زاڭسىز تاسىمال تىيىلماي تۇر

اۆتوۆوكزال جەر تەلىمىن قايتارا الماي وتىر

جاسىراتىنى جوق, بۇل حان سارايىنداي اۆتوۆوكزال كەيبىر قالالارداعى تەمىر جول ۆوكزالى تۇگىل, اۋەجايلاردىڭ وزىمەن باسەكەگە ءباس تىگۋگە بار. اۆتوۆوكزال اشىلعان جىلدارى قوستاناي وبلىسىنىڭ بارلىق ەلدى مەكەنىنە اۆتوبۋس قاتىنايتىن. ءبىر ساعاتتا 800 جولاۋشىعا قىزمەت كورسەتىلەتىن. تاۋلىگىنە 10 مىڭ ادام اۆتوۆوكزال ارقىلى قالاعا كەلىپ, كەتەتىن. الايدا, 90-جىلدارعى جوسپارلى ەكونوميكانىڭ نارىققا اۋىسار كەزىندە وسى كەرەمەت عيماراتقا دا قاۋىپ ءتوندى. اسىرەسە, جەكەشەلەندىرۋ دەگەن جەلەۋمەن تالان-تاراج باستالعاندا تۇيەنى تۇگىمەن جۇتقاندار اۆتوۆوكزالعا دا كوز سۇعىن قاداعان. جولاۋشىلار اۆتوبۋسىنىڭ سانى قۇلدىراپ, اۆتوۆوكزال كۇتىمسىز قالعاندا ونى قولعا العان كاسىپكەر بوتاگوز بوپاتاەۆا بۇگىنگە دەيىن ادىلەتسىزدىكپەن الىسىپ كەلەدى. كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنىڭ ۇلتتىق ستاندارت بويىنشا اۆتوۆوكزالدارعا قويعان تالاپتارى 33 تارماقتان تۇرادى. اۆتوۆوكزال جانىنداعى الاڭنىڭ بولۋى سول تالاپتاردىڭ ورتاسىنان ويىپ ورىن الادى.

وعان جولاۋشىلاردى كۇتىپ الاتىن, شىعارىپ سالاتىن جەكە كولىكتەر توقتاۋى ءتيىس. قوستاناي اۆتوۆوكزالى سالىنعاندا باس جوباسىنا ەنگەن سول الاڭ قازىر جوق. 2014 جىلى قوستاناي قالاسىنىڭ سول جىلدارداعى باسشىلىعى الاڭدى شەتەل ازاماتى ن.كۋشنەروۆ دەگەنگە جەر تەلىمى رەتىندە ساتىپ جىبەردى. كۋشنەروۆ اۆتوۆوكزالعا قىستىرىپ, سول الاڭعا «اۋدي-ورتالىق» جاساۋ ءۇشىن, ياعني شەتەلدىك اۆتوموبيلدەر ساۋداسى ءۇشىن عيمارات سالدى. گەرمانيالىق كولىكتىڭ ساۋداسى جۇرمەگەن سوڭ, كۋشنەروۆ ەندى الگى عيماراتىن اۆتوۆوكزال ەتىپ, قوستاناي اۆتوۆوكزالىنا «نارىق باسەكەسىن» جاساعىسى كەلدى. ول قوستاناي اۆتوۆوكزالىنان شەتەلدىك, وبلىسارالىق باعىتتا جۇرەتىن اۆتوبۋستارعا كورسەتىلەر قىزمەتكە, ياعني ۋىسى تولاتىن پايداعا كوزىن ساتتى. جەرگىلىكتى بيلىكتەن ارقاسۇيەرى بولدى ما, ايتەۋىر شەتەل ازاماتى كۋشنەروۆ ءبىراز قيعىلىقتى سالدى. «قوستاناي اۆتوۆوكزالى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ ديرەكتورى بوتاكوز بوپاتاەۆانىڭ ادىلدىك ىزدەپ, سوتتان سوت قويماۋىمەن ءازىر اۆتوۆوكزال جانىنداعى الاڭ تاعدىرى قىلداي جىپكە ءىلىنىپ تۇر. ولاي دەيتىنىمىز, كۋشنەروۆكە زاڭسىز ساتىپ العان جەر تەلىمىندە كاسىبىن جۇرگىزۋگە ەلىمىزدىڭ زاڭى تىيىم سالدى, بىراق الاڭ اۆتوۆوكزالعا تۇبەگەيلى قايتارىلعان جوق. جولاۋشىلاردى كۇتىپ الىپ, شىعارىپ سالاتىن جەكە ادامداردىڭ كولىگى بۇگىندە اۆتوۆوكزال جانىنان ماشينالار زۋىلداپ ءوتىپ جاتقان جولداردىڭ شەتىنە توقتايدى. بۇل جول ەرەجەسىن بۇزۋ دەگەن ءسوز.

