شاردارانىڭ ءتول پەرزەنتىنە اينالعان ازامات

قۇدايبەرگەن تولەپ ۇلى 1959 جىلى وز­بەكستان رەسپۋبليكاسى, جىزاق وبلىسى, بۇرىنعى وكتيابر اۋدانىنىڭ تي­مي­ريازەۆ اتىنداعى كەڭشارىندا تۋعان. الماتى حالىق شارۋاشىلىق ينستيتۋتىن ەكونوميست ماماندىعى بويىنشا ءبىتىردى. ەڭبەك جولىن 1982 جىلى وبلىستىق نورماتيۆتىك زەرتتەۋ ستانساسىندا اگرونوم-ەكونوميست بولىپ باستادى. 1983-1984 جىلدا­رى كەڭەس اسكەرى قاتارىندا قىزمەت ەتتى. 1986-1988 جىلدارى وزبەكستان رەسپۋب­ليكاسى جىزاق وبلىسىنىڭ فا­رىش اۋدانىنا قارايتىن قىزىلقۇم كەڭ­­­شارىندا باس ەسەپشىنىڭ ورىنباسارى, الماتى قالاسىنداعى گەودەزيالىق زەرت­تەۋ كاسىپورنىنىڭ توپوگرافيا-گەو­دەزيا­لىق جۇمىستارى بويىنشا جۇ­مىس­شىسى, «كازبىتراديوتەحنيكا» ون­دىرىستىك بىرلەس­تىگىنىڭ رەۆيزورى, «گارانت» ون­دىرىستىك بىر­لەس­تىگىنىڭ رەۆيزورى, اعا رەۆيزورى, «ەڭ­بەك» كووپەراتيۆىنىڭ ەسەپ­شىسى بولىپ قىزمەتتەر اتقاردى. 1988-1992 جىلدارى الماتى قالاسىنداعى «ريتم» جاستار عىلىمي-تەحنيكالىق شى­عار­ماشىلىعىنىڭ موسكۆا اۋداندىق ورتالىعىنىڭ باس ەسەپشىسى, «ساباز» كجك-ءىنىڭ ديرەكتورى, «تسەنتربانك» بانك فيليالدارىنىڭ ديرەكتورى, 1998-2012 جىلدارى «شاردارا سۋ ەلەكتر ستانساسى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ قۇرىلىمىنداعى ديرەكتورى جانە تور­اعاسى, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ ءۇشىنشى, ءتورتىنشى جانە بە­سىنشى شاقىرىلىمدارىنىڭ دەپۋتاتى بولىپ سايلانىپ, 2012-2016 جىلدارى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق ءماسلي­حا­تىنىڭ حاتشىسى, 2016 جىلدان باستاپ قا­­­زاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءما­جى­لىسىنىڭ دەپۋتاتى بولىپ قىزمەت ەتىپ كەلەدى.

شاردارالىقتار قۇدايبەرگەن تولەپ­ ۇلىن وسى ءوڭىردىڭ ءتول پەرزەنتى سانايدى. الىپ كاسىپورىندى 14 جىل بويى جەمىستى باسقارا ءجۇرىپ, ول شەجىرەلى ايماقتىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن دە جەتە تانىستى. وبلىستىق ماسليحاتقا دەپۋتات بولىپ سايلانعان جىلدارى اۋداننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق احۋالىن جاقسارتۋ جولىندا كوپتەگەن يگى ىستەردى جۇزەگە اسىردى. حا­لىققا قۋات كوزىن ۇزدىكسىز سىيلاپ كەلە جاتقانىنا جارتى عاسىردان اسىپ بارا جاتقان «شاردارا سۋ ەلەكتر ستانساسى» مەكەمەسىندە ءوزىنىڭ جارقىن قولتاڭباسىن قالدىرا ءبىلدى.

