احقو-نىڭ نەگىزگى باعىتتارى تۋرالى قازاقستاندا جاسىل بوندتار قاشان شىعارىلادى؟

قازىرگى تاڭدا احقو-دا ال­عاش­قى جاسىل بوندتاردى شى­عارۋ الاڭى دايىن. ويتكەنى احقو بير­جاسى ىسكە قوسىلىپ, رەت­تەۋ­شى بازا ازىرلەندى, جاسىل وب­لي­­گا­تسيالاردىڭ شىعارۋ ەرە­جە­­لەرى بەكىتىلدى, رەسمي سايتتا مۇد­دەلى ەمي­تەنتتەرگە ارنالعان ءتيىستى نى­ساندار دا جاريالانىپ, قول­جەتىم­دى بولدى. قازىرگى تاڭدا جاسىل وبليگاتسيالاردىڭ مۇددەلى ەمي­تەنتتەرى قاتارىندا نۇر-سۇلتان جانە الماتى قالالارىنىڭ اكىم­­دىكتەرى, ءىرى ەنەرگەتيكالىق, سون­داي-اق جاسىل جوبالارى بار, الايدا قارجىلاندىرۋدى قا­جەت ەتەتىن كومپانيالار تابىلۋى مۇم­كىن. قازىردىڭ وزىندە ازيا ينف­­را­قۇرىلىمدىق دامۋ بانكى سىن­دى دۇنيەجۇزىلىك دامۋ بانك­تەرى جاسىل وبليگاتسيالارعا ينۆەس­تيتسيا قۇيۋعا قىزىعۋشىلىق تانى­تىپ وتىر. سونداي-اق احقو جا­سىل قارجى ورتالىعى جاسىل وبلي­گاتسيالاردىڭ مۇددەلى ەمي­تەنت­­تەرىمەن ۇنەمى كەزدەسىپ, كون­سۋل­تاتسيالىق قولداۋ كورسەتىپ تۇرادى.

 يسلامدىق قارجىلاندىرۋ

احقو يسلامدىق قارجى­لان­دىرۋ سالاسىن دامىتۋعا كوڭىل بو­لۋ­دە. احقو بىلتىر يسلام قار­جى­سى سالاسىنداعى ءىرى بەدەلدى سىي­لىق – Global Islamic Finance Awards-تى ماراپاتتاۋ بارىسىندا بىردەن ءۇش ماراپاتتى جەڭىپ العانى بۇعان دالەل بولا الادى. وسىلايشا, احقو باسقارۋشىسى قايرات كەلىمبەتوۆ يسلامدىق قار­جىلاندىرۋعا ينستيتۋتسيونال­دى قولداۋ كورسەتكەنى ءۇشىن ارنايى جۇلدەنىڭ يەگەرى اتانسا, يس­لام­دىق قارجىلاندىرۋ دە­پار­تا­مەنتىنىڭ ديرەكتورى الىبەك نۇربەكوۆ يسلامدىق قارجى­لان­دىرۋ سالاسىنداعى ساياساتتى قا­لىپ­تاستىرعانى ءۇشىن ارنايى جەكە سىيلىقپەن ماراپاتتالدى. ال احقو ۇزدىكسىز كاسىبي دامۋ بيۋ­روسى يسلامدىق قارجى سالا­سىن­داعى ادامي كاپيتالدى دامىتۋ باستاماسى ءۇشىن ۇزدىك دەپ تا­نىل­دى. ءۇش بىردەي حالىقارالىق دەڭ­گەيدەگى ماراپاتتى جەڭىپ الۋ GIFA تاراپىنان بەرىلگەن جوعارى باعا دەپ ەسەپتەلىنەدى ءارى احقو-نىڭ يسلامدىق قارجىلاندىرۋدىڭ ءىرى وڭىرلىك قارجىلىق حابى ۇس­تانىمىن نىعايتادى. ەڭ باستىسى, ول قازاقستاندا اتالعان باعىتتى دا­مىتۋعا زور سەرپىن بەرەتىنى انىق. 2017 جىلى GIFA ماراپاتىن بەرۋ ءراسىمى ەلوردادا وتكەنىن اتاپ وت­كەن ورىندى.

قازىرگى تاڭدا احقو-دا يسلام­دىق قارجىلاندىرۋدىڭ تولىق­قاندى نارىعى قالىپتاسۋدا. سون­داي-اق ورتالىقتا احقو ازيا دامۋ بانكى, يسلامدىق دامۋ بانكى, Islamic Financial Services Board (IFSB), Accounting and Auditing Organization for Islamic Financial Institutions (AAOIFI) جانە General Council for Islamic Banks and Financial Institutions (CIBAFI) حالىقارالىق ۇيىمدارىنىڭ قول­داۋىمەن, ۇزدىك يسلامدىق قار­جىلىق تاجىريبە مەن ستاندارت­تارعا سايكەس قولايلى ءنورماتيۆتى جانە قۇقىقتىق بازا قالىپتاسقان.