– جولاۋشى تاسىمالى قاي زاماندا دا ادامداردىڭ الەۋمەتتىك ومىرىندەگى جانە ەكونوميكاداعى ماڭىزدى قىزمەت بولدى ەمەس پە؟ 90-شى جىلدارى اۆتوۆوكزال از عانا ۋاقىتتىڭ ىشىندە توزىپ كەتكەن ەكەن. 1997 جىلى مەن العاندا, باسقاسىن ايتپاي-اق قويايىن, كۇتۋ زالىنداعى ءمارمار ەدەننىڭ ءتورت ەلى كىرىن زورعا كەتىردىك. ال قازىرگى جاعدايى ادام قىزىعارلىقتاي ەكەنىن جولاۋشىلار كورىپ ءجۇر, – دەيدى بوتاكوز بوپاتاەۆا.

 اۆتوبۋستار دا ازايىپ بارادى

اۆتوۆوكزالدى اڭگىمە ەتكەندە, تۇتاس وڭىرگە ءتان وزەكتى ماسەلەنىڭ قۇ­لا­­عى قىلتيادى. جولاۋشى لەگى ازاي­عان جوق, تاسىمال ماسەلەسى وتكىر. ەلىمىزدەگى اۆتوموبيل كولىگى جولاۋشىلارى تاسىمالىنىڭ رەتكە كەل­تى­رىل­مەۋى سالدارىنان جىل سايىن قوس­تاناي اۆتوۆوكزالىنان جۇرەتىن اۆتوبۋس باعىتتارى كەمي تۇسۋدە. مىسالعا, قوستاناي قالاسىنداعى اۆتوۆوكزالدىڭ بىلتىرعى مەن بيىلعى مالىمەتتەرىنە نازار اۋدارايىق. 2018 جىلى كۇنىنە جۇرەتىن اۆتوبۋستار ساپارىنىڭ سانى 120 بولسا, 2019 جىلى بۇل 100-گە ءتۇستى. سوعان وراي كۇنىنە جۇرەتىن جولاۋشىلار سانى دا 2200-دەن 1500-گە كەمىدى. 2018 جىلى حالىقارالىق, وبلىسارالىق, وبلىسىشىلىك باعىتتاردىڭ بارلىعى 98 بولسا, بيىلعى مالىمەتتە ولار 66-عا توقتاپ تۇر. قوستاناي اۆتوۆوكزالى وسىعان دەيىن 105 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىرعان ەدى, بيىل امالسىزدان 88-گە قۇلدىرادى.