– سىر بويىنداعى «شاردارا سۋ ەلەكتر ستانساسى» مەكەمەسىن باسقارۋدى ۇسىنعان كەزدە ويلانباستان كەلىسىم بەردىم. بى­رىنشىدەن, مەنى سول وڭىردەن شىققان سوڭ ارال تەڭىزىنىڭ قۇرعاپ بارا جاتقان پروبلەماسى الاڭداتۋشى ەدى. ەكىنشىدەن, بيزنەستىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋداعى وزىمدە بار تاجىريبەمدى ەلىمىز ءۇشىن ىرگەلى دە ما­ڭىزدى وبەكت – وڭتۇستىكتەگى كوپ جىل­­دىق داڭقتى تاريحى بار ۇلكەن سۋ ەلەكتر ستانساسىندا قولدانسام دەدىم. سىر­داريانىڭ تومەنگى اعىسىنداعى, ەڭ اۋەلى قازاقستانداعى اۋىل شارۋاشىلىق جەر­لەرىن يرريگاتسيالاۋ مەن مەليوراتسيالاۋ ماقساتىندا سالىنعان شاردارا سۋ قويماسىنداعى سۋدى رەتتەۋ پروبلەمالارى ماعان جاقسى ءمالىم ەدى, – دەپ ەسكە الادى ەكونوميست-قارجىگەرلىكتەن ەنەرگەتيكا سالاسىنا بەت بۇرىپ كەلگەن كەزىن قۇدايبەرگەن تولەپ ۇلى.

ستانسانىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن جاق­سىلاپ تانىسىپ العان سوڭ قۇدايبەرگەن تولەپ ۇلى العاشقى جۇمىسىن ەكونومي­كادان, ياعني ەلەكتر ەنەرگياسىن ساتۋ جۇ­يەسىنەن, ونى ءبولىپ بەرۋدەن, كاسىپ­ورىن­نىڭ بىردەن-ءبىر جالعىز تاۋارى – وندىرىلگەن ەنەرگياعا الدىن الا تولەماقى ەنگىزۋدەن باستاۋدى ۇيعاردى. قارجىلىق احۋالدى تۇزەتۋدە بانك سالاسىندا قىز­مەت اتقارعان جىلدارداعى جيناعان تاجى­ريبەلەرى كوپ كومەگىن تيگىزدى. ءبىرىنشى كە­زەكتە ەلەكتر ەنەرگياسىن ساتىپ الۋ-ساتۋ كەلىسىم-شار­تىن جاڭا تيپتە جاسادى. وندا تولەم جا­ساۋدىڭ مىندەتتى تۇردە كەپىلدىگى بولۋعا ءتيىس. ءبىراز جىلدان بەرى الدىن الا قارجى تولەمەي-اق ەلەكتر قۋا­تىن الىپ كەلگەن جانە پايدالانعان ەنەرگياسى ءۇشىن ايلار بويى تاعى دا تولەمەي جۇرە بەرۋدى ادەتكە اينالدىرىپ العان ۇيىمدار باستاپقىدا رەنىش بىلدىرگەنىمەن, كەيىننەن ءتۇسىندى. كەز كەلگەن تاۋار سياقتى ەلەكتر ەنەرگياسى ءۇشىن دە ءوز ۋاقىتىندا وتەماقى تولەۋ قاجەت ەكەندىگىن, ول ءۇشىن توقتى دا ۇنەمدەپ, قۇنتتاپ جۇمساعان ءجون ەكەندىگىن ۇعىنا باس­تادى. وسىلايشا كاسىپورىننىڭ جاعدايى جايلاپ تۇزەلە باستادى. قارجى جاعى جونگە قويىلىسىمەن قىزمەتكەرلەردىڭ وزدەرىنە دەگەن سەنىمدەرى ارتا ءتۇستى. جاڭاشىل باسشى مەكەمە قىزمەتكەرلەرىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا, سونىڭ ىشىندە 60-شى جىلدارى سالىنعان اكىمشىلىك, قىز­مەتتىك عيماراتتارداعى توزىعى جەتكەن جانە قولدانىستان قالىپ بارا جاتقان جيھازداردى تۇگەلدەي اۋىستىرۋدى قولعا الدى. كوپ وتپەي-اق, ينتەرەر تۇگەلدەي جاڭارتىلىپ, قازىرگى زامان تالابىنا ساي جيھازدارمەن, قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلدى. وسىنىڭ ءبارى دە ادام­داردىڭ كوڭىل-كۇيلەرىنە, ولاردىڭ جۇ­مىسىنىڭ ساپاسىنا وڭ اسەرىن تيگىزدى. قۇدايبەرگەن ەرجاننىڭ ءوزىنىڭ ۇلگى كور­سەتۋىمەن مۇندا سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستاناتىندار قاتارى كوبەيدى. وفيستەگى جاڭادان قويىلعان تەننيس ستولىنا, باسقا دا جاتتىعۋ زالدارىنا جاستار عانا ەمەس, اعا بۋىن وكىلدەرى جينالىپ, سپورتتى جاندارىنا سەرىك ەتە باستادى. مەكەمە قىزمەت­كەرلەرىنىڭ بالالارىنا ارناپ تاەك­ۆون-دو سپورت كلۋبىن اشىپ, ىسكە قوسىپ بەرگەن دە قۇدايبەرگەن تولەپ ۇلى بولدى. ارنايى الدىرعان جاتتىقتىرۋشىعا 80 بالا جازىلىپ, ولار ءۇش اۋىسىمدا جاتت­ىعىپ ءجۇردى. كەيىننەن مۇندا قالانىڭ وزگە بالالارى دا كەلىپ جاتتىعاتىن بولدى. قازىرگى تاڭدا شاردارا اۋدانىنىڭ تاەكۆوندوشىلارى الەمدىك دەڭگەيدەگى جارىستارعا قاتىسىپ, جەڭىس تۇعىرىنان كورى­نىپ جۇرسە – وسى مەكەمەدەن باستاۋ العان يگى تىر­لىكتىڭ جەمىسى دەپ ايتقان بولار ەدىك.

