الەۋمەتتىك سالاداعى وڭ وزگەرىستەر

بەردىبەك ساپارباەۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بو­يىنشا ۇكىمەت مۇشەلەرى ەلىمىزدەگى بارلىق وڭىرلەردىڭ, ونىڭ ىشىندە اۋدان ورتالىقتارى مەن شالعاي اۋىلداردىڭ تۇرعىندارىمەن كەز­دەسكەنىن اتاپ ءوتتى. بارلىعى 500-دەن اسا كەزدەسۋ وتكىزىلدى, ازاماتتاردان 70 ۇسىنىس كەلىپ ءتۇستى, 2500 سۇراق بويىنشا جاۋاپ جانە تۇسىنىك بەرىلدى.

«بۇل كەزدەسۋلەردىڭ باستى مىندەتى جۇرگىزىلىپ جاتقان مەملەكەتتىك ساياساتتى جانە تۇرعىنداردىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان باعدارلامالاردى ءتۇسىندىرۋ بولدى. قازاقستاندىقتاردى كوبىنە-كوپ الەۋمەتتىك ماسەلەلەر – جۇمىسپەن قامتۋ, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەلەرى تولعاندىرادى. ءبىز, ارينە بارلىق قويىلعان سۇراقتارعا جازباشا تۇردە دە, اۋىزشا دا تولىق جاۋاپ بەردىك» دەدى ب. ساپارباەۆ.

تۇرعىنداردىڭ تابىسىن ارتتىرۋ

ۆيتسە-پرەمەر 2019 جىلدىڭ 1 قاڭ­تارىنان باستاپ ەڭ تومەنگى جالا­قى مولشەرى 42500 تەڭگەنى قۇراي­تىنىن اتاپ ءوتتى. بۇگىنگى تاڭدا مۇنداي جالاقىنى 1,3 ملن-عا جۋىق ادام الادى. سونىمەن قاتار بيىل 1,5 ملن مەملەكەتتىك جانە ازاماتتىق قىز­مەتشىلەردىڭ ەڭبەكاقىسى كوتەرىلدى. ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا كاسىپورىنداردىڭ باسشىلارى دا وزدەرىنىڭ تومەن جالاقى الاتىن جۇمىسكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسىن 32%-عا كوتەردى. وسىلايشا 2019 جىلى تومەن جالاقى الاتىن 1,2 ملن قازاقستاندىقتىڭ ەڭبەكاقىلارى ءوستى.

بورىش جۇكتەمەسىن ازايتۋ شارالارىمەن 565 مىڭعا جۋىق قازاقستاندىق قامتىلدى. بۇل ماقساتقا بيۋدجەتتەن 115 ملرد تەڭگە ءبولىندى. سونىمەن قاتار بارلىق قازاقستاندىقتاردىڭ ايىپپۇلدارى مەن ءوسىمپۇلدارىن ەسەپتەن شىعارۋ بويىنشا تاپسىرما بەرىلدى. وسى شارامەن 1,2 ملن-عا جۋىق ادام قامتىلدى, ولاردىڭ 33,6 ملرد تەڭگە سوماسىنا ايىپپۇلدارى مەن ءوسىمپۇلدارى كەشىرىلدى.

الداعى جىلى 500 مىڭ مۇعالىمنىڭ جالاقىسى 25%-عا ارتادى, 215 مىڭ دارىگەر مەن مەيىربيكەنىڭ جالاقىسى تيىسىنشە 30% جانە 20%-عا كوبەيەدى. 34 مىڭ مادەنيەت, ونەر جانە مۇراعات قىزمەتكەرلەرىنىڭ, سونداي-اق 25 مىڭ الەۋمەتتىك قىزمەتكەردىڭ جالاقىسى 30%-عا ارتادى.