– مۇنىڭ بارلىعى جاسىرىن جولاۋشى تاسىمالىمەن اينالىساتىندار سانىنىڭ كوبەيۋىنە بايلانىستى بولىپ وتىر. ولارعا «بۇل قالاي؟» دەيتىن, جولاۋشى تاسىمالىن رەتتەيتىن ەشكىم جوق. جەرگىلىكتى پوليتسيا, ترانسپورت ورگاندارىنان باقىلاۋ جۇمىسى جەتكىلىكتى جۇرگىزىلمەيدى. تاكسيستەر كەز كەلگەن ۋاقىتتا جولاۋشىلاردى سالىپ الىپ, ەشقانداي سالىق تولەمەي, كولىگىن تەحنيكالىق تەكسەرۋدەن وتكىزبەي كەتە بەرەدى. ولاردىڭ باسىم بولىگىندە جولاۋشى تاسىمالىمەن اينالىسۋعا رۇقسات ەتەتىن قۇجات جوق, – دەيدى بوتاكوز بوپاتاەۆا. سوندا 2012 جىلدىڭ 19 ماۋسىمىنداعى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ەلىمىزدە اۆتوموبيل كولىگىمەن جولاۋشىلار تاسىمالىن دامىتۋ جونىندەگى شارالار كەشەنىن بەكىتكەن بۇيرىعى قايدا قالدى؟ ونى ەشكىم قاپەرىنە الماعان با, الدە حابارسىز با؟ كەشەندى شارالاردا ەلدى مەكەندەردە اۆتوۆوكزالدار, اۆتوستانسالار, ايالدامالار سالۋ, ولارعا بىرىڭعاي تالاپتار قويۋ, جولاۋشىلاردىڭ جۇيەسىز تاسىمالىنا رەيدتىك تەكسەرۋلەر ۇيىمداستىرۋ سەكىلدى كوپتەگەن ماسەلە قامتىلعان بولاتىن. ونىڭ سىرتىندا ەلىمىزدىڭ «اۆتوموبيل كولىگى تۋرالى» زاڭى قالاي ورىندالىپ وتىر؟ بۇگىن كوزگە ۇرىپ تۇرعان ناتيجەسى كورىنبەيدى.

قازىر جولاۋشىلار اۆتوبۋسى جۇر­مەي­تىن, تۇرعىندارى وبلىس ورتا­لى­عى­نا تەك تاكسيمەن قاتىنايتىن اۋىلدار ەكىنىڭ ءبىرى دەسە بولار. اۆتوۆوكزال, اۆتوبۋسپەن جولاۋشى تاسىمالى ەڭ الدىمەن ادامداردىڭ جول قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەدى. قوستاناي اۆتوۆوكزالىندا جۇرگىزۋشىلەر ساپار الدىندا مىندەتتى تۇردە مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن وتكىزىلەدى, قان قىسىمى, ىستىعى كوتەرىلسە جۇمىسقا جىبەرىلمەيدى. ال اۆتوبۋستىڭ تەحنيكالىق تەكسەرىسى ءبىرىنشى كەزەكتەگى اڭگىمە. قازىر وبلىس­تا­عى 8 اۋدان ورتالىعىندا اۆتوۆوكزال جوق, ولار باياعىدا بۇزىلىپ نەمەسە تيىن-تەبەنگە ساتىلىپ, قول ۇشىندا كەتكەن. سوڭعى رەت قاشار كەنتىندەگى اۆتوستانسا دا ەسىگىن جاپتى.

تاكسيلەر تىعىرىقتان شىعارمايدى

تاكسي جول قاۋىپسىزدىگىن تولىق قامتا­­ما­سىز ەتە المايدى. سونى­مەن قاتار ءىز-ءتۇسسىز جوعالىپ كەتىپ, باقىت­سىز­دىققا ۇشىرايتىن ادامداردىڭ دا تاكسيگە مىنگەنى تۋرالى نەمەسە تاكسيست قىل­مىس­كەرلەر قولىنان قازا تاپقان وقيعا­لار ەستىلىپ جاتادى. جاقىندا عانا ءمادينا اتتى الەۋمەتتىك جەلى قول­دا­نۋ­شى نۇر-سۇلتان قالاسىندا پويىزدان كەشى­گىپ قالادى دا, سول جەردە inDriver تاكسي شاقىرتىپ, قوستانايعا جەتكەنىن جازا­دى. «ەكىنشى رەت تاكسيگە مىنبەسپىن, تاكسيست تۇندە 180 جىلدامدىقپەن ءجۇردى. قار جىلىمشىلاپ ەرىپ جاتىر, جول كوكتايعاق, كەلگەنشە يمانىمدى ءۇيى­رىپ وتىردىم» دەپ جازادى ول. وعان امان­گۇل دەگەن تاعى ءبىر الەۋمەتتىك جەلى پاي­دالانۋشى: «نەگىزى الىس جولعا شىققان­دا تاكسيگە مىنبە, تۇندە سونداي جىلدام­دىقپەن جۇرگەن جۇرگىزۋشىنىڭ جول اپاتىن جاساۋى ابدەن مۇمكىن. ودان دا باسقا سۇمدىقتاردى ەستىپ جا­تا­­مىز عوي» دەپ جازدى. ادامدار قاۋىپ­سىز­دىگىن ساقتاۋدا ەڭ سەنىمدىسى ساپار­عا اۆتوۆوكزالدان تەكسەرىلىپ شىق­قان رەيدتىك اۆتوبۋس ەكەنىن جۇرت تا سەزەدى.