قۇدايبەرگەن تولەپ ۇلىنىڭ كاسىپورىن قىزمەتكەرلەرىنە, باسقا دا ازاماتتارعا جاساعان يگى ىستەرىن كوپتەپ كەلتىرۋگە بولادى. «شاردارا سۋ ەلەكتر ستانساسى» اق-ى باسقارما توراعاسىنىڭ قارجى-ەكونو­ميكالىق ماسەلەلەرى جونىندەگى ورىنباسارى ءادىلحان ۇسىپبەك بىلاي دەيدى:

– قۇدايبەرگەن تولەپ ۇلى ءبىزدىڭ مەكە­مەنىڭ تىزگىنىن قيىن كەزەڭدە قولعا الدى. ول كىسىنىڭ ءومىر كورگەن تاجىريبەسى مەن كاسىبي شەبەرلىگىنىڭ ارقاسىندا كوپتەگەن ماسەلەلەر وڭ شەشىمىن تاۋىپ وتىردى. اتاپ ايتار بولسام, ءبىرىنشى كەزەكتە بىزدەن ەلەكتر ەنەرگياسىن الاتىن ۇيىمدار ۋاقتىلى تولەم تولەپ وتى­راتىن جاعدايعا جەتتى. الەۋمەتتىك جاع­دايىمىز كۇرت جاقساردى. ماسەلەن, قۇداي­بەرگەن تولەپ ۇلىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن جۇمىسشىلار اسحا­ناسى اشىلدى. ونداعى مەكەمە قىز­مەكتەرلەرىنە بەرىلەتىن تۇسكى استىڭ 70 پا­يىزىن كاسىپورىن ءوز ەسەبىنەن تولەيدى. جۇ­­مىسشىلار كۇندەلىكتى جۇمىس اۋىسىمىنان شىققان سوڭ تەگىن پايدالاناتىن مونشا مەن جۋىناتىن سەبەزگىلەر سالىندى. قىزمەتكەرلەردىڭ ساناتوري-كۋرورتتىق ەمدەلۋى مەن دەمالىسىنا ءىشىن­ارا تولەم جاسالىپ وتىردى, ياعني, بۇل 90 پايىزىن مەكەمە تولەپ بەرەدى دەگەن ءسوز. ۇلى وتان سوعىسىنىڭ جانە اۋعان سوعى­سىنىڭ ارداگەرلەرىنە, ءوزىمىزدىڭ ەنەرگەتيكا سالاسىندا قىزمەت اتقارىپ, زەينەتكە شىققان ارداگەرلەرىمىزگە, حالىقتىڭ مەيلىنشە تۇرمىسى تومەن بولىگىنە ماتەريالدىق كو­مەك­تەر كورسەتىلىپ وتىردى. 2003 جىلى كورشى جامبىل وبلىسىندا ءزىلزالا ورىن الىپ, وعان بۇكىل ەل بولىپ كومەك قولىن سوزعان كەزدە جۇرتشىلىق ۇمىتپاسا كەرەك. مىنەكي, سونداي ەل باسىنا كۇن تۋعان اۋىر ساتتە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ «شاردارا سۋ ەلەكتر ستانساسى» مەكە­مەسى قۇلان اۋىلىنا اتتانىپ, 2 پاتەر­لىك تۇرعىن ءۇي سالىپ بەردى. وسى جۇ­مىستاردىڭ بارلىعى دا قۇدايبەرگەن تولەپ­ ۇلىنىڭ تىكەلەي قولعا الۋىمەن ۇيىمداستىرىلدى. بۇگىنگى تاڭدا پارلامەنت تورىندە وتىرىپ حالىقتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن شەشۋ جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان ارىپتەس-اعامىز قۇدايبەرگەن ەرجانعا 60 جاسى قۇتتى بولسىن دەي وتىرىپ, دەنىنە ساۋلىق, وتباسىنا اماندىق تىلەيمىن...

