اباي سالتاناتى ەۋروپا اسىپ, كارى قۇرلىقتىڭ بىرنەشە قالاسىندا تويلانىپ جاتىر.
حاكىم مۇرالارى ادامزاتقا ورتاق قۇندىلىق ەكەنىن ەۋروپانىڭ كوزىقاراقتى وقىرماندارى وزدەرى ايتۋدا. ءبىز بۇعان براتيسلاۆا قالاسىنداعى سلوۆاكيا ۇلتتىق كىتاپحاناسىندا وتكەن تاعىلىمدى شارادا تاعى ءبىر مارتە كوز جەتكىزدىك. اباي شىعارماشىلىعىنا قاتىستى قىرىق كىتاپتى سلوۆاكيا وقىرماندارىنا سىيعا تارتقان ەرەكشە شاراعا قاتىسىپ, جۇرەكجاردى لەبىزىن بىلدىرگەندەردىڭ قاتارىندا سلوۆاكيا رەسپۋبليكاسى عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيديۋم مۇشەسى يۋراي مارۋشياك, سلوۆاكيانىڭ ءبىلىم-عىلىمدى زەرتتەۋ جانە سپورت ۆيتسە-ءمينيسترى ولگا ناحتمانوۆا, سلوۆاكيا رەسپۋبليكاسىنىڭ عىلىم اكادەمياسى كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى ميحال سلياتسكي, سلوۆاكيانىڭ قازاقستانداعى ەكس-ەلشىسى دۋشان پودگورسكي, سونداي-اق قازاقستاننان بارعان دەلەگاتسيا وكىلدەرى ۇلىقبەك ەسداۋلەت, تۇرسىن جۇرتباي, كەنجەحان ماتىجانوۆ بار.
جورالى جيىندى قازاقستاننىڭ سلوۆاكياداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى رومان يۋرەۆيچ ۆاسيلەنكو اشىپ بەردى.
«ەڭ الدىمەن اباي اتامىزدىڭ عيبراتتى عۇمىرى مەن اسا قۇندى شىعارماشىلىعىن ەۋروپاعا تانىستىرۋ ەلىمىزدىڭ ساياسي عانا ەمەس, رۋحاني ومىرىندە دە ءوسۋ مەن ورلەۋدى كورسەتەدى. اباي – قازاق حالقىنىڭ ۇمىتىلماس ۇلتتىق كودى دەپ ايتا الامىز. ونىڭ تاعىلىمدى سوزدەرى ءبىر عاسىردان استام ۋاقىت وتسە دە ۇلتتىق سانانى ساقتاپ تۇرۋعا تۇتقا بولىپ وتىر. بۇگىن سلوۆاكيادا ۇلى حاكىمنىڭ مۇراسىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ وسى تۇرعىدان ەلشىلىك قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن ۇلكەن مانگە يە. ءبىز ەلشىلىكتىڭ اتىنان شارانى ۇيىمداستىرۋعا ۇيتقى بولعان ەكى ەلدىڭ باس كىتاپحانالارىنا, سلوۆاكيا عىلىم اكادەمياسىنىڭ باسشىلىعىنا ەرەكشە العىسىمىزدى بىلدىرەمىز», دەدى ەلشى ر.ۆاسيلەنكو.
جيىندى الدىمەن ءسوز العانداردىڭ ءبىرى سلوۆاكيا رەسپۋبليكاسى عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيديۋم مۇشەسى يۋراي مارۋشياك بولدى. يۋراي مىرزا اباي – ازيانىڭ ەۋروپاعا اشىلعان الىپ قاقپاسى دەپ حاكىم ۇلاعاتىن ەرەكشە ۇلىقتاي سويلەدى. «اباي تەك ادەبيەتكە عانا ۇلەس قوسقان تۇلعا ەمەس, عىلىمعا, بىلىمگە ارناعان تىڭ ويلارى ءبىزدى كوپ ويلاندىرۋى كەرەك. اباي ەسىمى ارقىلى قازاق ۇلتىن جاقىن تانۋعا بولادى. ءبىز ابايدى تانۋ ءۇشىن الدىمەن قازاقتى تانىعانىمىز دۇرىس. بۇگىنگى كەزدەسۋ وسى ىنتىماقتى نىعايتىپ تۇرعانداي», دەدى ول.
ەكى ەل اراسىن اباي مۇرالارىنان بولەك, شەتەلدە وقىپ جاتقان ستۋدەنتتەر دە تىعىز بايلانىستىرىپ كەلەدى. ءوز سوزىندە وسىلاي دەگەن سلوۆاكيانىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى, ۆيتسە-مينيستر ولگا ناحتمانوۆا حاكىم تۋرالى تولعانا كەلە الداعى ۋاقىتتا ءبىلىم, عىلىم سالاسىندا جاڭا جوبالاردىڭ كوپتەپ قولعا الۋ كەرەكتىگىن باسا ايتتى. ۆيتسە-ءمينيستردىڭ بۇل ۇسىنىسىن ەلشى مىرزا دا قۋاتتاپ, سلوۆاكيادا قازاق جاستارىنىڭ ءبىلىم الۋىنا ۇلكەن مۇمكىندىكتەر بارىن ءبىلدىردى.
شارانىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ءسوز العان عالىم, دەلەگاتسيا وكىلى كەنجەحان ماتىجانوۆ بولسا, سلوۆاكيامەن قازاقستاننىڭ ۇقساس قىرلارىن ۇعىنىقتى جەتكىزە ءبىلدى. «اينالاسى 30 جىلدىڭ ىشىندە ەكى ەل اراسىندا وسىنداي ىرگەلى بايلانىس ورناتىپ ۇلگەرۋ, ارينە ۇلكەن جەتىستىك. تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن جاڭا ساتىعا كوتەرىلدىك. بۇرىن كىتاپتارمەن عانا بايلانىس جاساساق, بۇگىندە رۋحاني قۇندىلىقتارىمىزدى الماستىرا وتىرىپ ەكى ەل جاقىن تانىسىپ تۇرمىز. بۇل رەتتە اباي شىعارماشىلىعى دوستىققا ۇلكەن دانەكەر ەكەنىن ەرەكشە ايتۋىمىز كەرەك. ەلشىلىككە, وسىنداعى زيالى قاۋىم وكىلدەرىنە العىس ايتامىز», دەدى عالىم ك.ماتىجانوۆ.
سلوۆاكيا رەسپۋبليكاسىنىڭ عىلىم اكادەمياسى كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى ميحال سلياتسكي ءوز كەزەگىندە 65 جىلدىق تاريحى بار كىتاپحانا جۇمىسىن ايتا وتىرىپ, كىتاپحانا سورەلەرىنەن ابايعا قاتىستى قۇندى كىتاپتاردىڭ ورىن الۋى ۇلكەن مارتەبە ەكەندىگىن ءبىلدىردى. «بۇل كىتاپحانا ادەبي, عىلىمي جيىنداردى ءجيى وتكىزىپ تۇرادى. ءبىز كوبىنە شەت مەملەكەتتەرمەن كەڭىرەك قارىم-قاتىناس ورناتۋدى كوزدەيمىز. قازاقستاندىق دەلەگاتسيا اكەلگەن اباي شىعارماشىلىعىنا, ونىڭ مۇرالارىن زەرتتەۋگە ارنالعان قۇندى ماتەريالدار بىرنەشە تىلدە اۋدارمالارىمەن ءبىزدىڭ كىتاپحانانىڭ قورىن تولتىرىپ تۇرعانى ءبىز ءۇشىن ەرەكشە قۇرمەت دەر ەدىم. بۇل كىتاپتار ءبىزدىڭ كىتاپ قورىمىزدا وتە ۇزاق ساقتالاتىندىعىنا ءسوز بەرەمىن», دەدى م.سلياتسكي.
كەلەلى كەزدەسۋگە قوعام قايراتكەرى, 2009-2013 جىلدارى ارالىعىندا سلوۆاكيانىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى بولعان, عالىم دۋشان پودگورسكيدىڭ ارنايى قاتىسىپ, ابايدىڭ ءومىر سۇرگەن زيالى ورتاسىك تۋرالى بايانداماسىن ەرەكشە اتاپ كەتكەن ءجون. قازاقستاندا ءتورت جىلداي تۇرعان ەكس-ەلشى ۇلتىمىزدىڭ سالت-داستۇرىنەن باي ماعلۇماتى بارىن كورسەتە سويلەپ, بولاشاق جاس زەرتتەۋشىلەردى اقىن مۇراسىنا جاڭا قىرىنان كەلۋگە شاقىردى.
«ابايدىڭ ولەڭدەرى مەن اندەرىنەن بولەك ونىڭ اقىن جانە تۇلعا بولىپ قالىپتاسۋىنا وڭ اسەر ەتكەن زيالى ورتاسى تۋرالى كوپ ايتىلعان دۇرىس. ءوز ولەڭدەرى ارقىلى ۇلتتى بيىكتەرگە جەتەلەپ كەلە جاتقان حاكىمنىڭ اكەسى قۇنانبايدىڭ ءوزى تۇتاس ءداۋىردىڭ سوم كەلبەتى بولعان. ابايدىڭ سونداي الەۋەتتى اۋلەتتە ءوسۋىنىڭ ۇلكەن ءمانى بار. ونىڭ سونداي-اق قايىن جۇرتى قازىبەك بي ۇرپاقتارىنىڭ دا اقىن ومىرىنە اسەر ەتپەي قويماعانىن دا شەت ەل ءالى بىلمەيدى. بۇل – قازاققا عانا ءتان ۇلتتىق ەرەكشەلىك دەر ەدىك. بيلىك پەن ونەردى قاتار كەشۋ ناعىز تاعدىر دەر ەدىم», دەدى د.پودگورسكي.
ەرەكشە كەزدەسۋدى سلوۆاكيانىڭ بىرنەشە قالاسىنان كەلگەن قازاقستاندىق ستۋدەنتتەر ورازالي ەرلان ۇلى, امانجول ايقىن, ءمادي ورتباەۆ ءان-كۇيمەن تۇيىندەپ, شاراعا اسقاق سالتانات سىيلادى.
تاماشا كەزدەسۋدى سلوۆاكيانىڭ قازاقستاندا بولعان ەكس-ەلشىسى پەتەر يۋزا جۇرگىزىپ وتىرعانىن ايتا كەتكەن ءجون.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, 27 قاڭتاردان باستاپ ەلوردامىزداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانا مادەنيەت جانە سپورت, سىرتقى ىستەر مينيسترلىكتەرىمەن, سونداي-اق بىرنەشە ەلشىلىكتىڭ قولداۋىمەن ەۋروپا قالالارىندا اباي حاكىمنىڭ 175 جىلدىعى تويلانىپ جاتىر.