اۆتوكولىكپەن جولاۋشى تاسى­مال­داۋ­دىڭ پروبلەمالارى ۋاقىت وتكەن سايىن ۋشىقپاسا, ءبىر رەتكە كەلگەن جوق.

– ءبىز بۇل ماسەلە بويىنشا بار­لىق قۇزىرلى ورىندارعا جازۋمەن كەلەمىز. جاسىرىن جولاۋشى تاسى­مال­داۋ­شى­لار­دىڭ سالدارىنان اۋداندىق, اۋىل­دىق جەرلەردەگى اۆتوۆوكزالدار مەن اۆتو­ستانسالاردىڭ بارلىعىنان ايىرى­لا­تىن, بانكروت بولاتىن ءتۇرىمىز بار. جولاۋشى تاسىمالىمەن اينالىساتىن كاسىپورىندارعا تالاپ جوعارى, ولاردىڭ ليتسەنزياسى, بىلىكتى ماماندارى, وندىرىستىك بازاسى, مەديتسينالىق تەكسەرۋ بەكەتى بولۋى ءتيىس. بۇل ءۇشىن كاسىپ­كەر ءبىراز قارجى جۇمسايدى. جاڭا كولىك ساتىپ الۋعا ماجبۇرلەيدى. كاسىپ­كەرلەر ءۇشىن بۇل كاسىپتىڭ پايداسى­نان شىعىنى كوبەيىپ تۇرعاندا, كىم جاڭا ماشينا العىسى كەلەدى؟ ءبارى دە قارجىسىن ەسەپتەيدى. ال وسى تالاپ­تار­دىڭ ءبىرى دە جوق جاسىرىن تاسىمالداۋشىلار, تاكسيستەر سالىق تا تولەمەي, تەك تاپقانىن قالتاعا باسۋدى عانا بىلەدى, – دەيدى وبلىستاعى تاسىمالداۋشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى لەونيد كۋشنەروۆ.

جولاۋشىلاردى جاسىرىن تاسى­مال­داۋعا قارسى كۇرەسۋگە, باقى­لاۋ­عا جەرگىلىكتى پوليتسيا مەن وبلىستىق كو­لىك باقىلاۋ ينسپەكتسياسىنىڭ عانا قۇ­زىرى بار. الايدا, ولار دا قاراپ وتىر­عان جوق. بيىلعا دەيىن ۇستاعان, ايىپ­پۇل سالعان پىسىقايلار سوتقا شاعى­نىپ, «سۇتتەن اق, سۋدان تازا» بولىپ شىعىپ ءجۇردى.