تازا ءجۇرىپ, ادال ەڭبەك ەتكەن ادامدى ابىروي مەن باق ءوزى ىزدەپ تاۋىپ الا­­دى. قۇدايبەرگەن تولەپ ۇلىنىڭ سۋ ەلەكتر ستانساسىنداعى تىنىمسىز ەڭ­بەگى مەن ىزدەنىستەرى كوپ وتپەي-اق ءوز ناتي­جەسىن بەردى. 2005 جىلدىڭ قورى­تىن­دىسىمەن «شاردارا سۋ ەلەكتر ستانساسى» اكتسيونەرلىك قوعامى قازاقستان رەسپۋبليكاسى بويىنشا «ەڭ ۇزدىك سا­لىق تولەۋشى» بولىپ تانىلدى. وسى جى­لى استانادا وتكەن سالتاناتتى شارادا ەلىمىزدىڭ سول كەزدەگى قارجى ءمينيسترى ناتاليا كور­جوۆا «شاردارا سۋ ەلەكتر ستان­ساسى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ باسقارما توراعاسى قۇدايبەرگەن ەرجانعا ديپلوم مەن ەستەلىك مەدالدى تابىس ەتتى. مۇنان كەيىنگى جىلدارى كاسىپورىننىڭ قارجى-ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرى جىلدان-جىلعا قارقىندى ءوسىپ وتىردى. اتاپ ايتار بولساق, 2005 جىلى سۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ تازا پايداسى 42,645 ملن تەڭگەنى قۇراسا, 2010 جىلى بۇل كورسەتكىش 28 ەسەگە ءوسىپ, تازا پايدا 1 216,8 ملن تەڭگەنى قۇرادى. ەل بيۋدجەتىنە سالىق تولەۋ دە وسى دارەجەدە بولدى. 2005 جىلى مەملەكەتكە 81,9 ملن تەڭگە سالىق تولەنسە, 2010 جىلى 573,1 ملن تەڭگە سالىق تولەندى, ياعني 7 ەسەگە ۇلعايدى. قىزمەتكەرلەردىڭ ورتاشا ايلىق ەڭبەكاقىسى 2005 جىلى 58917 تەڭگە بولسا, 2011 جىلى 106775 تەڭگەگە ارتتى.

سۋ ەلەكتر ستانساسىنداعى تاعى ءبىر ەلەۋلى وقيعا 2010 جىلى بولدى. ەلەكتر ستانساسى پايدالانۋعا بەرىلگەن 1967 جىلدان كەيىن ارادا ەكى جىل وتكەندە, ياعني 1969 جىلى سۋ قويماسىندا سۋدىڭ اسا مول جينالعان كەزىندە 648,1 ملن كۆت/ساعات ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرىپ, ەڭ جوعارعى كورسەتكىشكە قول جەتكىزگەن بولاتىن. بۇل رەكوردتىق كورسەتكىش 41 جىلدان كەيىن جاڭارتىلدى. وسى ۋاقىتقا دەيىن ەسكى جابدىقتارمەن جۇمىس اتقارىپ وتىرعان «شاردارا سۋ ەلەكتر ستانساسى» مەكەمەسى ءوز تاريحىندا تۇڭعىش رەت 670,5 ملن كۆت/ساعات ەلەكتر ەنەرگياسىن ءون­دىردى. ارينە بۇل كورسەتكىشكە باسقارما توراعاسى قۇدايبەرگەن ەرجاننىڭ بىلىكتى باسشىلىعىمەن ستانسانىڭ جاقسى رەتكە قويىلعان جۇمىسى نەگىزىندە جانە كاسىپورىن قىزمەتكەرلەرىنىڭ شەبەرلىكتەرى ارقاسىندا قول جەتكىزىلدى.

