قالاارالىق تراسسادان بۇرىلىپ, شولەيت ءوڭىردىڭ شەكسىز-شەتسىز بۇرالاڭ جولىنا تۇسكەندە, شوپىر جىگىت جەڭىل تىنىستاپ: «كوكە, سىزگە ءبىر قىزىق اڭگىمە ايتايىن با؟» دەپ, قاسىنداعى جولاۋشىعا قاراپ يەك قاقتى.
جولاۋشى اقىرىن عانا باس يزەدى. وسىدان سوڭ ەكى اراداعى ۇنسىزدىكتى سەيىلتكەنىنە قۋانعانداي: «شىركى-ءى-ن, مۇندا تۇرىپ جاتقان ەلدىڭ تىرشىلىگى وتە قىزىق قوي, – دەپ جىميدى شوپىر جىگىت. – مىناۋ دالا سياقتى دارحان, اقكوڭىل ادامداردى تەك وسى جاقتان عانا كورەسىز. بۇ... بۇلاردىڭ ءبىر-بىرىنە ايتاتىن ازىلدەرى دە قىزىق.
اسىرەسە اۋزىنىڭ دۋاسى بار جەڭگەلەرىمىزدىڭ قايىن اعالارى مەن قايىندارىنا قويعان لاقاپ اتتارىن ەستىسەڭىز بار عوي, ىشەك-سىلەڭىز قاتادى.
مىسالى, ءبىزدىڭ اۋىلدا ءشارىپ دەگەن ءبىر اتامىز بولعان. تەمىردەن ءتۇيىن تۇيەتىن ناعىز شەبەر, ۇستا كىسى ەدى. مىنە, سول اتامىزدى باياعىدا ءبىر جەڭگەسى قابان دەپ اتاي سالعان ەكەن. سودان الگى ات جەلىمدەي جابىسىپ, تاستاي قاتقان دا قالعان عوي.
تاعى ءبىر اتامىزدى جەڭگەلەرى ازىلدەپ تاڭكى دەپ اتاپتى. «نەگە ويتەدى؟» دەسەك, «ە-ە, ول اتالارىڭنىڭ كوپشىلىك جينالعان جەردە تاڭكى سياقتى كيىپ-جارىپ, اينالاداعى جۇرتتى تىڭداماي, ءوز بەتىنشە سويلەي بەرەتىن ادەتى بار ەدى», دەپ كۇلەدى.
مىنە, ەندى, ءوزىڭىز دە ءتۇسىنىپ وتىرعان شىعارسىز, تاڭكى دەگەندەرى – كادىمگى تانكتىڭ ءوزى عوي!..
وتكەندە اۋىلدا سول تاڭكى اتامىزدى ەسكە الىپ, قۇران وقىتۋ ءۇشىن قۇدايى تاماق جاساپ جاتقان كىسىلەردەن: «وسى ءبىزدىڭ تاڭكى اتامىزدىڭ شىن اتى كىم ەدى؟» دەپ سۇراسام, ەشقايسىسى ەسىنە تۇسىرە المايدى.
ال ەندى, انا-ا-ا-اۋ تۇكپىردەگى باقىرشا دەگەن اۋىلدا جەڭگەلەرى جالاڭاياق اتاندىرىپ جىبەرگەن ءبىر كوكەمىز بولدى. ۇزىن بويلى, كوپ ءسوزى جوق, تۇيىق كىسى ەدى. ءوز باسىم, ونىڭ جالاڭاياق جۇرگەنىن ەشقاشان كورگەن ەمەسپىن. بىراق, الگى لاقاپ اتىن ەستي قالسا, جالت قارايتىن...
جول بويى شوپىر جىگىتتى تىڭداپ كەلە جاتقان جولاۋشى جىميىپ, تاعى دا ءبىر رەت باسىن شۇلعىپ قويدى. ونىڭ كوز الدىنا ءوز باسىنان وتكەن ءبىر قىزىق وقيعا ەلەستەدى.
باياعىدا-ا, بالا كۇنىندە باقشا سۋارۋ ءۇشىن تاۋ جاقتاپ سۋ بۇرىپ, ارىق جاعالاپ جۇرەتىن ابەشباي دەيتىن كوكەسىن بۇنىڭ اپاسى بىدىق قاينىم دەپ اتاۋشى ەدى.