– جاسىرىن جولاۋشى تاسىمالىمەن اينالىساتىنداردى پوليتسەي­لەر­دىڭ انىقتاۋى, ۇستاۋى وڭاي ەمەس. بيىلعى 10 ايدا پوليتسەيلەر وبلىس ورتالىعى مەن اۋداندارعا, اۋىلدارعا جەڭىل كولىگىمەن جولاۋشىلاردى جاسىرىن تاسىعان 146 تاكسيستى انىقتاپ, ولارعا 3,5 ميلليون تەڭگە ايىپپۇل سالعان بولاتىن. سولاردان 137 ادام سوتقا شاعىمدانعان ەكەن, سوت 4 ءىستى عانا قىسقارتقان, قال­عان­­دارى ايىپپۇل تولەيدى. بۇرىن ولار­­دىڭ ءىسى قىسقارىپ وتىردى. بيىل سوت­تار­دىڭ كوزقاراسى وزگەرە باستاعان سىڭاي­لى. مۇنىڭ ءوزى بولاشاقتا جولاۋشى تاسىمالى بىرتە-بىرتە رەتتەلەدى-اۋ دەگەن ءۇمىت ۇيالاتادى. بىراق قازىرگى جاعداي ءبارىبىر ماقتانارلىق ەمەس. جولاۋشى تاسىمالىمەن زاڭدى اينالىسىپ وتىرعان كاسىپكەرلەر جاسىرىن تاسىمالداۋشىلاردىڭ سالدارىنان شى­عىنعا باتىپ, كاسىپورىندارىن جاۋىپ جاتىر, – دەيدى وبلىستىق جولاۋ­شىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جول­دارى باسقارماسىنىڭ ءبولىم باسشى­سى گۇلنار بەكمۇحامەدوۆا. اۆتوبۋس جۇرمەگەن سوڭ, الىس اۋداندار تۇرعىندارىنىڭ ورتالىقتارعا ءجۇرىپ-تۇرۋى قيىندايدى. تاكسيدىڭ دە باعاسى بۇرىن­عىدان قىمباتتايدى. ونسىز دا اۋىل­دىڭ قالاعا ۇدەرە كوشۋى ازايماي وتىر­عاندا, بۇل كوشتى كۇشەيتە تۇسەتىن ءتۇرى بار.

نە ىستەۋ كەرەك؟

قازىر زاڭدى جولاۋشى تاسىمالىمەن اينالىساتىن كاسىپورىنداردىڭ يەلەرى دە, جاسىرىن جولاۋشى تاسى­ما­لىن باقىلايتىن, ولارعا قار­سى كۇ­رەسەتىن ءتيىستى ورگاندار دا وسى سۇ­راق­قا جاۋاپ تاپپاي وتىر. جولاۋ­شى­لار تاسىمالىمەن اينالىساتىن كاسىپورىندار باسشىلارى جاسىرىن, زاڭسىز تاسىمالدىڭ كوبەيۋىنە كولىك باقىلاۋ, جالپى جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىن كىنالايدى.

– بۇل ماسەلەنى ءبىز جازباعان قۇزىر­لى ورىن قالعان جوق. بارلىعىنان دا سىدىرتپا جاۋاپ الامىز. ءبىزدىڭ جا­ناي­قايىمىز مۇمكىن جەتپەگەن بولار؟ ولار وبلىستا قانشا تاكسي ۇستالعانىن, قانداي ايىپپۇل سالىن­عا­نىن جازىپ, جاۋىردى جابا توقىپ, سيپاپ جەبەرە سالادى. ناقتى شەشىم ءالى كورگەنىمىز جوق. بىزدە «اۆتوموبيل كولىگى تۋرالى» زاڭ ساۋاتتى جازىلعان, ەگەر جۇمىس زاڭ بويىنشا جۇرسە, ءبارى دە باسقاشا بولار ەدى, – دەيدى لەونيد كۋشنەروۆ.

جولاۋشى تاسىمالىمەن اينالى­سا­تىن كاسىپكەرلەردىڭ بارلىعى دا وزدە­رى­نە ادىلەتسىز باسەكە جاساپ وتىرعان جاسى­رىن تاسىمالداۋشىلاردىڭ ىسىنە ابدەن قانىق بولعان. تاكسيستەر اۆتوبۋس جۇرەر الدىندا كەلەدى دە, جولاۋشىلاردى اۆتوبۋس باعاسىمەن الىپ كەتەدى. ارينە ولارعا قارجىسى بارلار مىنەدى. ال زەينەتكەرلەر مەن مۇگەدەكتەرگە جاسا­لاتىن جەڭىلدىكتى پايدالانعىسى كەلگەندەر اۆتوبۋستى كۇتەدى. سولاي اۆتو­بۋس 200 شاقىرىمداعى اۋدانعا تاكسي­دەن قالعان 5-6 ادامدى سالىپ الادى دا, سالدىرلاپ جولعا شىعادى. ال اۆتوبۋستان كەشىككەندەر ءۇشىن كەلەسى تاكسي باعانى كوتەرە قويادى, ۇيىنە جەتۋگە تىرىسقان جولاۋشى امالسىزدان تاكسيدىڭ سۇراعان باعاسىن بەرەدى.