2019 جىلى اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكپەن 1,6 ملن قازاقستاندىق قام­تىلدى, ونىڭ ىشىندە 1,1 ملن – بالا­لار. ەل بيۋدجەتىنەن 245 ملرد تەڭگە ءبولىندى. «سونىمەن قاتار ۇكىمەتكە بەرىلگەن تاپسىرما جەرگى­لىكتى بيلىك ورگاندارىمەن پىسىق­تالدى, ولار قوسىمشا قولداۋ شارالارىن كورسەتەتىن بولدى. سونىڭ ناتي­جەسىندە, 2,2 ملن-عا جۋىق قازاق­ستاندىق 128 ملرد تەڭگە سوماسىنا قوسىمشا الەۋمەتتىك قولداۋمەن قام­تىلدى» دەدى ۆيتسە-پرەمەر. بۇدان باسقا, تابىسىن جاسىرۋمەن, ماسىلدىقتىڭ ارتۋىمەن, ت. ب. بايلانىستى ااك قاتە ەسەپتەۋ ماسەلەلەرى شەشىلدى. ۇكىمەت زاڭ جوباسىن ازىرلەدى, ونى بۇگىندە پارلامەنت ماقۇلدادى. «بۇل جەردەگى ەڭ باستى ماسەلە – كوپ بالالى وتباسىلارعا مەملەكەتتىك جاردەماقىلار تولەنەدى, بۇل رەتتە مۇنداي وتباسىلاردىڭ تابىستارى ەسكەرىلمەيدى. ااك بۇرىن قالاي تولەنسە, سولاي ساقتالادى. جاڭا كومەك ءتۇرى – كەپىلدەندىرىلگەن الەۋمەتتىك پاكەت» دەدى ب. ساپارباەۆ.

جۇمىسپەن قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋ

ءۇش جىلدان بەرى قازاقستاندا «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلۋدا. ونىڭ باستى ماق­ساتى – ەڭبەككە ورنالاسۋدا قازاق­ستان­دىقتارعا كومەك كورسەتۋ. ياعني, وقىتۋ, بەلگىلى ءبىر ماماندىقتار بو­يىنشا داعدىلاردى يگەرۋ, گرانتتار مەن تومەن پايىزبەن شاعىن نەسيەلەر ۇسىنۋ قاراستىرىلعان.

بيىل «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا جۇمىسپەن قامتۋدا قولداۋ جانە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ شارالارىمەن 623 مىڭ ادام قامتىلدى, ونىڭ ىشىندە 416 مىڭ ادام ەڭبەككە ورنالاستىرىلدى, 131 مىڭ ادام وقىتىلدى, 46 مىڭ گرانت پەن شاعىن نەسيە بەرىلدى, وڭتۇستىكتەن سولتۇستىككە 9 مىڭ ادام كوشىرىلدى. بيىل 11 ايدا باعدارلامانى ىسكە اسىرۋعا بيۋدجەتتەن 176 ملرد تەڭگە باعىتتالدى.

كەلەسى جىلدان باستاپ «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىندا وزگە­رىستەر كۇتىلۋدە. ماسەلەن, قىسقا مەر­زىمدى كاسىپتىك وقىتۋ جۇمىس بەرۋ­شىلەردىڭ وتىنىمدەرى بويىنشا جۇرگىزىلەدى, «العاشقى جۇمىس ورنى» جانە «ۇرپاقتار كەلىسىمشارتى» اتتى جاڭا تەتىكتەر ەنگىزىلەدى.

 الەۋمەتتىك توپتاردى قولداۋداعى جاڭاشىلدىقتار

«جالپى, ەلىمىزدىڭ بيۋدجەتىندەگى الەۋمەتتىك شىعىنداردىڭ ۇلەسى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. سالىستىرۋ ءۇشىن ايتار بولساق, 2018 جىلى بۇل ۇلەس 43% بولدى, 2019 جىلى – 45%, 2020 جىلى –  50%. بۇل ءبىزدىڭ ەل باسشىلىعىنىڭ ساياسي باعىتى الەۋ­مەتتىك سيپاتتا ەكەنىن, ياعني حالىق­تىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا باعىتتال­عانىن بىلدىرەدى» دەدى ب.ساپارباەۆ.

ب.ساپارباەۆتىڭ ايتۋىنشا, كاسىپ­كەرلىك بەلسەندىلىكتى ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا كوپ بالالى جانە از قامتاماسىز ەتىلگەن وتباسى­لارعا ميكروكرەديت بەرۋ شارتتارىن جەڭىلدەتۋ جوسپارلانعان. اتاپ ايت­قاندا, مولشەرلەمەنى جىلدىق 6%-دان 4%-عا دەيىن تومەندەتۋ, ميكروكرەديت بەرۋ مەرزىمىن 5 جىلدان 7 جىلعا دەيىن ۇلعايتۋ كۇتىلۋدە.

بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا 690 مىڭعا جۋىق مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادام تۇرادى. ولاردىڭ 400 مىڭى ەڭبەككە جارامدى. مۇگەدەك جانداردى الەۋمەتتىك قورعاۋ اياسىندا بيىل بيۋدجەتتەن جاردەماقى تولەۋگە جانە تەحنيكالىق وڭالتۋ قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋگە 400 ملرد تەڭگە ءبولىندى. سونداي-اق مۇگەدەكتەردىڭ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ جونىن­دەگى 2025 جىلعا دەيىنگى ۇلتتىق جوس­پار قابىلداندى جانە ورىندالىپ جاتىر.

سونىمەن قاتار وڭالتۋ ماسە­لە­لەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. 2020 جىلى نۇر-سۇلتان, كوكشەتاۋ جانە الماتى قالالارىندا وڭالتۋ ورتالىقتارىنىڭ قۇرىلىسى باستالادى. ءمجا اياسىندا جانە مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورى­نىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن وڭالتۋ ورتالىق­تارىنىڭ جەلىسىن دامىتۋ ماسەلەسى پىسىقتالىپ جاتىر. قاناتقاقتى رەجىمدە مۇگەدەك ازاماتتارعا وڭالتۋ قۇرالدارى مەن قىزمەتتەرىن دەربەس تاڭداۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن الەۋ­مەتتىك قىزمەتتەر پورتالى جۇمىس ىستەيدى.

2019 جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا نە ىستەلدى؟

2020-2025 جىلدارعا ارنالعان دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ازىر­لەنىپ, بەكىتىلدى, ونىڭ باستى مىندەتى – كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق قىز­مەتتەردىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ. «ول ءۇشىن بىزگە جاقسى مەديتسينالىق كادرلاردى دايارلاپ, مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەردىڭ ستاتۋسىن ارتتىرۋ قاجەت, مەديتسينالىق ۇيىمداردى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاراق­تاۋدى جاقسارتىپ, مەديتسينا قىز­مەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىن كوتەرۋ كەرەك» دەدى ۆيتسە-پرەمەر.

سونىمەن قاتار حالىقتىڭ دەنساۋ­لىعى تۋرالى كودەكس جوباسى ازىرلەنىپ, پارلامەنت ءماجىلى­سىنىڭ قاراۋىندا جاتىر. مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتان­دىرۋدى ەنگىزۋگە ازىرلىك بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلدى. «بۇگىندە ءبىز دايىنبىز. قازاقستاندىقتاردىڭ مالىمەتتەرىن وزەكتىلەندىردىك, مار­تەبەسىن انىقتاپ, ەسەپكە الدىق, قولدانىستاعى اقپاراتتىق جۇيەلەردى كىرىكتىردىك» دەدى ب. ساپارباەۆ.

ء بىلىم بەرۋ سالاسىندا جوسپارلانعان رەفورمالار

ۇكىمەت 2020-2025 جىلدارعا ارنال­عان ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىمدى دامى­تۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلا­ماسىن ازىرلەپ بەكىتتى, وندا 3 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى تاربيەمەن 100% قامتۋ شارالارى, اپاتتى جانە ءۇش اۋىسىمدىق مەكتەپتەر ماسەلەلەرىن شەشۋ, جەكە ينۆەستورلاردى تارتۋمەن ءمجا جوبالارىن ىسكە اسىرۋ قاراستىرىلعان.

جوعارى وقۋ ورىندارىن وڭ­تاي­لاندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. ۇكىمەت جانىنان كوميسسيا قۇرىلدى. 7 جوو تەكسەرۋدەن ءوتتى. كەيبىر جوو-لاردىڭ ليتسەنزيالارى قايتارىپ الىنادى, كەيبىرەۋلەرى بىرىكتىرىلەتىن بولادى.

بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتا­ماسىز ەتۋ ماسەلەسىنە كەلسەك, 2020 جىلدىڭ 1 تامىزىنان باس­تاپ ەلىمىزدەگى بارلىق مەكتەپتەردە بەينە­باقىلاۋ كامەرالارى ورناتىلادى. وعان شالعايداعى اۋىلداردىڭ مەكتەپتەرى جاتپايدى.

وقۋ جىلىنىڭ سوڭىنا دەيىن بار­لىق مەكتەپ قولايلى ورتامەن قام­تاماسىز ەتىلەدى, ياعني دالاداعى دارەتحانالار جويىلادى.