فينتەح حابىندا قولعا الماق؟

احقو Fintech حابى – قازاق­ستان مەن ورتالىق ازياداعى قارجى­­لىق تەحنولوگيالار نارىعىن دامىتۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساپ, جوعارى ساپالى ينفراقۇرى­لىم­دى قالىپتاستىرادى. بۇل رەتتە ورتالىق قارجى تەحنولوگيالارىنا باسا نازار اۋدارىپ, ءتۇرلى سالاعا تسيفرلى تەحنولوگيالار ەن­­گىزۋ جۇمىسىن جولعا قويعان. اتال­­­عان حاب ىسكە قوسىلعالى بەرى, از جۇمىس اتقارىلعان جوق. م­ا­سە­لەن, قازاقستان پرەمەر-ءمي­نيسترى اسقار ءماميننىڭ سان-فران­­تسيسكوعا ساپارى بارىسىندا ور­تالىق ازياداعى جانە ەلدەگى ين­نو­ۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردىڭ كوش­ب­اسشى حولدينگى سانالاتىن Darmen Holding پەن شتاب-پاتەرى كرەم­ني القابىندا ورنالاسقان امە­ر­يكالىق Plug and Play Tech Center ستارتاپ-پلاتفورماسى ارا­سىن­دا كەلىسىمگە قول جەتكىزىلدى. اتالع­ان كومپانيا ۆەنچۋرلىق ين­ۆەس­­تي­­تسيالىق قور, ستارتاپ-اكسە­لەرا­­تورلار جانە كورپوراتيۆتىك ين­نو­­ۆاتسيالارمەن اينالىسادى. ال­­داعى ۋاقىتتا كومپانيا احقو الا­­ڭىن­دا تىركەلۋدى جوسپارلاپ وتىر.

سونىمەن قاتار بيىل احقو Fintech حابى سينگاپۋردە وتكەن FinTech Festival 2019 شاراسىنا قاتىستى. الەمنىڭ 130-دان اس­­تام ەلىنەن 60 مىڭنان اس­تام ادام قاتىسقان شارا بارى­سىندا احقو Fintech حابى وكىل­دەرى Monetary Authority of Singapore ۇيىم­داس­تىرۋشىلارى, سينگا­پۋرلىك فينتەح قاۋىمداستىعى, AI Singapore, DIFC Fintech Hive سىندى الەمدىك ءىرى كومپانيا وكىلدەرىمەن كەزدەستى.

ورتالىق قولعا العان تاعى ءبىر ءىرى ىستەردىڭ ءبىرى – ورتالىق ازيا­دا العاش رەت وتكىزىلگەن «Visa Ever­y­w­­here Initiative» باستاماسى بول­­­دى. وسى ءىس-شارا ناتيجەسىندە ءوڭىر­دىڭ ۇزدىك ستارتاپشىلارى وز­دەرىنىڭ جوبالارىن ۇسىنىپ, باي­قاۋ جەڭىمپازدارى انىقتالدى.

بۇدان بولەك Fintech حاب مەن­تورلىق پلاتفورمانى ىسكە قوسقان. ول بويىنشا الەمنىڭ فينتەح, Iت, ماركەتينگ جانە وزگە دە سالالارى بويىنشا بىلىكتى ماماندارى ستارتاپشىلارعا قولداۋ كور­سە­تىپ, وزدەرىنىڭ ءبىلىمى مەن تاجى­ري­­بەلەرىن ورتاعا سالادى. ياعني, بۇل باستاما ستارتاپشىلارعا احقو قارجىلىق حابى ارقىلى بىلىك­تى مامانداردان كەڭەس الۋعا مۇم­كىندىك بەرەدى. ال ۇستىمىزدەگى جىل­دىڭ 31 قاڭتارىندا احقو Global Financial Innovation Network باستاماسىنا قوسىلدى. بۇل بىرلەستىككە الەمنىڭ 29 قارجى رەتتەۋشىسى مەن مەكەمەسى ەنەدى. اتالعان ۇيىمعا مۇشە بولۋ ارقىلى ستارتاپشىلار وزدەرىنىڭ يننوۆاتسيالىق ونىمدەرىن, قىز­مەتتەر مەن بيزنەس-ۇلگىلەردى ۇلى­بريتانيا, اقش جانە سينگاپۋر سىندى الەمنىڭ بىرنەشە ەلىندە ءبىر ۋاقىتتا سىناقتان وتكىزۋ مۇم­كىندىگىنە يە بولادى. جالپى احقو فينتەح حابىنىڭ ءوز رەتتەۋشى «قۇم الاڭى» بار. بۇگىندە وندا بانك قىزمەتتەرى, بلوكچەين جانە وزگە دە قارجى تەحنولوگيالارى سا­لا­سىنداعى 16 كومپانيانىڭ جو­با­لارى قابىلدانعان.