– الىس اۋداندارعا جاسىرىن جولاۋشى تاسىمالداۋشىلار ءار ادامنان كەمىندە 5 مىڭ تەڭگە الادى, سوندا بارۋ-كەلۋى ءبىر ادامعا 10 مىڭ تەڭگەگە تۇسەدى. ال اۆتوبۋسقا مىنسە سونداي قاشىقتىققا بار-جوعى 500-1000 تەڭگە تولەر ەدى. وسىعان ءتيىستى ورىندار نەگە توسقاۋىل بولا المايدى؟  – دەيدى لەونيد كۋشنەروۆ.

وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى مەن وبلىستىق كولىك باقىلاۋ ينسپەك­تسيا­سىنداعىلار دا قاراپ وتىر­ما­عانىن كولدەنەڭ تارتادى. 2013 جىلدان باستاپ, جاسىرىن جولاۋشى تاسىمالداۋشىلاردى باقىلاۋ, ولاردى جولدا توقتاتۋ قۇزىرى كولىك ينسپەكتسياسىنان الىنىپ تاستالعان بولاتىن. 2019 جىلى باقىلاۋ جۇمىسى ينسپەكتسياعا قايتا قايتارىلدى. وسى ەكى ارادا جاسىرىن جولاۋشىلار تاسىمالداۋشىلاردىڭ دا, زاڭ تالابىنا قول سىلتەيتىندەردىڭ قاتارى دا تىم كوبەيگەن. ءازىر زاڭ اكتىلەرى كۇشىنە ەنبەگەندىكتەن, ينسپەكتسيا قىزمەتكەرلەرى جەرگىلىكتى پولي­تسەي­لەرمەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەپ وتىر. وبلىستىق كولىك باقىلاۋ ينسپەك­تسياسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جىل باسىنان بەرى جاسىرىن جولاۋ­شى تاسىمالداۋشىلاردىڭ 55 زاڭ بۇزۋ­شى­­لىعىن انىقتاپ, ءوز جۇمىسىن جەرگى­­لىكتى ءتيىستى اتقارۋ ورگاندارىنا حابار­­لا­ماعانداردىڭ, رۇقسات قاعاز الما­عان­دار­دىڭ ءىسىن سوتقا بەرگەن.