ساعاتىنا 100 مۆت ەلەكتر قۋاتىن وندى­رەتىن كاسىپورىندا قازىرگى تاڭدا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى اياقتالۋ ۇستىندە. بۇگىنگە دەيىن 3 اگرەگات جاڭعىرتىلعان بولسا, كەلەسى جىلدىڭ اقپان ايىندا 4-ءشى اگرەگات پايدالانۋعا بەرىلەدى دەپ جوسپارلانۋدا. شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ وزىق تەحنولوگياسى نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جاڭعىرتۋ جۇمىستارى تولىق اياقتالىپ شىققان كەزدە كاسىپورىن قۋاتى 126 مۆت-قا ارتپاق. وسىناۋ «شاردارا سۋ ەلەكتر ستانساسى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ تەحنولوگيالىق جابدىقتارىن جاڭعىرتۋ جوباسى دا قۇدايبەرگەن ەرجاننىڭ جەكە باس­تاماسى ەدى. سەبەبى, ستانسانىڭ نە­گىزگى اگرەگاتتارىنىڭ توزۋى باستى پروب­لەماعا اينالعالى قاشان. كۇردەلى جون­دەۋ كورمەگەن ستانسا ءوزىنىڭ كەپىلدىك مەر­زىمىنەن جيىرما جىل ارتىق جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقانىن جاسىرۋعا بولماس. مەكەمە جۇمىسشىلارى ەسكى جابدىقتاردى جاماۋ­مەن اۋرەگە ءتۇسىپ جاتقاندارى. ستانسانى تۇبەگەيلى جاڭعىرتۋ قاجەتتىلىگى كۇن تارتى­بىندەگى وزەكتى دە وتكىر ماسەلە ەدى. 2007 جى­لى قۇدايبەرگەن تولەپ ۇلىنىڭ قول­عا الۋىمەن جاڭعىرتۋ جۇمىستارىنىڭ ينۆەس­تيتسيالىق باعدارلاماسى جاسالدى. بىلىكتى باسشىنىڭ تەرەڭنەن تالداپ, بۇگە-شىگەسىنە دەيىن مۇقيات ەسەپتەپ ۇسىنعان جوباسىنىڭ نەگىزىندە رەپسۋبليكالىق باعدارلامالارعا ەنگىزىلدى. اتاپ ايتار بولساق, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرە­زيدەنتىنىڭ 2010 جىلعى 19 ناۋرىزداعى №958 جارلىعىمەن بەكىتىلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋىنىڭ 2010-2014 جىل­دارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدار­لاماسى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2010 جىلعى 14 ساۋىردەگى №303 قاۋ­لىسىمەن بەكىتىلگەن 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق يندۋس­تريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا «شاردارا سۋ ەلەكتر ستانساسى» اكتسيونەرلىك قوعا­مىن­دا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا حالىقارالىق تەن­دەردىڭ جەڭىمپازى – گەرمانيا-اۆس­تريالىق «اندريتتس گيدرو گمبح» كومپانياسى تارتىلدى.

«ەر قادىرىن – ەل بىلەر» دەگەندەي, قۇداي­بەرگەن ەرجان تۋرالى ءسوز قوزعال­عاندا شاردارالىق ازاماتتار تەك جاقسى پىكىرلەرىن ايتادى.«ابىروي دەگەنىمىز – سەن تۋرالى باسقا ءبىر ادامنىڭ جاقسى پىكىرى» دەگەننىڭ ءبىر دالەلى دە وسى بولسا كەرەك. اۋداندىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى توقسانباي بەردىبەكوۆ اعامىز:

