كول تابانىن تازالاۋعا ارەكەت جاسالدى. بۇل ىسكە جەرگىلىكتى باسقارۋشى ورگاندار دا, بيزنەس وكىلدەرى دە بەل بۋىپ كىرىسىپ كوردى. بىراق, تۇپكىلىكتى ناتيجە شىعا قويمادى.
جالعىز شاعالالى عانا ەمەس, قوپاعا قۇياتىن قىلشاقتى وزەنىنىڭ ارناسىمەن اعىپ كەلەتىن قوقىس تا كول تابانىنىڭ شامادان تىس لاستانۋىنا اسەر ەتىپ جاتىر. قازىر ماماندار وزەن ارنالارىن سۋاستى وسىمدىكتەرىنەن تازارتۋعا ايرىقشا كوڭىل ءبولىپ وتىر. مۇز مىقتاپ قاتىپ تۇرعان الداعى ءبىر ايدىڭ ىشىندە تابيعات جاناشىرلارى مۇز ۇستىندەگى قامىستى ورىپ, قالا سىرتىنا شىعارىپ تاستاماق. ەسەسىنە بۇل يگىلىكتى شارا كولدەگى بالدىردى ازايتىپ, ايدىننىڭ ءسال دە بولسا تازارۋىنا مۇمكىندىك بەرمەك. قازىر وزەن جاعالاۋىندا قاۋلاپ وسكەن قالىڭ قامىستىڭ بيىكتىگى اسىرەلەپ ايتقاندا, اتتى ادامنىڭ بويىنداي. مامانداردىڭ پايىمداۋىنشا, قامىس مولشەرى جاعالاۋدىڭ جالپى اۋماعىنىڭ 18 پايىزىنان اسپاۋى كەرەك ەكەن.
دۇنيە جارالعالى ەشكىم نازار اۋدارماعان قالىڭ قامىستىڭ بەي-بەرەكەت قاۋلاپ وسكەنى سونشالىق, وزەن ارناسىن تۇمشالاپ جاۋىپ قالعان. ءتىپتى, وزەن تابانىنداعى مۇزدىڭ ءوزى كورىنبەيدى.
– بۇگىندە قىلشاقتىنىڭ قوپاعا قۇيار ساعاسىنان باستاپ نۋ قامىستى ورىپ, قالا سىرتىنداعى ءتيىستى ورىنعا شىعارۋ جۇمىستارىن باستاپ كەتتىك, – دەيدى وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعاتتى پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى بولات توقىشەۆ, – ۇزىن-ىرعاسى بەس شاقىرىم. قولعا الىپ وتىرعان بۇل جۇمىس مەليوراتسيانى جانە سۋ تاسقىنىنا قارسى قاۋىپسىزدىكتى دە قامتيدى. سوڭعى ەكى جىلدا باسقارما قوپا كولىن بيولوگيالىق تاسىلمەن تازارتۋدى قولعا العان. بۇل دەگەنىڭىز, بالدىرعا بوككەن كولگە شوپقورەكتى بالىق جىبەرۋ. ەكى جىل ىشىندە سۋ ايدىنىنا 40 مىڭنان استام شاباق جىبەرىلدى.
وسى ءىستىڭ ناتيجەسىن ساراپتاعان زەرتحانالىق زەرتتەۋ ۇزاق جىلدان بەرى تۇرعىلىقتى ەلدىڭ باس اۋرۋىنا اينالعان سۋ ايدىنىنىڭ ەداۋىر تازارىپ قالعانىن كورسەتىپ وتىر. ال مىنا جاڭالىق ءتىپتى ەلدى ەلەڭ ەتكىزەر جاناشىرلىق دەسە دە بولعانداي. ەندى بۇل باستامانى وبلىس ورتالىعىنداعى بىرقاتار مەكەمەلەر دە جالعاستىرماق. قازىر قوپا كولىندەگى وتتەگىنىڭ مولشەرى 8,5 پايىزعا دەيىن كوتەرىلىپتى. بۇل دەگەنىڭىز كول اكۆاتورياسىنىڭ تازارا باستاعانىن اڭعارتادى. قامىسىنان ارىلعان جەرگە وزەن جاعالاپ, تازا اۋا جۇتىپ دەم العاندى قالايتىندار دا ءىز سالا باستاعان. تابيعات قورعاۋشىلار جازدا دا بەي-بەرەكەت وسكەن قامىستى تاعى ءبىر ورىپ شىقساق دەيدى.
بيىل – ەرىكتىلەر جىلى. ءسوز سوڭىندا ولاردىڭ دا نازارىن وسى ماسەلەگە ءبىر اۋدارىپ قويساق. تۋعان جەردىڭ تامىلجىعان تابيعاتىنا كوڭىل بولەتىن جاس تولقىن بەل بۋىپ كىرىسسە, قامىس ورعان دەگەن نە ءتايىرى؟! وعان قوسا ۇستىمىزدەگى جىلى قازاقستان مەن رەسەيدىڭ شەكارالاس اۋماقتارىنىڭ ەكونوميكالىق فورۋمى وتپەك. كورشىنىڭ كوزى ءۇرپيىپ وسكەن قامىسقا, بالدىرعا بوككەن كولگە تۇسسە, ۇيات-تاعى.
كوكشەتاۋ