– جاسىرىن جولاۋشى تاسىمالدايتىندار 8 ورىندىق شاعىن اۆتوبۋس­پەن نەگىزىنەن رەسەي قالالارىنا جانە وبلىسىشىلىك اۋداندارعا قاتىنايدى. «اۆتوموبيل كولىگى تۋرالى» زاڭ بو­يىنشا جولاۋشى تاسىمالىنا پايدالاناتىن كولىكتىڭ كەمىندە ءتورت ەسىگى بولۋى ءتيىس. ال جولاۋشىلار مىنگەن شا­عىن اۆتوبۋستاردىڭ كوبىنە ەكى ەسىگى عانا بار. سونىمەن قاتار جاسىرىن جولاۋشى تاسىمالدايتىندار ءوز ءىسى جونىندە جەرگىلىكتى ءتيىستى اتقارۋ ورگان­دا­رىنا حابارلاماي, رۇقسات قاعاز الماي, ەشقانداي تالاپتاردى ورىن­داماي جولعا شىعادى. تاعى باسقا دا تالاپتار بار. ءبىز وسىنداي تاسىمال­داۋشىلاردى جول بويىنان توقتا­تىپ, ەرەجە بۇزعاندارعا ايىپپۇل سالا­مىز, ءىسىن جولدىڭ قاي تۇسىنان توقتات­قا­نىمىزعا قاراي اۋداندىق جانە قالا­لىق اكىمشىلىك سوتتارعا جولدايمىز. اۋداندىق سوتتار ءبىزدىڭ ءىسىمىزدى قۇپ­تاي­­دى, تالاي رەت سوتتا ۇتىپ, جاسىرىن جولاۋشى تاسىمالداعاندار ايىپپۇل تولەدى نەمەسە باسقا دا جازاسىن الدى. ال قالالىق اكىمشىلىك سوتتان ۇنەمى جەڭىلەمىز. ويتكەنى سوت: «كولىكتىڭ ەكى ەسىگى عانا بار, ياعني ول تاكسي ەمەس» دەگەن ءۋاج ايتىپ, جاسىرىن جولاۋشى تاسىمالداۋشىلاردى قولدايدى, ءىستى قىسقارتادى. ءبىز ءارى قاراي شاعىمدانىپ, ىسكە وبلىستىق, جوعارعى سوتتىڭ نازارىن اۋدارايىق دەسەك, وبلىستىق پروكۋراتۋرا قولداۋحات بەر­مەيدى. پروكۋراتۋرا قالالىق اكىم­شى­لىك سوت بىرىڭعاي تاجىريبەگە سۇيە­­نىپ شەشىم شىعارىپ وتىرعانىن ايتىپ, قولداۋحات بەرۋدى نەگىزسىز سانايدى. سوندا ءبىر ىسكە ەكى سوت ەكى ءتۇرلى شە­شىم شىعارادى, – دەيدى وبلىستىق كو­لىك قاداعالاۋ ينسپەكتسياسىنىڭ اۆتو­كو­لىكتەردى باقىلاۋ ءبولىمىنىڭ باس ما­ما­­نى نۇرلان جولمەكەنوۆ. ارينە قالا­لىق اكىمشىلىكتى سوتتىڭ شەشىمى تاڭعالدىرادى. ال «اۆتوموبيل كولى­گى» زاڭىندا: «تاكسيمەن تاسىمالداۋ­دى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن كەمiندە ءتورت ەسiگi بار, سەريالى شىعارىلاتىن جەڭiل اۆتوموبيلدەردi پايدالانۋعا جول بەرiلەدi» دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي كورسەتىلگەن. زاڭنىڭ وزىندە ادامدار قاۋىپسىزدىگىنە, ولاردىڭ ءومىرى مەن دەن­ساۋ­لىعىن ساقتاۋعا باسىمدىق بەرىلگەنى ايتىلادى.

قوعام مەن مەملەكەت ءۇشىن ەڭ الدىمەن ادام بايلىعى كەرەك. وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى باسقارماسىنىڭ ارنا­يى تاپسىرمالار اعا ينسپەكتو­رى, پوليتسيا پودپولكوۆنيگى ايگۇل بەكماعامبەتوۆانىڭ ايتۋىنا قارا­عان­دا, بيىلعى ون ايدا وبلىستا 330 جول كولىك وقيعاسى تىركەلىپ, 49 ادام قازا بولعان. وتكەن جىلى جولاۋشىلار تاسيتىن 11 اۆتوكولىك جول اپاتىنا ۇشىراعان, ەكى ادام كوز جۇمعان. ايگۇل مۇحامەتجانقىزى جول اپاتىنىڭ سانى بيىلعى ون ايدا 72 پايىزعا, ادام ءولىمى 50 پايىزعا قىسقارعانىن ايتادى. دەگەنمەن بۇل كوڭىل جۇباتپاق ەمەس. زاڭسىز جولاۋشى تاسىمالى قانشاما ەلدى مەكەندە اۆتوبۋستىڭ قىسقارۋىنا, الەۋمەتتىك دەڭگەيدىڭ تومەندەۋىنە, مەملەكەت بيۋدجەتىنىڭ سالىق تۇسىمىنەن قاعابەرىس قالۋىنا سەبەپشى بولىپ وتىر. ادامدارعا جۇمىس بەرىپ, ەلدىڭ الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق جاعدايىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ وتىرعان جولاۋشى تاسىمالىمەن زاڭدى اينالىساتىن كاسىپورىندار باسشىلارىنىڭ «نە ىستەۋ كەرەك؟» دەپ شىرىلداعان جانايقايى جيىلەپ بارادى.

قوستاناي