– اۋداندىق ماسليحاتقا حاتشى بولىپ جۇرگەن كەزىمدە قۇدايبەرگەن تولەپ­ ۇلىمەن تانىسىپ, قىزمەت بابىندا ارالاسىپ كەتتىك. ىسكەرلىك قابىلەتىمەن كوپ­كە تانىلعان ازاماتقا حالىق تا سەنىم ءبىلدىرىپ, وبلىستىق ماسليحاتقا بىرنەشە مارتە دەپۋتات ەتىپ سايلادى. وبلىستىق ءماس­ليحاتتىڭ دەپۋتاتى بولىپ جۇرگەن كە­زىندە دە, وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ حاتشىسى بولىپ جۇرگەن كەزىندە دە شارداراعا ۇدايى قامقورلىق تانىتىپ, ماڭىزدى دەگەن سالالارعا قارجى ءبولدىرتىپ وتىردى. ول كىسىنىڭ ىقپالىمەن اۋدانىمىزدا كوپتەگەن الەۋمەتتىك نىساندار بوي كوتەردى. قازىرگى تاڭدا دا ءماجىلىس دەپۋتاتى رەتىندە حالىقتىڭ اراسىنا كوپ بارىپ, تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىسادى. الدىمەن ءوزى ەڭبەك ەتكەن ءبىزدىڭ وڭىرگە كەلىپ, ەلدىڭ جاعدايىن كورەدى. شاردارالىقتار بارلىق ۋاقىتتا دا قۇدايبەرگەن تولەپ ۇلىن زور قۇرمەتپەن قادىرلەيدى – دەيدى.

اۋداندىق ءماسليحاتتىڭ حاتشىسى بۇلت­باي مۇتاليەۆ قۇدايبەرگەن ەر­جان­نىڭ حالىقتىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىن جاق­سارتۋ جولىنداعى ەڭبەكتەرى ۇشان-تەڭىز ەكەندىگىن ايتادى.

– مەن قالاعا اكىم بولىپ تۇرعان كەزىم­دە قۇدايبەرگەن تولەپ ۇلىمەن تىعىز باي­لانىستا بولدىم. ول كەزدە قازىرگىدەي بار­لىق نارسە جەتىپ-ارتىلاتىن زامان ەمەس ەدى. قاراپايىم عانا كوممۋنالدىق شارۋالاردى رەتتەۋگە تەحنيكا تاپپاي قينالاتىن ەدىك. سول كەزدە قۇدايبەرگەن تولەپ ۇلىنىڭ جاردەمىن كوپ كوردىك. ءالى ەسىمدە, قالانىڭ 40 جىلدىق مەرەكەسى اتالىپ وتەتىن جىلى قۇدەكەڭ باسقاراتىن سۋ ەلەكتر ستانساسى بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى شەڭبەرىندە اۋداندىق مادەنيەت سارايىن كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىپ بەردى. اۋدانداعى بىردەن-ءبىر رۋحاني وشاق سانالاتىن مادەنيەت سارايىن­داعى قۇرىلىس جۇمىستارىن قۇدەكەڭ ءوزى باسى-قاسىندا بولىپ, باقىلاپ وتىراتىن. وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ حاتشىسى بولىپ جۇرگەن كەزىندە اۋدانىمىزدا 260 ورىندىق سپورت كەشەنىن سالدىرۋعا جار­دەم بەردى. سونداي-اق مەكتەپتەردى, تەڭىز جاعاسىنان بوي كوتەرگەن جاڭا مۋزەي عيماراتىن سالدىرۋعا, سۋ قويماسى جاعالاۋىنان ءتۋريزمدى دامىتۋ ءۇشىن 255 گەكتار جەر ءبولدىرۋ ىسىندە قۇدايبەرگەن تولەپ ۇلىنىڭ ۇلەسى مول. سودان سوڭ, بۇل كىسى تابيعاتپەن ەتەنە جاقىن ادام. تالاي مارتە ساپارلاس بولىپ, اڭعا شىققان كەز­دەرىمىز بولدى. سول كەزدە قانداي اڭ بولسىن انالىعىنا مىلتىق وقتالمايدى. ءدال وسى قۇدايبەرگەن ەرجاننىڭ باس­تا­ما­­­سىمەن 2 جىل بويىنا ۇيرەك, قىر­عاۋىل سياقتى قۇستاردى اتۋعا موراتوري جاريالانعانىن بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلمەيدى. اعامىزدىڭ سۇيەگى اسىل ازامات. تۇلعاسىنا قاراپ 60 جاسقا تولدى دەگەنگە سەنبەيسىڭ. قۇدايبەرگەن تولەپ ۇلى­نىڭ قوعامعا بەرەتىنى ءالى مول, كۇش-قايراتى جالىنداعان كەمەل جاسقا ەندى كەلدى دەپ ايتامىز, – دەيدى بۇلتباي لەسبەك ۇلى.