 ادامي كاپيتالدى دامىتۋ جولىندا نە ىستەۋدە؟

احقو-دا بارلىق قاجەتتى ورگاندار قۇرىلعانىمەن, ولاردىڭ تابىستى قىزمەت ەتۋى ءۇشىن ادامي كاپيتالدى دامىتۋ قاجەتتىلىگى تۋىن­دادى. ونىڭ ۇستىنە حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن كوتەرىپ, ەلدە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى قار­جى ماماندارىنىڭ لەگىن قا­لىپتاستىرۋ ماسەلەسىنىڭ دە ءمانى زور ەكەنى انىق. وسى ورايدا بۇل ماسەلەلەردى شەشۋگە سەپ بولاتىن احقو ۇزدىكسىز كاسىبي دامۋ بيۋروسى ىسكە قوسىلدى.

احقو بيۋروسى جەرگىلىكتى ما­­­مان­داردىڭ كاسىبي دامۋى مەن بى­لىك­­تىلىگىن ارتتىرىپ, وڭىر­دەگى جو­عارى بىلىكتى, ءبىلىمدى مامان­دار­دىڭ جەتكىلىكتى قۇرامىن قالىپ­تاس­تىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ەڭ­بەك كاپيتالىن جاقسارتۋ ماقسا­تىندا جاڭادان قۇرىلعان كاسىبي دامۋ ورتالىعىنا اينالدى.

بۇگىندە بيۋرودا كاسىبي دامۋ باعىتىندا 16 سالا بويىنشا باع­دارلاما ىسكە قوسىلعان. مامان­داردىڭ بىلىكتىلىگىن حالىقارالىق ستاندارتتارعا دەيىن كوتەرۋ ماق­ساتىندا بيۋرو مەملەكەتتىڭ قول­داۋىمەن شارتتى گرانتتار باعدار­لاماسىن جۇزەگە اسىرۋدا. ونىڭ اياسىندا CFA جانە ACCA سىندى حالىقارالىق سەرتيفيكاتتارعا يە بولۋعا كەڭ جول اشادى. ماسەلەن, ەلىمىزدىڭ كەز كەلگەن تۇرعىنى حالىقارالىق سەرتيفيكاتقا بارىنشا دايىندالىپ, ونى ءساتتى تاپسىرعان بولسا, ەمتيحانعا كەتكەن بارلىق شىعىنداردى شارتتى گرانت ۇتۋ ارقىلى كەرى قايتارۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى.

بيۋرو قۇرىلعان كۇننەن باستاپ 3 مىڭعا جۋىق وتاندىق مامان حالىقارالىق دەڭگەيدە ءبىلىمىن شىڭداپ ۇلگەردى.

الەم تاراپىنان مويىندالۋ

احقو الەمدىك قارجى ورتا­لىق­تارى قاتارىنان كورىنىپ, حا­لىق­ارالىق دەڭگەيدە بەدەلگە يە بولۋ جولىندا ايتارلىقتاي جە­تىس­­­تىكتەرگە قول جەتكىزدى. ماسە­لەن, احقو GFCI قارجى ورتالىق­تا­رى­­نىڭ جاھاندىق يندەكسىندە 102-دەن 51-ءشى ورىنعا كوتەرىلدى. بۇل 2018 جىلدىڭ ناۋرىز ايىمەن سالىس­تىرعاندا 37 پوزيتسياعا جو­عارى. سونداي-اق احقو «شىعىس ەۋروپا جانە ورتالىق ازيا» ءوڭى­رىنىڭ رەي­تينگىندە 1-ورىن­عا يە بولدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرە­زي­دەنتى قاسىم-جومارت تو­قاەۆ: «نۇر-سۇلتان قالاسى شى­عىس ەۋروپا مەن ورتالىق ازيا وڭى­رىندەگى قارجى ورتالىقتارى اراسىندا كوش باستادى. احقو-نىڭ ءساتتى جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن بۇگىندە بارلىق جاعداي جاسالىپ, قاجەتتى ينفراقۇرىلىم قالىپتاستى دەي الامىز. ەندى بىزگە تەك تاجىريبەلىك تۇرعىدا ناتيجەلەر كۇتۋ قالدى», دەپ اتاپ ءوتتى.