ول ءوزى, بۇلاردىڭ ۇيىنە ءجيى كەلىپ, اتاسىمەن بىرگە وتىرىپ, قىمىز ىشەتىن. جانە باسى قالتاڭ-قالتاڭ ەتىپ, قاسىنداعى ادامعا ءسوز بەرمەي, كوپىرىپ سويلەي بەرۋشى ەدى. انە, سودان عوي, اپاسىنىڭ ونى بىدىق اتاندىرىپ جۇرگەنى. بىردە اتاسى ۇيگە كەشتەۋ ورالدى دا: ء«اي, الگى بىدىق قاينىڭ بۇگىن كەلگەن جوق پا؟» دەپ سۇرادى.
اپاسى ونىڭ الدەبىر قىزىق قىلىعىن ەسىنە العانداي: «ە-ە, ءجۇردى عوي وسى ماڭدا, ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ كۇبىسىنە جالتاق-جالتاق قاراپ, – دەپ كۇلدى. – ءداۋ قازاننىڭ استىنا تەزەك قالاپ جاتىر ەم, ء«اي, قاينىم, كەل, قىمىز ءىش», دەپ شاقىرۋعا دا مۇرشام بولمادى».
«قاپ, اتتەگەن-اي, – دەدى اتاسى باسىن شايقاپ. – ۇيات بولعان ەكەن».
سونسوڭ ەكەۋى ءوز ارا ءبىراز كۇڭكىلدەسىپ وتىردى دا, ءبىر كەزدە بۇعان قاراپ: ء«الى ۇزاپ كەتە قويماعان شىعار. سەن بارىپ, شاقىرىپ كەلە عوي», دەدى.
بۇل ارينە, جۇگىرە جونەلدى. بىدىق كوكەسى, راسىندا دا, بۇلاردىڭ ۇيىنەن ۇزاماي, ارىق جاعاسىندا تاۋعا قاراپ ويلانىپ وتىر ەكەن. جانىنا جۇگىرىپ بارعان بويدا: «بىدىق كوكە, – دەدى بۇل داۋسىن قاتتىراق شىعارىپ. – ءسىزدى اتام مەپ اپام قىمىز ءىشسىن دەپ شاقىرىپ جاتىر!»
وزىمەن-ءوزى ويعا باتىپ وتىرعان ول ۇيقىدان شوشىپ ويانعانداي سەلك ەتە ءتۇستى دە, ارت جاعىنا بۇرىلا قاراپ, «ا-ا», دەپ قالبالاقتاپ قالدى. سول كەزدە ارىقتىڭ جاعاسىنداعى توپىراق سۋسىپ كەتىپ, ءبىر اياعى سۋعا شالپ ەتە تۇسكەنى. «قاپ-ءاي, ءا!»
بۇنىڭ وعان جانى اشىپ كەتىپ ءارى ءوزىن ايىپتى سەزىنگەندەي: «كوكە, ءجۇرىڭىز, ۇيگە بارعان سوڭ, ەتىگىڭىزدى كۇنگە جايىپ, كەپتىرىپ الاسىز عوي!» دەپ, داۋسى دىرىلدەپ, پيدجاگىنىڭ جەڭىنەن تارتقىلاي باستادى.
ء«ا-ءا, – دەدى ونىڭ ءجۇزى جىلىپ, بۇعان مەيىرلەنە قاراپ. – مىنە, سويدەسەڭشى! بىدىق دەپ... اپاڭ ايتسا ءبىر ءجون!..»
...جولاۋشى ءوز-وزىنەن ەزۋ تارتتى. شوپىر جىگىت وعان قاراپ: «قازىرگى جەڭگەلەر دە, كەلىندەر دە ونداي اتتاردى تاۋىپ قويا المايدى-اۋ, ءا؟!» دەپ, اۋەلگى اڭگىمەسىن جالعاپ, باسىن شايقاپ كەلە جاتتى.
«ال ولاردىڭ قايناعالارى مەن قاينىلارى شە؟ – دەپ ويلادى جولاۋشى. – ونداي ءازىلدى كوتەرە الار ما ەكەن؟!.»