ۇزاق جىلدار بويى اۋدان اكىمدىگىندە زاڭگەر بولىپ قىزمەت اتقارعان ۇسەن قۇرال­باەۆ اعامىز قۇدايبەرگەن ەرجاننىڭ قولقا سالۋىمەن سۋ ەلەكتر ستانساسىنا قىزمەت اۋىستىرعان ازامات. 2000 جىلى وسى مەكەمەگە اۋىسىپ بارعان كەزىن ۇسەن تۇرىسبەك ۇلى بىلاي دەپ ەسكە الادى:

–كاسىپورىنعا جاڭادان كەلگەن قۇداي­بەرگەن ەرجان زامان اعىمىنىڭ تالاپتارىنا ساي جاڭاشىل ارەكەتتەر جاساۋعا كىرىسكەن كەزى ەدى. بۇل مەكەمەنىڭ ءوزى ون­دىر­گەن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ اقشاسىن ءوندىرۋ وتە اۋىر بولىپ تۇرعان شاق-تۇ­عىن. سول كەزدەگى اۋدان باسشىسى ماعان ستانسانىڭ پروبلەمالارىن تالداپ, حاتقا تۇسىرۋگە كومەكتەس دەپ جىبەرگەن ەدى (سەبەبى, مەكەمەنىڭ زاڭگەرى جۇمىستان بوساپ كەتكەن ەكەن). سوندا بايقاعانىم, قۇدايبەرگەن تولەپ ۇلىنا زاڭگەردىڭ قاجەتى جوق سياقتى. ول ءوزى ءبارىن تەرەڭ تالداپ, ءبىلىپ وتىر. بىراق, ءبىرىنشى باسشى بولعان سوڭ باسقا دا شارۋالارى جەتىپ جاتىر. سونىمەن, مەنىڭ جۇمىسىم ول كىسىگە ۇناعان بولسا كەرەك, كۇتپەگەن جەردەن ماعان وزىنە جۇمىسقا اۋىسۋعا ۇسىنىس جاسادى. مەن ءبىراز ۋاقىت ويلانىپ ءجۇرىپ, كەلىستىم. قۇدايبەرگەن تولەپ ۇلى ءوزى جەكە دارا ديرەكتور بولىپ تاعايىندالسا دا, القالى اتقارۋشى ورگان قۇرۋدى قالادى. ماڭىزدى ماسەلەلەردى ءوزى شەشە بەرگەنشە ورتاعا تالقىعا سالىپ, ءبىزدىڭ دە پىكىرىمىزبەن ساناسۋدى ءجون سانادى. زامان اعىمىن تەز ۇعىنىپ, جاڭالىققا جانى قۇمارتىپ تۇراتىن باسشىمىزدان ءبىز دە كوپ نارسە ۇيرەندىك, – دەيدى.

«ەلگە ەتكەن ەڭبەك ەش كەتپەيدى». قۇداي­بەرگەن ەرجاننىڭ قالتقىسىز قىز­مە­تىن مەملەكەتىمىز دە جوعارى باعا­لاپ, بىرنەشە ناگرادامەن ماراپاتتادى. اتاپ ايتار بولساق, جوعارى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزگەنى, قوعامدىق جۇمىستارعا بەلسەندى قاتىسقانى ءۇشىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جار­لىعىمەن «قۇرمەت» وردەنى جانە «شا­پاعات» مەدالىمەن ناگرادتالدى. «قا­زاقستان كونستيتۋتسياسىنا 10 جىل», «اس­تانا قالاسىنا 10 جىل», «قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىگىنە 10 جىل», «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىز­دىگىنە 20 جىل», «قازاقستان رەسپۋب­ليكا­سىنىڭ پارلامەنتىنە 10 جىل», «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنا 20 جىل», مەرەكەلىك مەدالدارىن يەلەندى.

ءبىز بۇل ماقالامىزدا قۇدايبەرگەن تولەپ ۇلىنىڭ شاعالالى وڭىردە اتقارعان جۇمىستارىن عانا قامتىپ وتتىك. ال وبلىس پەن رەسپۋبليكا كولەمىندە جاساپ جاتقان ەڭبەكتەرى ءوز الدىنا ءبىر توبە. كەمەل جاسقا كەلىپ وتىرعان ازاماتتىڭ دەنىنە ساۋلىق, شاڭىراعىنا اماندىق تىلەيمىز.

ءادىل ءابدىرامانوۆ

تۇركىستان وبلىسى,

شاردارا اۋدانى